Himama Paşê-Şahesera cahilan wêran kirin -3-

Nuha ez werim ser tarîx û taybendmendiyên Himama Paşê. Li ser mîmarê wê min tu agahî bi dest nexist. Tarîxa sala çêbûye jî ne diyar e, min tiştek nedît. Dibêjin Îbrahîm Paşayê Millî di sedsala 19a da daye çêkirin

Arkeologê alman Max von Oppenheim cara pêşî di sala 1899a da serokê Federasyona Eşîrên Milan, Îbrahîm Paşayê Millî dît.

Ev hevdîtina dîrokî di sala 1899a da li Wêranşarê di konekî da çêbû. Çend fotografên vê hevdîtinê ji me ra wek mîrat mane.

Dewlet li her derê alên xwe û Ataturkê xwe dixe çavên me

Gava min hewqas alên tirk û bandrola Ataturk li pişt tabûta kekê Mehdî Zana dît pir xemgîn bûm, min nexwest lê binêrim. Bi min pir zor hat !
Irqçîtiyeke ji viya mezintir nabe. Mexsûs wiha dikin, ji bo ku bindestiya me, êsîriya me tim bînin bîra me.
Bi dîmenên wiha dibêjin ne hûn, em xwediyê vî bajarî û vî welatî ne,
hûn bindest û koleyên me ne.

Şeref serweta însên ya herî bi qîmet e

Dibê meriv malê dinyayê, kursî meqam tu carî di ser şerefa xwe ra negre. Ji însanekî li vê dinyayê xezîneya herî mezin û bi qîmet şeref e; serweteke ebedî ye.
-Îro perê we tuneye, sibe kane hebe. Îro mewqîyekî we tunebe, sibe kane hebe.
Lê heger îro şerefa we tunebe, sibe jî ewê tunebe.
Meqamê te hebe, rojekê kane ji destê te biçe.
Perê te hebe, rojekê kane biqede.
Lê belê şerefa te hebe, piştî tu bimrî jî ewê her hebe.

Gerek meriv navê tiştan rast bibêje

Gotineke pêşiyên fransizan dibêje, "heger tu ji diz ra nebêjî diz, dizekîya wî bidî jibîrkirin ewê dersa exlaq bide te."

Hin serok û siyasetmedarên me naxwazin ji dagirkeran ra bibêjin hûn dagirker in, tu carî naxwazin qetlîamên wan û yên pêşiyên wan, sûcên wan, zulma li me kirine bînin bîra wan.
Ji ber wê ye zimanê dagirkeran hirinekê dirêj e û dersa exlaq û edaletê didin me. Fena ku yên neheq, cûcdar ne ew in, em in.
Gava hevalên dizan ji malê bin talana wê malê pir rehet e. Gerek meriv navê tiştan rast bibêje, rast lêke, zulma li meriv bûye, dagirkeriyê veneşêre, xweş nebîne...

Himama Paşê-Şahesera cahilan wêran kirin -2-

Himama Golê di sedsala 19a da ji alî Îbrahîm Paşayê Millî va hatibû lêkirin, ji bo wê jî jê ra digotin Himama Paşê.

Lê ne Himam tenê, Wêranşara bi tevayî ji alî bavê Îbrahîm Paşa Mahmûd Beg û dûra ji alî Îbrahîm Paşa va hat şênkirin, berê hatibû wêrankirin.
Wêranşar berê bajarekî, xirbeyekî wêran bû, mala Paşê di sedsala 19a da ew şên kirin.

Kekê Mehdî Zana jî îro ji me xatir xwest û koçî mala xwe ya ebedî kir

Kurdperwerê bi nav û deng, kekê Mehdî Zana îro li Diyarbekrê, li nexweşxanê wefat kiriye. Bi bihîstina xebera wefata wî pir xemgîn bûm.

Kekê Mehdî demek bû nexweş bû, îro xatir ji miletê xwe, ji hezkiriyên xwe xestiye, çûye îstirehetgeha xwe ya ebedî; dera emê gişên herinê.
Kekê Mehdî dostekî minê hêja bû. Min carnan telefonî wî dikir, em li bajêr dihatin ba hev, me têr sohbet û qala rojên borî dikir. Dostekî henekçî û zarşîrîn bû.

Himama Paşê-Şahesera cahilan wêran kirin -1-

Malpera Tarîxa Wêranşarê ya hemşeriyên min do fotografê himama Mehela Golê ya tarîxî parve kiriye. Bi dîtina fotografê himama mehele xwe pir kêfxweş bûm, rojên zaroktiya min û xortaniya min wek fîlmekî sînemayê anî ber çavê min.
Foto ji alî arkeologê navdar ê alman Max von Oppenheim li dora 1900-1911a da hatiye girtin. Gelek risim û belgeyên li ser Wêranşarê li Almanya di muzeya Max von Oppenheim da hene.
Di vî risma da himam xerabe xuya dike, di dema min da ne wiha bû, qey tahmîr kiribûn. Heta orta salên 1970î vekirîbû.

Em bi kîjan îdealê bi rê ketin, çi hat serê me !

Em nifşekî bêşans û bêsiûd in, me pir kişand. Esas miletê bindest jixwe di esaretê da ye, tu nifşek rehet nake, ji jiyanê tahm û lezetekê nagire. Ma hefsî, însanê bindest ewê çawa bextewar be?
Bêyî em ji jiyanê tahmeke xweş, kêfekê bigrin em extîyar bûn, bûn komek hestî û çûn. Tiştê me dît û em jiyan, tim derd û kul û zulma bindestiyê bû.
Me got bav û kalên me azadî nedîtin, belkî em bi xebat û micadela xwe bibînin, lê nebû.

Zanîn û edeb û kultur

Zanîn însên maqûl, kibar, sergiran, bi edeb û bi kultur dike.
Li gorî Konfuçyus, her ku zanîna însên zêde dibe, tehamula wî ya ji cahilan ra kêm dibe.
Her ku kultura wî zêde dibe, sebra wî ya ji qelebalixa vala ra kêm dibe.
Li gorî nîsbeta ûcdanê xwe li dijî neheqiyê radibe, ji neheqiyê aciz dibe.
Însanên zana, bi kultur, bi ûjdan, asofireh û xwedî nezaket di derûdorên wasat, tije cahil da nikanin bîna xwe bigirin.