Ji Diyarbekrê xatir dixwazim

Piştî çar rojên li Zinarcankê ez vegerîyam Diyarbekrê ba diya xwe. Ez çar rojan jî li Diyarbekrê mam û dû ra çûm Swêregê.

Ez Diyarbekrê nas nakim, nizanim lê bigerim. Min çend dost û heval dîtin. Ez û Vîldan Tanrikulu çûn Nexweşxaneya Alman ser Ekrem Karahan, me ew zîyaret kir. Bi vê serdanê ez pir kêfxweş bûm. Ji ber ku dû ra Ekremê jî ji nava me koç kir, emê hew kanibin hevûdu bibînin.

Diyarbekir weke xwe ye. Tiştê nuh îcar meş û çalakiyên siyasî pir in. Gelekê caran kuçe û kaolan ji wasiteyan ra girtîne.

Ji ber ku dem dawiya nîsanê ye dinya ne germ e, meriv nakele, meriv dikane bi çakêt bigere.

Roja berî ku ezê biçim Swêregê, Paşa Uzun hat Diyarbekrê, hat parkê ba min. Mala xweha wî nêzî mala diya min e, em bi hev ra çûn mala wî. Me li wir çayek vexwar û dû ra xatir ji hev xwest.

Roja din serê sibê ez çûm Swêregê, ba Îzet Kandemir.

Îzet Kandemir hevalekî min ê ji dema DDKD yê pir hêja ye. Cara berê jî min, xanimê û zarokan me riya xwe bi wî xistibû û li wî bexçê wî yê xweşik bi xwişka wî ya kibar û hurmetkar ra çay û qahwe vexwaribû.

Îcar jî ez bûm mîvanê wî. Em bîstekê li nava Swêregê û ”Şeytan Kuçesî”yê geriyan, me bi hev ra nanek xwar.

Min ji Îzet ra got, ez dixwazim Mahmût Çikman bibînim. Cara berê fersend çênebû.

Çikman, hevalekî me yê kevn e, di heqê wî da gelek tişt tên gotin. Hinek dibêjin bûye dîncî û nimêjê dike, hinek dibêjin rî berdaye bûye sofî.

Welhasil di heqê wî da min gelek tiştên negatîf bihîstine. Loma jî min got ya baş ew e ez wî bi çavê xwe bibînim û bîstekê pê ra sohbet bikim.

Îzet got, weleh numra telefona wî li ba min tuneye û êdî naçe dikanê jî. Li gorî dibêjin wer li mal e. Lê ez kanim telefonî birayê wî bikim, bira ew daxwaza te jê ra bibêje. Heger qebûl kir emê herin bibînin.

Min got baş e û Îzet rabû telefonî birayê wî kir, daxwaza min jê ra got.

Birayê wî camêr got, ew li mal e, ezê nuha telefonî wî bikim û bibêjim Zinar hatiye dixwaze te bibîne. Heger dîtina we qebûl kir ezê li we bigerim û dema qebûl nekir ez li we nagirim. Wê demê hûn zanin naxwaze.

Me wisa li hev kir û ez mam li bende telefona wî. Lê birayê wî  telefonî me nekir. Maneya xwe camêr nexwest min bibîne. Ji xwe Îzet jî bawer nedikir qebûl bike. Îzet jê ne razî bû.

Heta sala 1980-î ji qezayên em lê herî xurt bûn, yek jî Swêreg bû, li Swêregê bi sedan endamên me û bi hezaran jî dost û hevalbendên me hebûn.

Lê îro bêyî Îzet Kandemir hevalekî me jî tuneye. Hevalekî ku hîn kurd maye û kurdayetiyê dike û nêzî hevalên me ye.

Loma jî Îzet digot li Swêregê ew tenê ye, kesê ku here ba û pê ra hevaltiyê, sohbetê bike tuneye.

A ji ber vê yekê jî bêyî Îzet min kesekî din jî nedît.

Ji Swêregê ez çûm Rihayê, ba pismamê xwe Ekrem.

Ez îcar sê rojan li Rihayê mam. Min Dr. Îbrahîm Otkunê surûcî dît. Em li derekê bîstekê bi hev ra rûniştin û çay vexwar û bîstekê jî sohbet kir.  Me bi riya facebookê hevûdu naskiribû.

Hevdîtineke tesadufî û xweş bû.

Ez ji xortaniya xwe da diçim Rihayê û têm, bi sedan car ez çûme Rihayê û lê mame.

Lê ev cara pêşîye ez Rihayê hewqasî ji nêz ve dibînim û nas dikim. Ekrem van hersê rojan ez li Rihayê baş gerandim.

Bi taybetî jî li xanên Rihayê. Gumruk Xana Rihayê restore kiribûn pir xweş bû, muhteşem bû.

Em çûn gelek mizgeft û ziyaretan, ciyên dîrokî, em li gelek taxên Rihayê geriyan.

Riha pir xweş bûye, meriv ji dîtina wê têr nabe.

Li Rihayê, ji ziyaret û serdana min ya herî xweş dîtina Emîn Aslan bû. Emîn Aslan hevalekî min ê kevn e. Ev 35 sal bûn me hevûdu nedîtibû.

Par dema ez çûm min ji bîr kir lê bigerim.

Îsal min lê pirsî, gotin li Rihayê dimîne û nexweş e. Piştî gelek lêpirsîn min telefona wî bidest xist û telefonî wî kir. Dema min navê xwe hilda matmayî ma, bawer nekir ku ez im.

Ez, pismamê min Ekrem û Ahmet Yakici em çûn mala wî. Bi dîtina hev em herdu jî gelkî şa bûn. Digotin nexweş e lê min nizanîbû nexweşiay wî hewqasî giran e, tiştê min dît pir xerab bû, ez bêhêvî ji balê rabûm. Min zanîbû mirinê bela xwe jê veneke.

Lê pir baş bû ku piştî hewqas sal me hevûdu dît, ew jî ji bo me herduyan jî nebû derd.

Pêr min telefon kir, xanima wî bersîv da, got wele îcar qirîza dil derbas kir, ev hefteyeke li nexweşxaneyê ye û halê wî ne baş e.

Min silavên xwe jê ra şandin. Lê min fêm kir ku êdî dawî ye, ewê nikanibe ji nexweşxaneyê bi saxî derkeve.

Mixabin tirsa dilê min rast derket, Emînê wek lokekî qemer, futbolciyê Wêranşarê yê herî jêhatî vê serê sibê li Rihayê teslîmî mirinê bû û ji vê dinya ronak koç kir.

Bira serê zarok û malbata wî sax be, ji xanim, zarok û hemû malbata wî ra sebir û tehamulê dixwazim.

Sibe ez rêwiyê Wêranşarê me.

Hûtê Hevtreng

Hebû tunebû, rûviyekî pir fenok hebû.

Lê ji ber ku kal bûbû loma jî êdî weke berê nêçir jê nedihat.

Êdî nekanîbu bi fen û fûtan nêçîra kew û teyr û tuyan jî bikira.

Ji sibê heta êvarî wer li çol û çepelan doş dibû, lê nikanîbû tu nêçîr bikira. Tim destvala vedigeriya malika xwe.

Rojekê ji xwe ra got, vaye  nêçîr ji min nayê ya baş ew e ez herim nava gund belkî ji xwe ra mirîşkekê, tiştekî bibînim û pê zikê xwe têr bikim. Ya na ezê di malika xwe da ji birçîna bimrim.

Dema dinya tarî bû rabû berê xwe da nava gund. Lê gava nêzîkî gund bû, ewte ewta kûçikan ew tirsand, newêrîbû biçuya nava gund, bîstekê li dora gund viz bû, lê tu tişt nedît.

Rojên xortaniya wî hat bîrê, rûvîyekî jêhatî bû, gava birçî dibû diçû diket pînan, ji xwe ra mirîşkek dibir û pê zikê xwe têr dikir.

Lê nuha nikanîbû nêçîra kewekê jî bikira, dida pê kîjan nêçîrê vala bû, destvala, jihaldaketî vedigerîya.

Piştî van fikaran, cesareta xwe topî ser hev kir û çû ket nava gund. Bala xwe dayê li perê gund maleke bi tenê heye, bêdeng û his e.

Ji xwe ra got, wele şansê min heye û rabû qerde qerde çû ket hundur malê û ji xwe ra li qismetekî geriya.

Gava li hundur malê digeriya çend sîtilên denê(boyaxê) bi ber çavên wî ketin.

Meraq kir, xwest bizanibe çi di nava stîlan da heye. Bi ser sîtilekê da xûz bû, got tep û ket hundurê wê.

Ji bo ku ji nava sîtilê derkeve xwe bi vî alî û wî alî da çind dikir, lê nikanîbû derketa, her cara ku xwe çind dikir, pirtir di boyaxê digeriya.

Axirê dawîya dawî bi halekî gelkî xerab ji wê sîtilê xelas bû. Lê dema xwe çind kir, îcar di sîtileke din wer bû û di yeka din…

Ji vê sîtilê xwe çindî sîtila din dikir û di boyaxê digeriya.

Piştî gelek kefteleft, bi zor xwe ji nava sîtilên denê xelas kir, lê bûbû sosiret û heywanekî heftreng.

Kesî nizanîbû çi teba ye.

Rûviyê me yê fenok bêyî ku nêçîrekê bike bi halekî perişan ji hundur derket û rasterast dîsa berê xwe da nava daristanê.

Piştî bîstek bînvedan rabû ser xwe. Bala xwe da bejn û bala xwe ya rengorengo matmayî ma. Pûrta wî heftrengî bûbû.

Ji xwe ra got, tu lawirê bi vî rengî tuneye, kes min nas nake, hema ya baş ew e ku ezê xwe serdarê vê daristanê îlan bikim. Wê demê hemû lawirên daristanê ewê têkevin bin emrê min û ji min ra xizmetê bikin.

Û dûra jî rabû li nava daristanê geriya. Rastî kê hat got, ”ez hûtê heftreng serdarê vê daristanê me.”!

Rabû xeber rêkir ji hemû lawirên daristanê ra, got werin emê civînekê çêkin û ji xwe ra serdarekî nuh hilbijêrin.

Li ser vê banga rovî, lawirên daristanê giş hatin, le şêr nehat. Rovî dema dît şêr nehatiye ji gur pirsî û got:

"Ma ew şêrê sermezin û pozbilind çima nehatiye?’

Gur got:
"Serdarê min î heftreng, şêr dibêje serdarê daristanê û hemû lawiran (heywanan) ez im û ez serdariya tu kesê din jî qebûl nakim. Tu kes jî nikane serdariya min ji min bistîne. Jixwe li gor adet û toreya me jî serdarî nayê dayin û stendin. Serdarî ji bav û kalan derbasî lawan dibe. Em şêr ji bav û kalên xwe da tim serdar in..."

Li ser van gotinên gur, rûvî xwe aciz kir û bi hêrs got:

"Here gazî wî bike bila zû were. Heger neyê ez zanim ezê çi bînim serê wî !."

Gur ji tirsan biziya, hema bi lez rabû çû cem şêr û gotinên serdarê nuh yek bi yek jê ra gotin.

Şêr bi hawakî bêdil rabû hat tevî civînê bû.

Rovî di civînê da bi rengekî ji xwe bawer û bi dengekî bilind got:

"Gelî lawiran, heya nuha ji ber ku ez ne li vir bûm birayê min şêr serdarê we hemûyan bû. Lê vaye êdî ez hatime, loma jî ji nuha û şûn da serdarê we êdî ez im. Navê min jî Hûtê Heftreng e. Ji nava we tu kesê vê biryarê qebûl neke heye?”

Deng ji tu kesî derneket.

Şêr di nava xwe da ket şikê, got, “tiştek di vê meselê da heye lê ez nizanim çi ye?”

Axirê wî jî dengê xwe dernexist, îtîrazî biryara rûvî nekir.

Rûvî gava dît deng ji tu kesî dernayê, hinekî din jî pê da çû, got:

”Ji vir û şunda ji we kî nêçirekê bike, dibê para serdarê xwe jî bîne vir. Ji ber ku wek serdar karê min pire, ez nikanim her roj biçim bi pêy nêçîr mêçîran kevim.”

Bi vî hawî rûviyê me yê fenok bû ”Hûtê Hevftreng” û serdarê hemû lawirên daristanê.

Ji ber ku serdar êdî ew bû, lema jî her kesî him jê ra hurmeteke mezin nîşan dida û ji gotina wî dernediket û him jî xwarina wî tim diçû ber nigê wî.

Kêf kêfa rûvî bû, bi fenekê ji xwe ra tê da mabû.

Lê piştî demekê gumanên şêr zêdetir bûn û ji  xwe ra got:

”Hela ka ez vî hûtê heftreng carê bişopinîm gelo ew çi kes e, kî ye û çi hunerên wî hene?

Şêr demekê ew ji dûr ve taqîb kir.

Dema şêr ew taqîb dikir, rojekê ji dûr ve dengê rûviyekî hat şêr. Dengê rûvî çer çû guhê ”Hûtê Heftreng”, wî jî wek rûviyan bersîv da dengê rûvî û ew jî weke rûviyan waqî ya.

Gava şêr waqîna rûvî bihîst, hema ji pişt daran derket û çû li ber rûvî sekinî û pênçeyek li belika guhê rûvî xist, got:

”Rûviyê şekalan, dêmeg heta nuha te ez xapandime haaa! Te xwe li ser serê min kir Hûtê Heftreng !”

Rûvî tavilê dest bi şalûziyan kir, got serdarê min, min kir tu nekî, min efû bike, ez xulamê te me…

Şêr bi çend pençeyan rûvî li erdê dirêj kir.

Û dûra jî dîsa weke berê derket ser textê xwe û serdariya xwe ji nuhva îlan kir...

Ez xwe digihînim Diyarbekrê

Hemît Kiliçaslan ez li munîbusê kirim û çû. Rêwiyan hêdî hêdî ciyên xwe girtin. Jineke ciwan li pişt min siwar bû. Sê zarokên wê hebûn, du keçik û lawikek. Ew jî rûniştin. Keçika mezin(9-10 salî) li kêleka min rûnişt.

Şufêr ket hundur û ji jinikê perê zarokan jî xwest. Jinikê got birê min îdare bike, weleh perê min tuneye.

Şufêr got, xweha min, ez nikanim sê zarokan belaş bibim, yekî bigre himêza xwe, lê herduyên din cî girtine, dibê tu perê wan bidî.

Şufêr bi heq bû, lê jinikê jî hustuyê xwe xwar dikir û digot perê min tuneye, îdare bike…

Du rêwî jî li ber deriyê munîbusê sekinîbûn, şufêr dixwest wan li dewsa zarokan bide rûniştandin. Ji zarokan ra digot, rabin li pey bisekinin.

Guhdarîkirina lavayên jinikê ez êşandim.

Min hêdîka ji şufêr ra got, zarokan ji ciyê wan raneke, ezê perê wan bidim. Li ser vê gotina min hinekî şaş ma. Min perê bilêta herdu zarokan dirêjî wî kir û got kerem bike.

Keçika li kêleka min ji fediya xwe tevda û soromoro bû. Diya wan jî bi dengekî hêdî û matmayî sipasî min kir, got Xwedê ji te razî be.

Piştî çend deqîqeyan munîbûsa me bi rê ket û me berê xwe da Diyarnekira xopan.

Gava em li Diyarbekrê li xeracê daketin, ew jinik hat ba min û dîsa gelkî sipasî min kir.

Gava meriv bi bawil ji otoboz ya jî munîbusan dadikeve şufêrên texsiyan tavilê li dora meriv kom dibin.

Îcar jî wiha bû.

Ez li texsiyekê siwar dibimû berê xwe didim taxa Dîcle Kentê mala diya xwe.

Min berê xeber dabû diya xwe, gava texsî digihîje ber malê ez dibînim ku diya min wa ye li jêr rûniştiye, li bende min e.

Em diherin jor. Xweha min Cemîle ji Wêranşarê û keça wê Xurbet jî ji gund hatine.

Bi dîtina wan ez gelkî kêfxweş dibim.

Piştî xwarinê diya ji min ra dibêje, li Qerejdaxê merivekî me miriye, ku ez jî bikanibim herim serxweşiya wan ewê baş be.

Ez dibêjim baş e û em li hev dikin ku sibe ezê texsiyekê bigrim û ez û wê emê herin şînê.

Ez ji xwe ra dibêjim ezê herim çend saetan rûnim û dû ra vegrim.

Bi vê nêtê, serê sibê ez û diya xwe û xwarziya xwe Xurbet em diçin ser dikandarê gund, çewalek birinc û 2 kilo çay dikirim û li texsiya xwe siwar dibin û diçin gundê Zinarcankê.

Dinya sar e, şilî û şepelî ye, baranek pir dibare. Rê pir ne xerab e lê baranê gelek der xera kiriye.

Texsiya me diçe li ber çandira şînê disekine. Dema dibînin yê hatiye ez im şaş dimînin, çûk û mezin her kes tên ba me, xêrhatinê didin me.

Yek ne têda, ez kesî nas nakim. Xwe yeko yeko bi min didin nas kirin. Gava navên bavên xwe dibêjin ez bavên wan nas dikim.

Em diçin hundur çandirê. Çandireke mezin e, hundur tije însan in. Sobe dadayî ye. Ximîna baranê ye.

Ez ji şufêr ra dibêjim bimîne emê bîstek din herin.

Dema vê yekê dibihîzin diqeherin, dibêjin çûna çi halê çi... Ev sîûdusêsal in me tu nedîtiye, tu lawê rîsipiyê me yî, ma tu yê çawa terka şîna me bikî û herî. Dibê tu wek rîsipiyekî me heta roja dawî di şînê da rûnî.

Piştî hinek sohbet ez bala xwe didimê heger ez israr bikim û herim, hatina min ewê bibe xerabî û têkeve eleyhê min. Bi şiklekî cidî wê ji min bixeyidin. Loma jî ez ji şufêr ra dibêjim here. Şufêr diçe û ez û diya xwe dimînin.

Roja din diya min jî neheret dibe, em wê dişînin mal.

Bi nêta ku ezê 2-3 saetan rûnim û rabim ez çûbûm, lê ez tam çar roj û 3 şevan di hundurê wê çandirê da mam.

Weke hertiştî kultura şînê jî gelkî hatiye guhertin. Qey ji ber ku dema hilbijartinan bû û çûn û hatin jî rehet bûye, rojê bi sedan însan dihatin û diçûn.

Şev nîvê şevê vizeviza erebeyan bû li ber çandirê disekinîn.

Berê nas û dostên meriv dihatin şîna meriv, lê nuha kesên n enas jî tên, dibêjin em ji filan partiyê ne.

Berê însanan fatîheyek dixwendin û diqediya. Lê nuha ne wihaye, kesên tên propagandeya xwe dikin. Bi taybetî jî kes û hêzên îslamî yên nêzî AKP-ê û cimeta Gulen bi rengekî profesyonel digerin û di şînan da propagandeya xwe dikin.

Carnnan dor nedihat wan, berî rabûnê yekî mele digot, emê rabin, lê heger destûra we hebe em jî dixwazin li ser rahmetî çend gotinan bibêjin û dû ra jî dest pê dikirin mesele dirêj dikirin.

Di wan çar rojên di şînê da min gelek însan dîtin û li gelek kesan guhdarî kir, gelek tişt bihîstin.

Tiştê min dît piraniya gundiyan dewlemend bûnbûn, piranî xwedî erebe bûn. Li gor qal dikirin erdê herî xerab jî bûbû zêr û pere dikir. Dewlet teşwîqê dide kesên xwedî erd û vê yekî jî piraniya gundiyan dewlemnd kiriye.

Kesê berê ne xwedî hespekê bû, nuha erebeyeke nuh di binî da bû. Min carê got, xwendin û nivîsandina we tuneye, we ehliyet çawa girtiye, giş bi min keniyan, gotin ew jî gotin e….

Tiştekî din yê bala min kişand, xebata AKP-ê û hêzên Îslamî bûn, li gel ku gund gendekî BDP-ê bû, lê dîsa jî qefle bi qefle dihatin şînê.

Ev xebata bi organîze meriv ditirsîne.

Rojan çaran, piştî xwendina Mewlûda Kurmancî çandira şînê radikin û destûrê didin min jî ku herim Diyarbekrê...

Çîroka gur û berx

Rojekê gur ji kanîya perrê gund av vedixwar, bala xwe dayê wa ye berxek jî hinekî jê wê de, ji erqa kanîyê avê vedixwe. Gur çer çav li berx ket, nêt lê xera kir, ji xwe re got:

- Ji bo şîva min a îşev ev berx ewê gelkî xweş be. Lê ji bo ku ez wî bixum dibê ez maneyekê, sebebekî bibînim. Ne xwe xelkê min neheq bike. 

Ez Kurdistana azad li pey xwe dihêlim

Şeva dawî ez li Zaxo bûm mîvanê Resûl Çilgin. Mala Resûl ava be camêr ez li Zaxo baş gerandim.

Li vir ez careke din sipasî wî dikim.

Piştî şevek mîvaniya Resûl di 28-ê nîsanê da ez ji Zaxo texsiyekê heta Diyarbekrê kirê dikim û berê xwe didim deriyê Îbrahîm Xelîl.

Li ba Resûl rastî kurdekî çinarî bi navê Îlhamî Kahraman têm. Li mala birayê Resûl destpêkê li ser kurdên başûr di nabêna min û wî da minaqaşeyek ne xweş û sert çêdibe. Lê dû ra ew nerm dibe û minaqeşeya me xweş diqede.

Mijar tê ser rêwîtiya min.

Di mesela çûyinê da ez hinekî bi tirs im, ez dibêjim gelo ezê çawa herim û li ber derî çend saetan bipêm.

Îlhamî jî ewê here Diyarbekrê, li gor gotina wî ew li wir mamûr e.

Ji min ra dibêje, ”Hecî”, qet netirse, ezê bi te ra werim, yên li ber derî nasên min in, ezê te rehet derbas bikim.

Welhasil em li ser çûna bi hev ra li hev dikin. Ezê texsiyê heta Diyarbekrê bigrim û ewê jî bi min ra werre.

Lê ezê bîstekê li Silopiyê bigerim, dû ra ezê herim Cizîrê, ser gorra Mem û Zînê û hin derên din.

Ji wir ezê herim Qoserê(Qiziltepe), li Bedran bigerim, heger Bedran li wir be ezê dakevim û ewê here Diyarbekrê. Lê ku Bedran ne li wir bû, wê demê jî emê bi hev ra herin.

Serê sibê zû texsiya me hat em birin ber derî. Min bala xwe dayê bavo çi bibînim, seriyekî wasiteyan heye seriyek tuneye, heger bi dorê be belkî heta du rojan jî dor neyê me.

Wek camêr(Îlhamî) pesnê xwe dabû, bi rastî mêrik pasaporta min girt, bir vir, bir wir, gihîşt kîjan mamûrên gumrikê maç kir û di nava saetekê da îşê me yê li alî Kurdistanê qedand û em derbasî gumrika alî tirkan kir.

Mamûrên gumrika Kuristanê hemû jî efendî û hurmetkar bûn, bi zimanekî şîrîn bi me ra dipeyivîn, qet serî li me negerandin. Hemuyan jî ji şêla tirkan gazin dikirin, digotin lê ji destê wan tiştek nayê.

Ji ber ku tirkan bi qestî serî li rêwiyan digerandin û milet pir diêşandin.

Dema min dirêjiya dora li alî tirkan dît, ez qutufîm, min fêm kir ku aliyê Kurdistanê ne tiştike.

Bi kîlometreyan qamyon û wasiteyên biçûk bi du rêzan ketibûn rêzê. Qamyon dîsa carnan diliviyan, lê wasiteyên biçûk tew nediliviyan.

Min ji xwe ra got, wele emê heta sibe li vir bin.

Lê Îlhamî camêr qarta xwe ya namzediya parlamenteriyê(ji AKP-ê)bi sînga xwe ve kir û ket nava xebatê, telefonî vî nasê xwe kir, telefonî wir kir, çû ba wî gumrikçî, axirê di nava du sê saetan da bêyî serêşî û saxîkirin em ji dorê derketin û derbas bûn.

Heger ne Îlhamî bûya wê rojê ez nikanîbûm derbas bibûma.

Kesên bêxwedî pir diêşandin, heta bigihîje li qelemê milet jî dinêrin. Di saetekê da ancax du sê erebe berdidan.

Bi rê da, heta Qoserê jî li çend ciyan em sekinandin û li nasnameyên me pirsîn. Di her kontrolê da Îlhamî ew qarta xwe bi sînga xwe ve dikir, bi leşkeran ra dipeyivî, xwe teqdîm dikir û ez nîşan didam û digot, ”Hecî” mîvanê min e.

Bi vî rengî camêr heta bi Qoserê nehîşt ez tu carî muhatabê wan bibim û yek gotina tirkî ji devê min derkve.

Ne min xwest zêde wî nas bikim û ne jî wî, lê tiştê min jê fêm kir yekî profsê van karan bû, gelek caran çûbû û hatibû û dizanîbû ewê bi kê ra çawa bipeyive û çawa karê xwe bimeşîne.

Dema em nêzî Qoserê bûn, min telefonî Bedran kir. Bedran li qezê bû, li ser daxwaza wî, ez li ber petrolekê daketim û min xatir ji hevalên xwest, ew çûn Diyarbekrê ez wê şevê bûm mîvanê Bedran.

Ev 32 bûn min û Bedran Acar hevûdu nedîtibû, lê dema min dît zêde neguherîbû, erê por hinekî sipî kirbû, lê Bedranê berê bû.

Bedran mala wî ava xeber da çend hevalên li wir, destpêkê li bajêr û êvarî jî hatin mala wî me têr hevûdu dît. Em çûn rojên berê yên DDKD-ê, me bîranînên xwe teze kir.

Bi dîtina wan hevalan ez pir kêfxweş bûm.

Qoser ji texmîna min jî wêdetir mezin û xweş bûbû, ew bajarê toz û çamûrê û xaniyên kerpîçî çûbû, bajarekî din yê modern li dewsê ava bûbû.

Di dema gera nava bajêr da Bedran "qwsra" Mistefa Aydogan jî nîşan min dan, gotin viya xaniyê wî ye. Li ber xweşikiya xênî devê min hev çû...

Yê min feqîrê Xwedê li Kurdistanê hîn holikeke min jî tuneye, ez şevekê li vê malê, şevekê li wê malê dimînim...

Qoseriyan jî weke Nisêbînêiyan avahiyek pir xweşik ya belediyê ava kirine. Em çûn li nava wê geriyan û me çend risim jî li ber kişand.

Roja din Bedran ez birim Mêrdînê, ba Hemîd Kiliçaslan. Wê rojê heta dereng em bi hev ra geriyan, dû ra jî çûn malê navroja xwe jî xwar.

Ez rêwî me, ezê herim Diyarbekrê ba diya xwe.

Hemîd israr kir ku min bibe Diyarbekrê lê min qebûl nekir. Li ser daxwaza min ez brim li munîbûseke Diyarbekrê kirim û me xatir ji hev xwest…

Sibe rêwîtiya min ya Diyarbekrê

Rûvîyê qol û hirç

Dibêjin hebû tunebû, pîrek û bizineke wê hebûn.

Pîrê her roj diçû bêriyê, bizina xwe didot, şîrê xwe dianî malê, heyvan dikir û ji xwe ra dikir mast.

Rojekê gava Pîrê dîsa ji bêriyê vedigeriya, rûviyekî fenek ew dît û bi dizîka da dû wê. Rûvî li nêzî malê, di quncikekî da xwe veşart heta ku Pîrê derket derve, çû nava malan.
Dema rûvî dît wa ye Pîrê çû, bi dizîka çû ket hundur û ket ser elbika şîr. Şîrê xwe heta binê elbikê alast û dûra jî lêxist û çû.

Pîrê gava ji nav malan vegeriya malê, bala xwe dayê ku wa ye çirrek şîr jî di elbê da nemaye.

Pîrê ji qehran dîn bû. Lê çi bikira jî pere nedikr.

Roja din Pîrê dîsa çû bêriyê, bizina xwe dot û şîrê xwe anî malê. Rûvî wê rojê jî xwe da bende Pîrê û ew taqîb kir, li nêzî malê, xwe li derekê veşart. Gava Pîrê ji hundur derket çû ba cîranan, rûvî  dîsa çû ket ser şîr û hemû bi ser xwe da kir.

Çend rojan bi vî awayî rûvî tim çû ket ser şîrê Pîrê û tiştek jê ra nehîşt. Rojekê Pîrê ji xwe ra got:

- Êdî bes e. Hela ka ez xwe bidim bende, mêze bikim ev dizê şîrê min kî ye? Dibê ez vî dizî bigrim. Ev çend roj in çirra şîr bi devê min nebûye.

Roja din Pîrê wek her tim dîsa çû bêriyê, bizina xwe dot û  şîrê xwe anî malê. Û dûra jî derket derve.

Lê îcar neçû nav malan, li dora xênî zîvirî û ji teqa pişt xênî dîsa ket hundur, şonikê xwe da destê xwe û li pişt derî xwe veşart.

Gava rûvî dît Pîrê ji mal derket, hema zû zûka dîsa çû ket ser elbikê û bû çelpeçelpa wî û şîrê xwe xwar.

Pîrê bala xwe dayê dizê wê rûvî ye. Rahîşt şonik û xwe da ber derî. Rûvî çer çav li Pîrê ket baz da, Pîrê di devê derî da şonik virvirandê. Şonik çû li dêla rûvî ket, dêla wî di ortê da qut bû. Waqînî bi rûvî ket, baz da û çû. 

Rûviyê me bi dêla xwe ya qol berê xwe da nav heval û hogirên xwe. Bi rê da rastî hirçê hat. Dema hirçê dît rûvî qol bûye, pê keniya, jê ra got:
- Ho rûviyo, qolo quto
Min di bin dêlê hilkuto!

Rûvî gelkî fedî kir û hema zû zûka ji wir da rê û çû.

Roja din, dîsa rastî  hirçê hat, hirçê dîsa tinazê xwe pê kir û jê ra got:

- Ho rûviyo, qolo quto
Min di bin dêlê hilkuto!

Axirê çi dema lawirên (heywanên) din jî rastî wî dihatin, henekên xwe bi dêla wî ya qol dikirin û jê ra digotin:

- Ho rûviyo, qolo quto
Min di bin dêlê hilkuto!

Êdî navê wî bû "qolo quto", kê ew bidîta, rastî kîjan heywanî bihata, jê ra digotin:
-Ho rûviyo, qolo quto

Min di bin dêlê hilkuto!

Rûvî bala xwe dayê bi vî hawî nabe, bi vê dêla xwe ya qol ewê nikanibe di nav hevalan da rehet bike.

Rojekê ji xwe ra got, dibê ez herim xwe bavêim dexlê Pîrê û jê ra bibêjim ka dêla min bide min. Ku Pîrê dêla min nede min, bi vê dêla qol ezê tim bibim pêkenînê hevalan.

Û rabû da rê û çû mala Pîrê. Bang Pîrê kir, jê ra got:

- Pîrê, ez ketime bextê te û Xwedê, tu yê min efû bikî û dêla min paş da bidî min. Bi vê dêla qol ez bûme pêkenînê dost û hevalan, giş henekên xwe bi min dikin.

Pîrê got:
- Here şîrê min bîne, ezê jî dêla te bidim te.

Rûvî lêxist çû ba bizinê, ji bizinê ra got:
- Bizinê, bizinê, ma tu nikanî xêra xwe elbikek şîr bide min, ji bo ku ez bibim bidim Pîrê, bira ew jî li min vegerîne dêla min, ji bo ku bikanibim bi serbestî biçim nava dost û hevalan.

Bizinê got:
- Baş e, here ji min ra hinek gîha bîne, ez bixum ji bo ku şîr têkeve guhanê min. Dûra jî ezê bidoşim û bidim te.

Rûvî da rê çû ba mêrgê, ji mêrgê ra got:
- Mêrgê, mêrgê, ma tu nikanî xêra xwe hinek gîha bidî min, ji bo ku bibim bidim bizinê, bira bizin bixwe û şîr têkeve guhanan û dûra jî bide min elbikek şîr, ez jî bibim bidim Pîrê, Pîrê bide min dêla min, ji bo ku bikanibim bi serbestî biçim nava dost û hevalan.

Mêrgê got:
- Baş e, lê dibê tu herî avê berdî ser min, ji bo ku çayir û çîmenên min gurr bibin û ez jî bikanibim gîhê bidim te.

Rûvî da rê, çû ser kaniyê, ji kaniyê ra got:
- Kaniyê, kaniyê, ma tu nikanî xêra xwe hinek av bidî min, ez bibim bidim mêrgê, ji bo ku ew jî bide min nefel û çêrê, ezê bibim bidim bizinê, bizinê bixwe, bide min elbikek şîr û ezê şîr bibim bidim Pîrê, Pîrê dêla min bide min, ji bo ku bikanibim bi serbestî biçim nava dost û hevalan.

Kaniyê got:
- Baş e, lê dibê tu herî ji keçikên gund ra bibêjî, bila werin li ser min dîlanê bigrin û min kêfxweş bikin, wê gavê ezê avê bidim te.

Rûvî da rê, çû ba keçikên gund, ji wan ra got:

- Keçikno, ma hûn nikanin werin xêra xwe li ser kaniyê bigrin dîlanê, ji bo ku kanî kêfxweş bibe û bide min avê, ez jî bibim bidim mêrgê, mêrgê bide min nefel û çêrê, ez bibim bidim bizinê, bizinê bixwe, bide min elbikek şîr, şîr bibim bidim Pîrê, Pîrê li min vegerîne dêla min, ji bo ku bikanibim bi serbestî biçim nava dost û hevalan, bikim gerr û seyranê.

Keçikên gund gotin:
- Baş e, lê dibê tu herî ji me her yekê ra cotek şimik bînî, ji bo ku em jî pê herin ser kaniyê, pê bigrin dîlanê û bînin kêfa kaniyê.

Rûvî da rê, çû ba hostakî şimikfiroş û jê ra got:
- Hoste, hoste, ma tu nikanî xêra xwe çend cot şimik bidî min, ez jî bibim bidim keçikên gund, ji bo ku ew jî pê herin ser kaniyê û pê bigrin dîlanê, kanî kêfxweş bibe bide min avê, avê bibim bidim mêrgê, mêrgê bide min çêrê, çêrê bibim bidim bizinê, bizin bixwe, bide min şîr, şîr bibim bidim Pîrê, ji bo ku ew jî dêla min bide min, ku bikanibim bi serbestî biçim nava hevalan, bikim gerr û seyranê.

Hoste got:
- Baş e, lê dibê tu herî ji min ra çend hêkan bînî ji bo ku ez jî şimikan bidim te.

Rûvî da rê, çû ba mirîşkê, ji mirîşkê ra got:
- Mirîşkê, mirîşkê, ma tu nikanî xêra xwe çend hêkan bidî min,
ji bo ku ez bibim bidim şimikfiroş,
ji bo ku şimikfiroş bide min şimikan, 
şimikan bibim bidim keçikan,

keçik pê herin ser kaniyê û bigrin govend û dîlanê,
kaniyê kêfxweş bikin ji bo ku kanî bide min avê,
avê bibim bidim mêrgê,
mêrg bide min çêrê,
çêrê bibim bidim bizinê,
ji bo ku bizin bixwe, bide min şîr,
şîr bibim bidim Pîrê,
Pîrê jî li min vegerîne dêla min,
ji bo ku bikanibim bi serbestî biçim nava hevalan, bikim gerr û seyranê.

Mirîşkê got:
- Baş e, lê dibê tu herî ji min ra hinek garis bînî, ez bixum û bidim te hêkan.
Rûvî da rê çû ba kewarê, ji kewarê ra  got:
- Kewarê, kewarê ma tu nikanî xêra xwe bidî min çend mist garis,
ez bibim bidim mirîşkê,
mirîşk bide min hêkan,
hêkan bibim bidim şimikfiroş,
şimikfiroş bide min şimikan,
şimikan bibim bidim keçikan,
ji bo ku keçik pê biçin ser kaniyê û bigrin dîlanê,
kêfa kaniyê bînin, ji bo ku ew jî bid min avê,
avê bibim bidim mêrgê,
mêrgê bide min çêrê,
çêrê bibim bidim bizinê,
bizin bide min şîr,
şîr bibim bidim Pîrê,
Pîrê jî ewê bide min dêla min,
ji bo ku bikanibim bi serbestî biçim nava dos û hevalan, bikim gerr û seyranê.

Kewarê got:
- Baş e, lê dema baran dibare, axur bi ser min da dilopan dike û ez jî tevî zadê hundurê xwe şil dibim. Here ser xênî lox bike, bira dilop bên birrîn ez jî garis bidim te.

Rûvî rabû çû ser xênî, xanî lox kir û dilop sekinîn.

Û dûra jî daket çû ba kewarê,
kewarê garis dayê,
garis bir da mirîşkê,
mirîşkê hêk danê,
hêk birin dan şimikfiroş,
şimikfiroş şimik danê,
şimik birin dan keçikan,
keçik çûn ser kaniyê kirin dîlan,
kêfa kaniyê hat, kaniyê av dayê,
rûvî av bir da mêrgê,
gîha mêrgê tavilê geş bû,
mêrgê gîha dayê,
gîha bir da bizinê,
bizinê şîr dayê,
şîr bir da Pîrê,

û Pîrê jî dêla wî dayê.

Lê ev dêla ne wek dêla wî ya berê bû. Pîrê ew jê ra bi morîkan û bi xişrên din baş xemilandibû. Rûvî rabû dêla xwe ya ji ya berê hîn xweşiktir bi xwe ve kir û çû.

Bi rê da dîsa hirç rastî rûvî hat. Hirçê bala xwe da dêla rûvî û şaş ma, got:
- Rûvî, te ev dêla wiha xweşik ji ku anî?

Rûvî got:
- Li vê jêra han golek heye. Êvarî ez çûm wir, min dêla xwe xist nava golê û heta serê sibê sekinîm. Sibê, dema ez rabûm ser xwe û meşiyam, min dît ku dêla min wiha xemilîye. Heger tu bixwazî tu jî kanî wiha bikî.

Hirçê got:
- Welehî ev tiştekî  gelkî rehet e, ez jî herim wek te, dêla xwe têxim golê û bira dêla min jî wek ya te bi hil û mircanan bixemile.

Û gava bû êvar, hirçê çû dêlê xwe xist nava golê. Dêla hirçê jî wê demê wek ya rûvî gelkî dirêj û xweşik bû.

Dem zivistan bû, dinya gelekî sar bû. Bi şev ava golê qerisî, dêla hirçê tê da ma. Sibehê zûka rûvî baz da çû nêzî gund kire zûrre-zûrr û kûçikên gund bi xwe hesand. Kûçikên gund hemûyan dan dû rûvî.

Rûvî jî ji qestî raste rast berê xwe da golê û di ber golê ra beziya. Kûçikên gund jî giş li pê rêz bûn.

Dema hirçê dît ku kûçikên gund hemû bi hev ketine û ber bi golê ve tên, ji tirsan biziya û bi carekê da ji ciyê xwe pengizî û baz da. Lê ji ber ku ava golê qerisî bû, bûz girtibû dêla hirçê ji kok da qut bû û ma di nava golê da.

A dibêjin ji wê rojê û vir da ye lema jî hirç qol e û dêla wê hîn jî dirêj nebûye.

Her kurd dibê Kurdistana azad bibîne

Ji roja duşemiyê virda ye min dest bi kar kiye. Ev sê roj in ji kar ez nikanim serê xwe bixurînim.

Ev ne bes bû ji do da ye dîsa pişt ketiye ber min. Loma min nikanîbû nivîsa xwe ya do binivîsanda.

Do min xwe li ser kursiyê xweş kir û hewil da nivîsa xwe binivîsînim. Lê min dît ku nabe, boçika min jan dide.

Ji mecbûrî min kompîtora xwe girt û çûm ketim nava nivînan.

Hûn rastiyê dixwazin jana pişta min hîn jî kêm nebûye, min nuha dîsa dest bi heba Panacodê kir.

Neyse ez vê meselê zêde dirêj nekim û werim ser mijara esasî.

Li ser gera xwe ya Kurdistana Federe min sê nivîs nivîsîn. Bi vê nivîsa xwe ez dixwazim dawî bidim nivîsên li ser Kurdistana başûr.

Weke min di destpê da jî got, ez 7 rojan li Kurdistanê mam. Ez çûm Hewlêrê, Kerkûkê, Helebçeyê, herêma Barzan, ser gorra Mele Mistefa Barzanî, Duhok û Zaxoyê, Şengalê û Laleşê.

Ji roja Seddam Husên ketiye û kurd bûne xwedî statuyeke siyasî û virdaye min dîtina Kurdistanê xeyal dikir.

Û ev xeyala min di 20-ê nîsanê da bi rast geriya.

Bi vê gerra xwe ez pir kêfxweş û dilşa me.

Bi dîtina min dibê her kurd miheqeq here Kurdistana azad bibîne. Ji bo kurdekî nedîtina Kurdistana azad kêmasiyeke mezin e.

Li Kurdistana azad meriv weke kurd bi rastî jî xwe azad û weke mirovekî temam, xwedî welat, xwedî al, xwedî meclîs û pûlis û xwedî dem û dezgeh his dike.

Ne tenê his dike, bi rastî jî wiha ye, çimkî meriv bi çavên xwe Meclîsa Kurdistanê, ala kurd, pûlisên kurd, petrola kurd, wezaretên kurdistanê, mekteb û zanîngehên û xwendevanên kurd dibîne.

Bi dîtina van dezgehên netewî meriv bindestiya xwe ya li Tirkiyê û li Swêd ji bîr dike û xwe weke mirovekî xwedî dewlet his dike.

Ji bo çend rojan be jî jîna van hestan gelkî girîng e, bi saya van hestan meriv dikane hestên mirovê azad û yên mirovê bindest, hestên mirovê xwedî dewlet û yên bêdewlet bi hev ra bijî û miqayese bike.

Her kurdê ku dilê wî bi şev û roj ji bo Kurdistaneke serbixwe lêdixe dibê vî hestê taybet miheqeq bijî.

Ez her hef rojan jî vî hestî jiyam.

Di rastiyê da Kurdistana azad welatekî serbixwe ye, lê ev rastî ji alî cîhanê ve hîn nehatiye pejirandin.

Tiştê li Kurdistanê min dît kurd dewlemend bûne, halê piraniya kurdan xweş e. Hema hema di bin her kesî da erebeyek nuh heye. Însan bi bonkêrî dixwin û vedixwin.

Kurdistan ji nuh ve avadibe, herder înşîat e. Lê bi taybetî jî ev yek li Hewlêrê pir vekirî ye.

Bi qasî ku mjin dît û guhdarî kir, piraniya mutehîtan ya kurd ya jî tirk in. Bi sedan market, galerî, maxaze û otêl vedibin.

Destpêkê bi piranî şîrketên biçûk bûn, lê nuha hêdî hêdî şîrketên mezin jî tên û dikevin bazarê.

Sektora xizmetê tu bigre bi tevayî di destê kurdan û tirkan û hinek jî lubnaniyan da ye.

Heft rojên ku ez li wir bûm, ez çûm kîjan aşxane û pastexaneyê yek ne têda hemû yên kurdên bakur û yek jî ya tirkan bû.

Bêyî aşxane û pastexaneyan, market û mexazeyên kincan jî hemû yên kurdan û tirkan e. Otêl hewitinê.

Di vê sektora xizmetê da kurdên başûr hema hema qet tunene. Li gor gotina kurdên bakur, kurdên başûr him naxwazin bixebitin û him jî ne karkir in. Loma jî herkes karkirê xwe ya ji Kurdistana bakur ya jî ji Tirkiyê tîne.

Hevalekî qal kir, got, çend karkirên kurdên başûr aşxaneya wî çêdikirin, gava bihîstin ku aşxane ewê alkolê bifroşe dev ji kar berdidin û dibêjin em naxebitin…

Heger di nava barekî da alkol hebe, şufêrê qamyonê bi rehetî dikane bibêje ez nabim.

Heger di destê te da şûşeyek alkol ya jî bîra hebe, şufêrê texsiyê dikane te li erebeya xwe neke, bibêje ez alkolê naxim erebeya xwe.

Min gelek numûneyên bi vî rengî bihîstin…

Ya din, li gorî muşahedeya min di vê sektora xizmetê da zimanê tirkî û muzîka tirkî pir û pir bi pêş ketiye û zêde tê peyivandin.

Mesela li pastexaneya MADO menu bi tirkî bû.

Li hin dikanin etîketên tiştan tenê bi tirkî bûn.

Heger wiha dom bike zimanê tirkî li Kurdistana azad ji xwe ber dikane têkeve dewsa zimanê erebî û bibe zimanê kurdan yê duyem.

Tiştê min dît, kurd ji ereban û erebî gelkî aciz in lê heyranê tirkan û tirkî ne.

Heger ev heyraniya tirkan û zimanê tirkî wiha dom bike, tiştên tirkan bi çekan nikanîbûn bidest xin, bi riya aborî û kulturî ewê bidest xin.

Tiştên yê bala min kişand paqijî bû, li ba însanan zanîna paqijiyê hema hema sifir e, însan xwezayê bi rengekî pir xerab qilêr dikin.

Zanîna paqijgirtina derûdora xwe û xwezayê dibê ji dibistanan dest pê bike ji bo ku însan ji zaroktiyê da bi vê kulturê mezin bibin.

Ez nivîsên xwe yên li ser başûrê Kurdistanê li vir diqedînim. Di rojên bê da ezê bi çend nivîsan jî qala çavdêriyên xwe yên Kurdistana bakur û Tirkiyê jî bikim.