19 december 2012

Kurdino, herin gazî û hawara birayên xwe !


Ev çend roj in di medya sosyal da hin kesên kurdperwer balê dikşînin ser halê kurdên ”binxetê” yê perîşan û pir xerab û dibêjin, kesên ji mecbûrî hatine ”serxetê” di nava celb û çamûrê û gerekê da dijîn, tî û birçî ne.
Û kurdên ”serxetê” yanî kurdên Kurdistana bakur jî bi qasî ku hewceye destê alîkariyê dirêjî van birayên xwe nakin. Hukûmeta başûr alîkariyê nake.
Tiştên tê gotin û nivîsîn çi qasî rast in, çi qasî ne rast in ez nizanim, lê piştî ku hewqas kurdên welatparêz ev hewqas roj in dikin gazî û hawar, wê demê tiştê tê gotin rast e. Kurdên bakur û hukûmta Kurdistana Federe têra xwe alîkariya kurdên rojava(kurdên binxetê) nakin.
Bi rastî ji bo me kurdan şerm û eybeke pir mezin e ku em bi girseyî û bi hemû îmkanên xwe di vê roja teng da ji van birayên xwe ra nabin alîkar û naçan hawara wan.
Îro, roj roja xîretê ye, dibê her kurd, her rêxistin û dezgeha kurd miheqeq here alîkariya kurdên birayên xwe. Ev, wezîfeyeke me ya exlaqî, însanî û kurdayetiyê ye.
Di rojên wiha zor û teng da dirêjkirina destê biratiyê û alîkariyê hestên netewî û baweriya yekîtiyê, nêzikbûnê li ba însanan xurt dike, wek ferdên miletekî meriv nêzî hev dike.
Ji xwe gava di rojeke wiha da jî mirovê kurd ji qewmê xwe, ji ferdên miletê xwe alîkariyê negre, tu maneya aîdetiya netewî jî namîne.

XXX
-Heger hû nikanin bûyeran biguherînin, perspektîva xwe biguherînin.

XXX
Hin kes di şerê dewletê kurdan da xwe dane qoziyekê û li zulma dewletê temaşe dikin. Ev ne şêleke însanî ye, kesên ne bi kurdan ra bin li dijî kurdan e.

18 december 2012

Dîsa eynî çîrok e

Alîkarê serokwezîr Beşir Atalay, derbarê rewşa dawî ya mesela kurd û planên hukûmetê yên di vî warî  da hin daxwuyanî daye çapemeniyê.
Atalay derbarê “pakêta kurd, vebûna kurd”, ku nuha jî navê wê kirine "mesela terorê"  da gotiye, “di nabêna dezgahan da koordînasyoneke temam heye û hemû enstruman di dewrê da ne.”

Gotinên vala. Tu dibêjî qey heta nuha di nabêna dezgahan da “koordînasyon tunebûye û hemû “enstruman” ne di dewrê da bûne. Vana gotinên demagojîk in. Berê jî û nuha jî ji bo şikandina vê serîhildana kurdan çi ji destê hukûmetê hatiye kiriye û dilke.

Atalay, dû ra jî lê zêde kiriye û gotiye, “êdî hedefa her xebatê çekberdana rêxistinê ye.”
Dîsa eynî çîrok e. ev çend sal in her eynî çîrokê dubare dikin, “efendim ew dixebitin ku PKK çekan deyne, hedefa wan bêdengkirna sîlehan e...”

Bi van çîrokan dixwazin hin kesan û hin der û doran demeke din jî bixapînin. Ji bo ku cepheya hemberî xwe firehtir nekin û hin mixalifên di nava partiyê da demeke din jî bixapînin. Yanî taktîka aşkirina hin parlamenterên nava partiyê yên kurd in. Ji ber ku qala nerehetiya hin perlamenterên kurd tê kirin.

Ê baş e hûnê çawa û li gorî kïjan peymanê bi PKK-ê çekan bidin berdan û şer bidin rawestandin?

Rast e, hukûmet dixwaze PKK çekan berde, lê ne bi peyman û lihevkirinekê; hukûmet dixwaze bi darê zorê, bi çekan PKK-ê mecbûrî teslîmbûnê bike û bi vî hawî dawiyê li şer bîne. Û ev jî ewê tu carî ne mimkûn be.
Riya herî rast û maqûl diyalog û lihevkirin e, dibê hukûmet dev ji hesab û hêviyên asîmîlekirin û qedandina kurdan berde û mafên wan yên netewî bide

Bi gezgezokê teharet nayê girtin


Heger kurd dixwazin ji vê xebat û micadeleya xwe ya bi salan netcîyeke baş bidestxin û zû bigihîjin armanca xwe, dibê dev ji AKP-ê û hêviyên ji Erdogan berdin. AKP, gezgezok e. Bi gezgezokê teharet(paqijiya li gorî dînê îslamê) nayê girtin...

XXX

Hêvî tunebe tiştê tê hêvîkirin nayê bidestxistin.
///Heraklitos
Gelek kes ji ber vê bêhêvîtiyê li mala xwe rûniştin û dev ji micadeleya li dijî dijmin berdan.

XXX
Min bihîst, ji bîr kir, dît, anî bîra xwe, kir û fêr bûm.
///Konfîçyus
Ez jî wiha fêr bûm, lê hîn baş fêr nebûme. Ji ber ku min hîn têra xwe nebihîstiye, jibîrnekiriye, nedîtiye, neaniye bîra xwe û nekiriye...

XXX
Dua kûçikan qebûl bibûya ewê ji asîmanan hestî bibariya.
Loma jî ji dua û nifiran bêtir xebat û liberxwedan lazim e. Destê xebitî tim li ser zikê têr e...

XXX
Însan di heft saliya xwe da çi be, di heftê saliya xwe da jî ew e. Loma jî kurdan gotiye, ”kurmê şîrî heta pîrî.”

XXX
Çend gotinên meşhûr li ser kûçik û guran.

Kûçik gem neke, ewê bibêje belkî ew hesp e.
Kûçik deriyê nan didê nas dike.
Kûçik ranahîje xwediyê xwe
Keriyê bê kûçik gur vêdikve
Gurê bi pez keve, hejmara kerî nafikire
Dera pez lêbe, gur jê kêm nabe
Heger tu yê bi guran ra bidî û bistînî, kûçik ji xwe neqetîne
Mal bê nan, gund bê kûçik nabe
Kûçikê me ye, li ber deriyê xelkê direye...
Kûçikê nizanibe bireye gur tîne fêza pez

17 december 2012

Ma ez negrîm ewê kî bigrî?


Yekî rêwî ji ber gundekî derbas dibû, tî bûbû, çû li ber konekî sekinî ji bo ku tasek dew vexwe. Bala xwe dayê wa ye zilamek him dew dikiyê û him jî digrî. Jêra got:
- Bira, ma te xêr e, tu ji bo çi digrî?
Mêrik got:
-Ma tu nabînî ez di çi halî da me? Jinikê ez kirime dewkil û ew ji xew ra çûye nav malan. Ma ez negrîm ewê kî bigrî?
Yê rêwî mizicî û got:
-Bira, şikiriya xwe bi Xwedê bîne ku wa ye ya te dîsa dihêle tu bigrî. Weleh ya min him dew bi min dide kiyîn û him jî nahêle ez bigrîm jî…

A weleh halê mêrên kurd yên li Swêd halê vî camêrê rêwî ye. Lê dibê ez bextê xwe navêjim, Hêvî rê li ber giriyê min nagire, tim dibêje hema heta ji te tê bigrî...

XXX
Hal di pîra uncûzî nemabû, pir bêhêz û bêtaqet bû, loma jî her çiqas çend caran pifî çirê kir jî, çira venemirî. Dageriya ser kokumê xwe û jê ra got:
-Sofî, hela xêra xwe pifî wê çirê ke, vemrîne.
Sofî serê xwe hejand û got:
-Law li ku karekî zor û zahmet hebe ev jinika dike hustuyê min…
Bawer bikin xanim jî her roj karên wiha zor dide min…
Vê êvarê lawikê me Serhat û hevala xwe hatin şîvê. Xanimê dîsa karê herî zor da min, got, ji vê sibehê da ye tu li ber kompîtorê rûniştiye, hela rabe ji zarokan ra zeltakî çêke. Min got xanim, li ku karekî zor hebe tu dixî hustuyê min.

XXX
Bi gezgezokê teharet nayê girtin
Heger kurd dixwazin ji vê xebat û micadeleya xwe ya bi salan netcîyeke baş bidestxin û zû bigihîjin armanca xwe, dibê dev ji AKP-ê û hêviyên ji Erdogan berdin. Bi gezgezokê teharet(paqijiya li gorî dînê îslamê) nayê girtin...

16 december 2012

Bi tirkî nizanîbû îdam kirin

Ji ber ku bi tirkî nizanîbû 86 sal berê îdam kirin. Îro hîn jî di dadgehan da axaftina bi kurdîqebûl nakin, ji ber ku bi tirkî napeyivin îfadeya girtiyan nagrin û di zindanê da dihêlin.
Ahmet Sureyya Orgeevren, piştî Serîhildana Şêx Seîd, li Diyarbekrê serdozgerê(savciyê)Mahkimeya Îstîklalê bû. Wek tê zanîn, vê dadgehê(mahkime)gelek biryarên îdamê da, bi biryarên vê da
dgehê bi sedan kurd hatin îdamkirin.
Ahmet Sureyya Orgeevren, di sala 1957-an da di rojnameya Dunyayê da bîranînên xwe wek tefrîka weşand. Orgeevren, di van bîranînên xwe da qala hin bûyerên nazîzt û hovane yên ku di van dedgehan da anîne serê kurdan jî dike.
Serdozger Orgeevren dibêje:
”Rojekê xortekî kurd yekî egîd û wek fîtekî anîn dadgehê. Hakiman ew dan ber pirsan, îfada wî girtin. Lê gava diyar bû ku xort bi tirkî nizane, hakim bi hev şêwirîn û biryara îdama wî dan.”
Biryara dadgehê wahşetwarî û pir bêînsaf e, biyareke ji ya hakimên kampên naziyan jî xerabtir e.
Biryar dibêje:
”Însanekî ku bi tirkî nizanibe ji vî welatî ra tu xêr nayê û loma jî biryar îdam e…”
Orgeevren, dû ra jî dibêje, ”Wê şevê birin lawik îdam kirin.”
Orgeevren, dibêje ku ew ji tesîra vê bûyerê xelas nebûye û wiha dom dike.
”Li Deriyê Çiyê oteleke bi navê Yalova hebû. Ez li wir dimam. Ez çer raketim, ew lawikê bi tirkî nizanîbû ket xewna min û destê xwe kir gewriya min û bi tirkî got, ”te çima ez dam îdamkirin? Ez tehdît kirim. Heta sibê vê rewşê du sê caran dubare kir. Ez dîn bûbûm. Sibehê ez çûm dadgehê û min ji hevalên hakiman ra got ku, ”gelî hevalan, heger em her kesê ku bi tirkî nizabibe îdam bikin, wê demê dibê em hemû diyarbekriyan, heta hemû rojavayiyan bidarda bikin. Em hatin vir ji bo ku sûcdaran ceza bikin. Min xewna xwe ji wan ra got. Mazhar Mufît û hakimên din ji min ra gotin, ”tu têkil nebe, ev karê me ye.” Min jî dozgeriya xwe da pêş, munaqeşeya nabêna me qulibî şerê devikî. Min û wan, bi şîfreyan mesele gîhand Anqerê. Piştî hefteyekê min ev telgiraf girt:
”Ahmet Sureyya beg, Serdozgerê Dadgeha Diyarbekrê ya Îstîqlalê:
Armanca me ew e ku serê kurdan û kurdperweran ebediyen bipelixe. Bi hevalên xwe yên hakim ra li hev bike. Çavên te radimîsim.
Serokwezîr
Îsmet Înonu”
Ji wê rojê heta nuha çi guheyrî ye? Bi baweriya min, bêyî taktîkên ji bo ”pelixaniba ebedî” tu tiştekî esasî neguheriye, Erdogan û taximên wî jî hîn li pey eynî xeyalan in. Lê ev yek li gorî şert û mercên îro tê kirin, ji ber ku şer jî û siyaset jî li gorî şertan e, dibê meriv xweîntîbaqî şertan bike.

Not:
Ev bîranên Ahmet Sureyya Orgeevren, dû ra wek kitêb, bi navê, "Şeyh Sait Isyanı ve Şark Istiklal Mahkemesi vesikalar, olaylar, hatıralar." ”Îsyana Şêx Seîd û belge, bûyer, bîranînên mahkimeya Şerqê ya Îstîqlalê.
Lê çend caran bi hin navên din jî hatiye weşandin, lê bi îhtîmaleke pir mezin bi hin tahrîfan.

15 december 2012

Yên me ne tu mêr in


Min berê jî nivîsî, serokwezîr Erdogan, parlamenterên AKP-ê yên kurd bi emrekî bankir huzûra xwe û ji wan ra got, dibê ji nuha û pêda hûn her yek li têlekê nexin, dibê hûn hemû ”bi yek zimanî bibpeyivin” û ”dibê telafuza we jî yek be. Û êdî tabîra mesela kurd jî bikar neynin. Navê meselê teror e…”
Wek tê zanîn, di sala 2003-an da jî li ser pirsa kurdekî Erdogan gotibû, ” tu n
efikirî mesele kurd tuneye”. Yanî ne miletekî wiha û ne jî problemeke wiha heye, hin kurd vê meselê di serê xwe da çêdikin.
Erdogan, dû ra jî çend caran got, ”Li vî welatî êdî mesela kurd tuneye.”
Lê li gel vê jî hin kurd hîn jî ji dû Erdogan venaqetin û hîn jî hêviya çareseriya mesela kurd jê dikin.
Mêrik dibêje ku ”li Tirkiyê êdî mesela kurd tuneye, mesela terorê heye, êdî nebêjin mesela kurd”, lê hin baqilên me dîsa jî dibêjin, ”na lo, qesta wî ne înkara mesela kurd e, ew taktîk dike, ji bo tirkên naîjadperest bixapîne wiha dike…”
Nuha di normalê da ji kurdan bêtir Erdogan muhtacî kurda ye. Ji ber ku yên xwedî ray kurd in, dema kurd rayên xwe nedin AKP-ê, CHP çawa li Kurdistanê qediya, Erdoganê jî wer biqede.
Li gel ku Erdogan bi vê yekê dizane jî mêrik qet guh nade hebûna 50-60 parlamenterên kurd û siyaseteke pir antî-kurd dimeşîne.
Hûnê bibêjin çima?
Ez ji we ra bibêjim: Ji ber ku Erdogan baş fêm kiriye ku kurdên pê ra ne tu mêr in û ne dilşewatê welatê xwe û gelê xwe ne. Ew çi bike û çi bibêje jî ewê dengê xwe nekin.
Loma jî Erdogan qet hesabê wan nake, fena ku 50-60 parlamenterên kurd ne di nava partiyê da bin û fena ku ji kurdan bi milyonan rayan nagre hereket dike.
Giraniya 50-60 parlamenterên kurd li ba Erdogan bi qasî mişteriyê baqelekî jî tuneye.
Beqalek bi beqaltiya xwe, li hemberî mişteriyekî xwe newêre hewqasî bêhurmet û çavsor be.
Çimkî beqal dizane dema ew gotineke ne xweş ji mişterî ra bike êwê li zirarê derkeve, mişterî ewê careke din neçe ser dikana wî, here ser dikaneke din.
Lê kurdên me bi hêza xwe nizanin, jê dêlî ku Erdogan hustuyê xwe li ber wan xwar bike, ew hustuyê xwe xwar dikin û newêrin bêemriya wî bikin…
Ez hêvî dikim ku Xwedê hinek xîret û hinek cesaret bide wan…

Erdogan li Sûriyê jî çend milyon tirkmen çêkir



Heta nuha li Sûriyê tirk û tirkmen tunebûn, lê çi hîkmet e, Erdogan û hukûmeta wî wa ye li Sûriyê jî qala bi milyonan tirkmen dike.
Hukûmeta AKP-ê wa ye tirkmenên Sûriyê jî komî ser hev kirine û ji wan ra li Stenbolê kongreyek jî li hev ragirtine.
Wek tê zanîn vê hukûmetê li Îraqê jî eynî tişt kir, ji bo kelemekê derxin hemberî kurdan, bi zor hin partî û grûbên tirkmen çêkirin û bera pêxîla kurdan dan. Li vir jî dikin eynî tiştî bikin.
Serokwezîr Erdogan, îro li Stenbolê li Qesra Dolmabahçeyê Heyeta Kongreya Tirkmenan qebûl kiriye. Wisa xuyaye ku ewê aqil bide wan û hin taktîkan fêrî wan bike.
Ji bo şerê li hemberî kurdan ji hukûmeta AKP-ê ra li Sûriyê maşeyeke ”Madein tirk” lazim e, di rojên pêşda dema hewce be ewê vê maşeyê li hemberî kurdan bikar bînin.
Çavê kurdên AKP-yî ronî be, serokê wan ji bo kurdan tiştên pir baş difikire(!)


XXX
Bîstek berê ji bo temiyekê mecbûrî ez çûm bajêr. Ji şans û siûda min ra li Stockholmê qiyamet rabûye, tozanek wisa heye çav çavan nabîne, li kuçe û kolanan ji berfê meriv nikane gava xwe bavêje. Bi kûzan dike erdê…
Ez ji berfê pir hez dikim, di vegerê da min li hewşê li xanimê kir gazî û hawar, min got were rismekî min bigre, lê nehatat, got dua bike tu gihîştiye malê, tu yê risim çi bikî û ji xwe destê min bi rûne, ez xwarinê çêdikim, ez nikanim derkevim der. Û bawer bikin gotina min li erdê xist û derneket û rismê ev xweza û dîmenê xweş negirt. Çi ye çi ye, ji lawê xwe ra nanê goşt çê dike.
Yanî mêraniya me jî nav e, di praktîkê da weleh sifir e û heta ez dikanim bibêjim ku di bin sifirê da ye jî. Ez li xelkê neşkênim lê ya min di bin sifirê da ye…
Li gel ku ez dizanim halê piraniya mêrên kurdên Swêd ji min jî xerabtir in ez wiha dibêjim…


XXX
Serokwezîr Erdogan, di civîna bi parlamenterên AKP-ê yên kurd ra ji wan ra gotiye, ”ji nuha û pêva êdî tabîra mesele kurd bikar neynin. Navê meselê mesela terorê ye.”
Weleh Erdogan mêr e, mêrik pir vekirî gotiye, li Tirkiyê mesela kurd murd tuneye, mesela terorê heye.
Erdogan ne ditirse û ne jî pênc qurişê xwe di hemû parlamenterên AKP-ê yên kurd dide. Bira mafdayin li wir bimîne, wa ye mêrik gotiye li Tirkiyê probblemeke bi navê kurd tunye, tiştê ku wek mesela kurd tê binavkirin teror e û dibê ji nuha û pêve hemû parlamenterên AKP-ê jî vî navî meselê lêkin…
Camêr ya dilê xwe gotiye, qet durrûtî nekiriye. Kurdê ku ji nuha û pêva jî di nava AKP-ê da bimîne êdî ew jî Erdogan e, di nabêna wan da tu ferq tuneye…


XXX
Hukûmetê biryara xwe da: Salê tê ewê zazakî bikin zimanekî cihê, yanî ji nuha û pêva ewê siyaseta perçekirna kurdan bimeşînin.
Wezîrê perwerdehiyê Omer Dînçer, gotiye ”pisporan ez xapandim.”
Li gorî Dînçer, pisporan jê ra gotine zazakî lehçeyeke zimanê kurdî ye, lê ew nuha pê hesiyaye ku ne wiha ye, zazakî zimanekî cihê ye.
Ê dema zazakî(dimilkî)zimanekî cihê be, wê demê zaza jî ne kurd in, miletekî cihê ye.
Dînçer, li Zanîngeha Çewlikê di konferansê da peyivîye û gotiye, ”Salê tê di kitêban da zazakî ewê ne wek lehçeyeke kurdî, wek zimanekî serbixwe were qebûlkirin.”
Dema tê hesabê wan zazayan kurd dibînin û wek kurd davêjin zindanan, îşkence û îdam dikin.
Seyid Riza, Şêx Seîdê kal, ji bo ku kurd bûn û doza azadiya kurdan û Kurdistanê dikirin îdam kirin.
Necmedîn Buyukkaya zaza bû lê ji bo ku kurd bû û doza Kurdistanê dikir di îşkenceyê da kuştin.
Lê nuha, ji bo fêsadiyê û ji bo perçekirina kurdan îcar dibêjin efendim ”zazakî ne lehçeyeke kurdî ye” û dû ra jî ewê bibêjin ”zaza ne kurd” in…
Lê ev plan jî ewê pere neke, hin kurd xwe înkar bikin û bibin maşeya destê dewletê jî vala ye, kurd naxapin. Kurd ewê vê fîtneya hukûmeta AKP-ê jî pûç bikin...




Ezê jî rojekê bibim xewn.


Bîstek berê(10/12-12) hevalekî telefon kir, xebereke gelkî nexwş, xebere mirina hevalekî da min.
Xebere mirina Paşa Altunbay, got weleh Paşa jî îro mir û emê cenazeyê wî roja pênşemiyê rakin, bişînin welêt, min got ez haya te bigihînimê.
Erê, îro jî dor hat Paşa, wî jî îro ji nava me û ji vê cîhana derewîn bar kir û çû gerdûneke bêveger.
Ez ji salên 1980-î vir da Paşa nas dikim, em herdu jî endamên DDKD-ê û partiyekê bûn. Ew jî wek min mahkûm bû û qederê ew jî wek min avêt Swêd.
Û li Swêd jî em gelek salan bi hev ra xebitîn.
Dinya wiha ye, rojek tê, yek telefonî meriv dike û dibêje, weleh filan kes jî mir.
Piştî wê gotinê her tişt dibe derew û xewn . Paşa Altûnbay jî bû xewn…
Piştî telefona heval, min ji Hêvî xanimê ra got, xanim, rojekê yekê ji yekî ra telefon bike û wek nuha ewê jê ra bibêje, ”weleh Zinarê Xamo jî mir…”
Û dû ra Zinarê Xamo jî ewê ji dost û havalan ra bibe wek xewnekê. Ev, pêşeroja her kesî ye, her kesê bibe xewn…
Bira serê xwişka Gulîstan û zarokên wê sax be...

XXX
Kurd miletekî xwedî sebir e, zû bi zû qudûmşikestî û bêhîvî nabin. Heger ne ev sebra kurdan ya Hz. Eyûb bûya, nuha ji zû da dev ji xebat û şerê xwe yê azadî û serxwebûnê berda bûn…
Loma jî pêşiyên me gotine, xwediyê sebrê mîrê Misrê…

XXX
Hin kurd ji bo azadiya gelê xwe li hember dijmin radibin û hin kurd jî ji bo kursiya xwe û çend quriş pere didin pey dijmin...

XXX
-Ji bo hevalê xwe mirin rehet e, lê belê dîtina hevalê meriv ji bo wî bimre zor e.
Cervantec
-Dinya wiha ye, her kes dixwaze avê bikşîne aşê xwe
Giovanni Verga
-Yê xurt di herbê da, dost di derd da û merivê kamil jî di hêrsê da diyar dibe.
Gotina pêşiyên ereban

XXX



13 december 2012

Mirinê Îro Paşa jî ji me stend



Mirinê îro Paşa Elaltunbay jî ji me stendt û bir mala xwe. Li Stockholmê kurdekîdin, welatparêzekî din jî kêm bû...
Me dost, nas û gelek hevalên Paşa Elatunbay, îro bi dilekî şikestî jê xatir xwest û cenazeyê wî rêwîyî Kurdistanê, bajarê ku ew lê ji dayik bûbû(Çewlik), ew axa ku ew heyran û evîndarê wê bû kir.
Berê, li Stockholmê me kurdan di dawet û şahiyan da hevûdu didît. Lê nuha êdî ew serdem derbas bû, êdî em hevûdu di cenazeyan da dibînin…
Paşa, tu carî ji welatê xelkê hez nekir, sebir û hedara wî tu carî li welatê xelkê nehat, welatê xelkê wek diya xelkê ditît.
Wî dizanîbû ku diya xelkê çuqasî henûn û dilfireh be jî tu carî nabe diya meriv, tu carî nikane dewsa diya meriv bigre.
Loma jî berê wî tim li welatê wî bû, dixwest li welatê xwe, di nava dost û hevalên xwe da, di nava miletê xwe da bijî.
Û wisa jî kir, ”buhuşta Swêd”, mal û zarokên xwe li vir hîşt û li welatê xwe bicî bû û heta roja mirina xwe jî li Diyarbekrê jiya.
Emê hemû bimrin, xelasî ji mirinê tuneye. Di vir da ne pere û ne jî torpîl pere dike. Em dizanin ku zû dereng, ewê rojek were emê bimrin. Lê li gel vê jî mirin tu carî me kêfxweş nake, tim me ditirsîne û xemgîn dike.
Îro jî bi şandina cenazeyê Paşa, em hemû dost û hevalên wî gelkî xemgîn bûn.
Hin însan di saxiya xwe da jî ferqa wan ji miriyan tuneye, ji ber ku ne ji defê ra dibin û ne jî ji zurnê ra.
Paşa Elaltunbay ne ji van kesan bû, ew welatparêzekî kurd bû, fedakarekî gelê xwe bû. Li gorî îmkan, hêz û zanîna xwe ji bo gelê xwe tim û tim di nava hewildanekê da bû.
Ew tu carî ne li pey pera, menfaetê û rehetiya xwe bû, derd û fikara wî tim û tim kurd û Kurdistan bû, tim dixwest li gorî hêza xwe ji gelê xwe ra xizmetekê bike.
Loma jî îro her kesî bi başî û qencî qala wî kir û ew bibîr anî. Bira serê zarok û malbata wî sax be. Ewê tim di dilê me da bijî…






11 december 2012

Erdogan rayên kurdan ji çav derxistiye



Ev zêdeyî hefteyekê ye ku her roj li hin bajarên Kurdistanê û Tirkiyê operasyonên ku di bin navê "KCK"ê de tên meşandin bi rengekî bênabên dom dikin.
Piştî Diyarbekirê, Êlihê, Mêrdînê, Sêrtê û Stenbolê, îro jî dora Edenê, Ruhayê û Dêrsimê bû. Li Edenê, Ruhayê û Dêrsimê îro dîsa bi berbanga sibê ra girtin ser gellek mal û avahitên BDP-ê û gelek berpirsiyar û endamên BDP-yî girtin binçavan.
Di van operasyonên hefta dawî da heta nuha bi sedan kes hatin girtin û zindankirin.
Li hemberî kurdan teroreke pir mezin ya dûrî aqilan tê meşandin, her roj 40, 50, 100 kesî digrin û davêjin hefsê.
Wisa xuyaye ku hukûmetê biryara girtina BDP-ê daye, lê naxwaze weke berê bi biryara dadgehê bigre; ji dêlî wê ve, dixwazin bi riya tewqîfatên kîtlewî yên bi vî rengî çend hezar kesên din jî bavêjin zîndanê û bi vê riyê BDP-ê bê qadir bihêlin, û di praktîkê da bigrin. Yanî partiyê bînin rewşeke wiha ku nikanibe bixebite, nikanibe çalakiyekê lidar xe.
Yanî biryar ji jor da hatiye dayin, dibê BDP were girtin, lê ne bi riya dadgehê, ji ber ku ewê pir deng derxe û bibe sebebê nerazîbûnan. Loma jî ev rê maqûltir e, baştir e ku bi bahaneya endametiya KCK-ê hemû birêvebir û kadirên aktîv bavêjin zindanê…
Loma jî ”KCK”, filan û bêvan hemû qal û qîl in, yanî bahene ye, mesele hukûmetê biryara van girtinan daye.
Hukûmet naxwaze kurd siyaseta legal bikin û rayên xwe bidin xwe. Her ku kurd ji AKP-ê dûr dikevin û xwe nêzî BDP-ê dikin, hukûmet jî terora xwe ya li hemberî BDP-ê zêde dike.
Li Tirkiyê berê jî ji bo kurdan qanûn û edalet tunebû, lê nuha êdî te ji bin da nemeya, her tişt ketiye bin destê Erdogan, ew çi emrî bide emniyetê û dadgehan, ew mecbûrin bicî bînin.
Erdogan biryara xwe daye, ji bo ku BDP-ê ji pertav da bixîne, bîne nuxteya girtinê dikane milyonek kurd jî bavêje zindanan.
Çimkî ew êdî ne li dû rayên kurda ye, kurd rayekê jî nedin AKP-ê ne xema Erdogan e. Ewê bi darê zorê kurdan û welatê wan îdare bike. Ji ber ku wiha difikire loma vê zulmê li kurdan dikin û guh nadin reaksiyonên kurdan.


10 december 2012

Li gorî Erdogan dibê li vê cîhanê kurd tunebin


Xortekî kurd gotiye, "Sûcekî min tenê heye, ez li welatê xwe kurd hatime dinê."
Rast e, li gorî serokwezîr Erdogan, kurdbûn sûc e. Dibê kurd li vê cîhanê tunebin…
Li gorî Erdogan, hebûna Kurdistanê jî sûc e, welatekî bi navê Kurdistanê dibê li cîhanê tunebe, hebûna Kurdistanê sûc e…
Li gorî Erdogan, hebûna ala kurd jî sûcekî mezin e, dibê ala kurd li cîhanê tunebe. Hebûna ala Kurdistanê sûc e…
Li gorî Erdogan, perwerdeya bi zimanê kurdî jî sûc e, dibê hemû zarokên cîhanê bi zimanên xwe bixwînin, lê ne zarokên kurdan. Loma jî perwerdeya bi kurdî sûc e…
Li gorî Erdogan, her kes dikane her navê ku ew dixwaze bide zarokê xwe, lê ne kurdek, nabe kurdek navê ew dixwaze bide ewladê xwe, navê bi kurdî sûc e…
Li gorî Erdogan, mafê her miletî ye ku bibe xwedî dewlet. Lê mafê kurdan tuneye bibin xwedî dewlet. Loma jî heb

XXX
-Yê li devê tîmseh bifikire, nikane bibe xwediyê mirariyên bi qîmet.
Sadî
Û kurdan jî gotiye, ”Mêrê tirsonek nikane bi sîngên gewr û boz şa bibe.”
Yanî bi tirsê meriv nikane bigihîje Qersê.

XXX
Gelek kurd dibînin ku dewleta tirk li ser kurdan neheq e, zulmê li kurdan dike, heqê kurdan yên netewî û însanî nade, lê dîsa jî dengê xwe nakin û bi zaliman ra hevkariyê dikin. Deng nakin ji ber ku berî her tiştî ew tirsonek in û bêûjdan û pûlperest in...

XXX
-Li cîhanê gelek kesên xwedî qabîliyet ji ber ku ne xwediyê cesaretekî biçûk bûn wenda bûn û çûn.
///Sydney Smith
-Hewcedariya zarokan ji nesîhetan bêtir bi nimûneyên baş hene.
///Joseph Joubert

XXX
-Ne mimkûn e ku meriv cehalata însaanan nîşanî wan bide. Çimkî ji bo naskirina cehaletê jî zanîn lazim e. Loma jî kesê cehaleta xwe dibîne ne cahil e.

XXX
-Dîrok haviza miletekî ye, miletê dîroka xwe nizanibe, dişibe însanekî ku hafiza xwe wenda kiribe..
Ji xwe loma ye ku dijmin nahêlin kurd dîroka xwe bizanibin, ji dêlî wê, dîrokên xwe yên resmî fêrî kurdan dikin.
Lê xwediyê malê êdî bi diz hesiyaye, ew çi bikin jî kurd êdî dîroka xwe fêr dibin...

09 december 2012

Sûcê me em kurd hatine cîhanê !


Di malpera Îlke Haberê da nameya xortekî kurd heye. Xortê kurd yê bi navê Azad, di nameya xwe da gotiye, ”Sûcekî min tenê heye, ez li welatê xwe kurd hatime cîhanê.”
Rast e, li gorî tirkan wek kurd hatina me ya cîhanê sûc e, dibê diyên me wek kurd em neanîna cîhanê.
Ji ber ku li ber çavên tirkan kurdbûna me sûc e, loma jî Erdogan bi hemû îmkanên dewletê dixebite ku me biqelihîne, yanî me kurdan ji ruyê cîhanê rake.
Ji ber ku em kurd in, kurd hatine cîhanê, Erdogan mafê jiyaneke azad layiqî me nabîne, nahêle em jî weke tirkan azad bijîn û ji nasname û navên xwe netirsin.
Wek tirkan, li her dera Tirkiyê em jî bikanibin bêtirs bibêjin, ”em kurd” in, welatê Kurdistan e.
Lê Erdogan viya qebûl nake, li gora baweriya wî ji bo ku tirk li vê cîhanê rehet bijîn dibê koka kurdan were qelandin, dibê miletekî bi navê kurd li vê cîhanê nemîne, yên nuha hene jî dibê hemû bibin ereb, faris û tirk…

XXX
Derva 6 derece di binê sifirê da ye, ez û xanim dikin derkevin gerê û bîsekê di nava berfê da li ser xwe bigerin....
Swêdî dibêjin "hewa xerab tuneye, kincên xerab hene.." yan hewa çiqasî sar be jî dema kincên meriv li gorî sermayê be tişt nabe...

XXX
Ez û xanim zêdeyî saetekê geriyan, derve pir xweş e, dinya kerr û lal e, kes li der tuneye. Tenê çend kal û pîr wek me him sohbet dikirin û him jî hêdî hêdî digeriyan.
Çend zarokan xwe dişemitandin û bi berfê dilîstin. Li der û dora malan, li dora golê û alî daristanê şopên xezal û pezkûviyan li ser berfê xuya dikr, ji daristanê hatibûn ji xwe ra li qûtekî digeriyan.
Her demsal li gorî xwe xweşikiyeke xwe heye, lê zivistana Stockholmê gelkî xweş e...

XXX
Derva 6 derece di binê sifirê da ye, ez û xanim dikin derkevin gerê û bîsekê di nava berfê da li ser xwe bigerin....
Swêdî dibêjin "hewa xerab tuneye, kincên xerab hene.." yan hewa çiqasî sar be jî dema kincên meriv li gorî sermayê be tişt nabe...

XXX
Li gorî hin xebera Avestakurdê, serokê dewleta Sûriyê Beşar Esed û malbata xwe 3 roj berê ji Sûriyê reviyane.
Îhtîmala rastiya xeberê pir zêde ye. Lê heger xeber ne rast be jî, dîsa jî reva Beşar pir ne dûr e, di demeke kin da ya ewê were kuştin û ya jî ewê bireve.
Ji bo me kurdan ya girîng, di rewşeke wiha da dibê kurd li ser hev û bi hazirî bin. Û bi tu hawî neyên hemberî hev û wek kurdên Başûr û Rijhilat di demeke wiha da bi hev nekevin. Bi taybetî jî tiştê hat serê kurdên Îranê, dibê neyê serê kurdên Rojava jî. Û ji bo vê jî hevkarî û tifaq şertê esasî ye…
Bi giştî heger hemû hêz û rêxistinên kurd li her beşê Kurdistanê li hev bin û di nava tifaqekê da bin û di warê eskerî û siyasî da jî bi hazirî bin ewê biserkevin, miletê kurd ewê rizgar bibe… Û sedsala 21. ewê bibe sedsala azadiya kurdan...

08 december 2012

Dibê meriv vê zulmê qebûl neke


Vê sibehê li çar bajarên Kurdistanê(Diyarbekir, Mêrdîn, Batman, Sêrt)di bin navê ”operasyonên KCK-ê da dîsa avêtin ser avahiyên BDP-ê, gelek sazî û malên kurdan.
Di vê operasyona zulmê û terorîzekirina kurdan da serokê belediya Sêrtê Selîm Sadak jî di nav da li dora 100 kesî girtin binçavan.
Ev nêzî 3 salan e ku hukûmeta AKP-ê li hemberî BDP-ê û tevgera kurd ya siyasî teroreke sîstematîk dide meşandin. Hema hema roj tuneye ku 30, 40, 50 û carnan jî bi sedan kesî negrin û navêjin zindanan.
Wek kurd dema ez xeberên vê zulmê dixwînim ez gelkî pê diêşim û xemgîn dibim. Bi min pir zor tê.
Li ortê tu sebebekî ku van girtinan û vê zulmê bi heq nîşan bide tuneye, tenê pêkanîn û çavbirîn e.
Ji ber ku kanin bi me loma vê zulmê li me dikin.
Serokwezîr Erdogan biryar daye ku vê serîhildana kurdan him di warê çekdarî da û him jî di warê siyasî da bişkîne û kurdan wek berê bindest bihêle, heta ku hêdî hêdî bihelin, bibin tirk.
Yanî mesele siyasî ye, hukûmet naxwaze hebûna kurdan nas bike û mafê wan yê netewî bidê.
Ji ber ku hukûmet naxwaze mafê kurdan bide, loma jî naxwaze şer jî raweste.
Çimkî dema şer raweste wê demê dibê hukûmet bi PKK-ê û BDP-ê û bi kurdan ra rûne û li ser programeke çareseriyê li hev bikin.
Îcar ji ber ku nêteke wiha ya hukûmetê tuneye, loma jî di şer û operasyonên wiha da israr dike.
Êdî pir vekirî ye, derdê hukûmetê ne bi PKK-ê û BDP-ê tenê ra ye, hukûmet bi qasî PKK-ê û BDP-ê li dijî hemû hêzên din e jî, lê ev yek xisteye dorê, dixwaze berê yê xurt, yê bi hêz û bi çek ji ber xwe da bixîne û dû ra jî vegere ser yên qels, yê bêçek.
Hêzên din ji xwe ji wan ra pariyekî pir biçûk e, dema ew roj were ewê di rojekê da wan jî topî ser hev bikin û wek BDP-yiyan bajon zindanê; ev sedîsed e.
Lê kurdên derî BDP-ê viya nabînin, heger bidîtana, dibê îro hemû kes, sazî, dezgeh, partî û hêz li dijî vê zulma hukûmetê derketana û ji Erdogan ra bigotana, ”ma te xêr e, ma tu dixwazî hemû siyasetmedarên kurd bavêjî zindanê? Hûn nahêlin kurd bîna xwe jî bigrin. Her roj operasyon û girtin. Êdî vê zulma xwe rawestînin, bes vê neheqiyê li kurdan bikin…”
Lê piranî dengê xwe dernaxe; dernaxe ji ber ku ji dîroka xwe ders negirtine, ji ber ku bertîlên siyasî, fen û fûtên hukûmetê ew bêdeng kirine û bêzirar kirine.
Wek kurd dibê bi meriv pir zor were, ji ber ku hinek kesên mahcir ji derda hatine li welatê me, li bajar û gundên me, me îdare dikin, zimanê xwe bi zor xistine devê me, gava dilê wan dixwaze şev nîvê şevan davêjin ser malên me, me ji nava nivînên me radikin, destên me li kelepçeyê dixin û bi pihîn û hutukan me lext dikin, wek pez me didin ber xwe û dibin dixin qulikê.
Ev zulm bûye jiyana her kurdî, her kurdê ku nebe zilamê dewletê, her kurdê ku doza kurd û kurdistanê û azadiya xwe bike, halê wî ev e, her tim dikane ev zulm lê were kirin.
Heger piçik ûjdan û xîret bi meriv ra hebe dibê meriv li hemberî vê zulmê bêdeng nemîne û nebe hevalbend û dostê zulimkaran.

07 december 2012

Dibê kurd êdî dev ji paritên tirk berdin


Serokê bajarê Amedê yê partiya AKP-ê abûqat Halit Advan, ji serokatiya AKP-ê ya Diyarbekrê îstifa kir. Advan, di hevpeyvîneke xwe de gotibû ku, kurdên oldar dengên xwe ji AKP-ê bêtir didin BDP-ê. Ji ber vê beyana wî, Erdogan li kûpan siwar hatibû û gotibû “kesekî wiha nabe ku bibe serokê partiya min yê bajarê Diyarbekrê.
Piştî îstifaya Advan, seroka Kom Jinan ya AKP-ê ya Amedê Sîbel Yagmûrê jî îstifa kiriye.
Pêşketineke pir baş e, dibê kurd êdî di nava partiyên tirk da nemînin û li Kurdistanê û di nava kurdan da ji tirkan ra nebin rêber…

XXX
Di dadgehan da parastina bi kurdî û madeyên derbarê perwedeya bi zimanê kurdî da xwedêgiravî ewê îro û hefta pêş me di meclîsê da li ser bihata peyivîn. Lê belê AKP-ê îro ji nişkave çerx kir û pakêta dadê û guherandinên derbarê zimên da hîşt sala bê.
Wek tê zanîn di grewa birçîbûnê da ji daxwazên girtiyan ya sereke, di mahkimeyan da parastina bi kurdî bû û hukûmetê jî soz da girtiyan û bîrûraya giştî ku ewê vê yekê têxin pakêta dadê û bînin meclîsê.
Lê îro eksê wê dibêjin. Diyar e ji bo ku karê xwe bimeşînin ji xwe ra derewek biçûk kiribûn.
Erdogan e, hezar û yek fêl û derewên wî hene, li hemberî virên wî rûvî bi rûvîtiya xwe jî ne tu tişt e...
Di bahrê da qûm li ba Erdogan fen û fût, dek û dolab...

06 december 2012

Gelek sipas Swêd !


Parlamentoya Swêdê do(5/12-12) bi dengên hemû partiyên di parlamentoyê da kimyabaran û enfalkirina kurdan wek jênosîdê qebûl kir.
Ji bo ku Meclîsa Swêd ji bo gelê kurd ev biryara rast û dîrokî girt, em hemû kurd sipasdarê gelê Swêd, meclîs û partiyên wan in. Gelek sipas Swêd!
Her wisa ez di serî da sipasî Federesyona Komeleyên Kurdistanê, hemû kurd û swêdiyên ku ji bo girtina vê biryara dîrokî bi salan xebitîn dikim û ji hemûyan ra dibêjim mala we ava be…
Serokwêzîrê Kurdistana Federe Nêcîrvan Barzanî jî bi beyanekê sipasiyên xwe pêşkêşî Swêd kir.

XXX
Nabêna mal û karê min teqrîben 30 deqîqe ye. Vê êvarê saet çar kêm çarîk ez ji kar derketim û heft kêm çarîk gihîştim mal. Yanî rêwîtiya min tam 3 saetan ajot.
Îro personal, îmkan û teknîka Swêd têrê nekir, berfê Stockholm teslîm girt. Otobozên başûrê Stockholmê ji binda rawestiyan. Trên û tramvay û wasiteyên wek wan jî ji saetê, du saetan carê dihatin. Texsî jî nedixebitîn, li her derê erebe di berfê da çik bûbûn. Axirê bi halekî pir xerab min xwe gîhand mal. Xanimê li ber derî rismê min girt lê ne xweş girtiye.
Bi hêviya ku welatê min jî berfeke wiha pir bibîne…

XXX
Rojnamevan Ahmet Hakan bîstek berê di programa xwe da got, ”Çiqas rast e, ne rast e ez nizanim, lê dibêjin ku Erdogan gotiye, em ne muhtacî rayên Rojhilat(Kurdistanê)in, em bizanibin emê ji Rojhilat rayekê jî negrin, emê dîsa jî micadela xwe ya li hemberî terorê bidomîni.”
Yanî Erdogan dibêje, dixwaze bira kurd rayekê jî nedin me, ji bo me rayên ne girîng e...
Ez bawer dikim ku Erdogan wiha difikire û wiha jî gotiye. Min jî çend roj berê eynî tişt got...
Erdogan dixwaze Kurdistanê ne bi rayan, bi çekan di bin destê xwe da bihêle. Ew dizane ku ji îro û pê ve êdî kurd ewê rayên xwe nedin wî. Loma jî qet guh nade rayên kurdan û gazinên merivên xwe yên kurd.
Erdogan êdî baş dibîne ku li Kurdistanê piştgiriya wî ya gel namîne, loma jî ji kurdan ra vekirî dibêje ku ez ne muhtacî rayên(dengên) we me, çekên min û zora min heye, ezê Kurdistanê bi zor û bi çekan di bin destê xwe da bihêlim…

XXX
Ji do bi şev da yeli Stockholmê berf e, tozan û bager e, çav çavan nabîne. Vêsibehê ez di riya nîvsaet cî da di saet û nîvekê da gihîştim ciyê kar. Nuha nizanim ezê çawa xwe bigihînim mal.
Ji ber ku Jula(Noela)swêdiyan nêz dibe kar û barê haziriya Noelê, xemilandinê û danîna şemdankan(mûmdank)jî pir e. Îro min nig di bin xwe ve nekiriye, ez nuh hatim ber kompîtorê, ez ji halde ketime. Û nuha jî ketime xema çûna malê…
Ez hêvî dikim ku berfeke wiha li Amedê, Ruhayê û helbet li Wêranşarê jî barî be…
Berf xweş e, ronahî ji tarîtiyê xweştir e.

Ew bi tirkî dipeyive lê ji dewletê serbestbûna kurdî dixwaze


Do û îro(5-6-ê mehê)li Brukselê konferansa kurd hat çêkirin. Ji Tirkiyê û cîhanê gelek kesên navdar beşadarî konferansê bûn û derbarê çareserkirina mesela kurd da dîtin û pêşniyarên xwe gotin.
Ji kurdan jî Leyla Zana, Aysel Tugluk, Zubêr Aydar û çend kesên din beşdarî konferansê bûn û peyivîn.
Ez nizanim hemû kurdên beşdar bûn, (mesela Leyla Zana) bi kîjan zimanî peyivîn. Lê ez nuha fêr bûm ku Zubêr Aydar di konferansê da ne bi kurdî, bi tirkî peyivîye.
Bi gotineke herî sivik ev skandal e. Heger Zubêr ewê di konferanseke wiha da jî bi kurdî nepeyive, ma ewê kînga û li ku bipeyive?
Û li gel ku kurdiya Zubêr ji tirkiya wî pir baştir e jî. Yanî ne yekî ku bi kurdî nizane.
Û di ser da ji daxwazên Zubêr Aydar ya herî sereke perwerdeya bi zimanê kurdî bû.
Aydar, ji dewleta tirk azadiya kurdî û perwerdeya bi kurdî dixwaze, lê ew bi xwe di konferanseke wiha girîng da bi kurdî napeyive, bi tirkî dipeyive, yanî ji dêlî ku kurdî meşrû bike, tirkî meşrû kiriye.
Bi baweriya min ev şêleke siyasî ye û dibê kurd sebebê vê şêla Zubêr Aydar jê bipirsin.
Lê dibê ne kurdên wek min û Sabîha Otlû û yên derî PKK-ê tenê, dibê nuha ji min bêtir PKK-yî û BDP-yî jî vê şêla Zubêr Aydar rexne bikin û jê hesab bpirsin. Tiştekî wiha dibê neyê qebûlkirin...
Heger PKK-yî û BDP-yî nepirsin, kesrexneyekê li Zubêr Aydar negre, maneya xwe ew e ku wek min got, ev şêleke siyasî ye û jê wiha hatiye xwestin.
Ez wek kurdekî vê şêla Zubêr Aydar protesto dikim.

XXX
Serokwezîr Erdogan, serokê AKP-ê li qê Diyarbekrî Halît Advan ji wezîfê girt.
Halît Advan, çend roj berê di hevpeyvîneke xwe da gotibû,
”Wek em hemû jî dizanin ku BDP partiyeke sosyalîst û çep e. Lê AKP dibêje ku ew partiyeke muhafazakar û demokrat e. Di normalê da li herêmê dibê hemû dîndar rayên xwe bidin AKP-ê. Lê belê hêzên dîndar rayên xwe hîn bêtir didin BDP-ê. Sebebê vê jî, îdama Şêx Seîd e, Derbeya 12-ê Îlonê ye, cînayetên failnediayr e, valakirina gundan e…”
Van gotinên Advan têrê kir ku Erdogan li wî were xezebê û tavilê wî ji serokatiya AKP-ya Diyarbekrê bavêje; çima ku Advan rastî gotiye û derew nekiriye.
Erdogan, di civînê da ji parlamenterên AKP-ê ra ji bo Advan gotiye, ”Merivekî wiha nabe bibe serokê partiya me ya wîlayetê...” û tezkereya Advan tije kiriye.
Hîn hemû kurdan fêm nekiriye êdî dema hevaltiya kurdan û tirkan qediya, êdî kurd nikanin wek berê di nava partiyên tirk da bimînin. Ji bo ku bi tirkan ra bimînin dibê dijminatiya gelê xwe bikin û bibin êsîrê Erdogan, nebin xwediyê tu fikir û baweriyeke şexsî.

04 december 2012

Li Tirkiyê rejîmeke Monarşîk heye


Navê rejîma Tirkiyê li ser kaxetê cumhûriyet e, lê di praktîkê da îro li Tirkiyê rejîmeke Monarşîk heye. 
Monarşî, şiklê îdareya hukumdarekî, qiralekî, padîşahekî ye. Hukumdarek, qiralek, împaratorek, şahek yanî şexsek serokê dewletê ye û her tişt di destê wî da ye, bêyî emir û destûra wî kes nikane li ser navê dewletê kevirekî bide ser kevirekî.
Erdogan îro li T
irkiyê ne serokwezîr e, ew padîşah e, Tirkiyê wek padîşahekî, wek dîktatorekî bi tenê îdare dike.
Ji Ataturk vir da ev cara pêşî ye ku li Tirkiyê şexsek hewqasî dibe xwedî hukum û desthilat. General Evren jî bi qasî Erdogan ne xwedî hukum û otorîte bû.
Îro li Tirkiyê meclîs, hukûmet, wezîr, edalet, mahkime, emniyet, îdare hemû bi nav hene, rişme û hefsarê hemûyan û yê her kesî, her dahîreyê, her dezgehê di destê Erdogan da ye. Erdogan çi bixwaze bi leşkeran, bi dadgehan, bi pûlisan, bi meclîsê, bi wezîran, welahasil bi her kesî û her dezgehê her tiştî dide kirin. Ew bûye serokê rûhanî, Xumeyniyê Tirkiyê, kes nikane ji gotina wî derkve.
Di rojnameya Milliyetê da Asli Aydintaşbaşê, derbarê fezlekeyên parlamenterên BDP-ê da ji Dengîr Mîr Mehmet Firat pirsiye, gotiye:
“Tu dibêjî bi rastî jî ewê destnedana(dokunulmazlika)parlamenterên BDP-ê rabe?
Firatê ku bi salan berdevkiya Erdogan kiriye ji tecrûbeyên xwe gotiye:
“Serokwezîrê ez dinasim zû bi zû ji biryara xwe venagere; ewê dewam bike...”
Wek tê dîtin li ortê dozeke huqûqî ya bi serê xwe tuneye, ji ber ku Erdogan dixwaze ev fezleke hatine meclîsê û ji bo ku Erdogan dixwaze ewê ji meclîsê derbas be. Û ji bo ku Erdogan tu carî ji biryara xwe venagere ewê 10 parlamenterên BDP-ê derxin hember dadgehê û dû ra ji meclîsê bavêjin û têxin hefsê.
Li vir meriv dibîne ku fezlekeyên BDP-yiyan li ser daxwaza Erdogan hatine hazirkirin. Edalet, dadgeh, meclîs, hukûmet, wezîr û dedezgehên dewletên yên din ne bi serê xwe ne, hemû jî li gorî emir û daxwaza Erdogan hereket dikin, Erdogan ji wan çi bixwaze, ew mecbûr in emrê wî bicî bînin.
A loma jî ev dûzan, ev rejîm ne cumhûriyet mimhûriyet, ne demokrasî ye, monarşî ye û Erdogan jî monark e.
Yanî yê li ser hukum navê wî serokwezîrê komareke demokrakîk be jî vir e, di rastiyê da ew padîşahekî ji şahê Îranê, ji Evdilhemîd jî bêtir xwedî hukim û desthilat e. Her çiqas ew ne bi şaşik û ne serokekî dînî ye jî lê bi otorîteriya xwe dişibe Xumeynî jî.
Di hevpeyvîna Firat da heye, di civînan da kes newêre li hemberî Erdogan devê xwe veke. Wezîr ji kursiyên xwe, parlamenter ji parlamenteriyên xwe ditirsin. Loma jî her kes li devê Erdogan mêze dike, wî çi got, her kes ji tirsa wendakirina kursiya xwe serê xwe dihejîne.
Rejîmeke wiha navê çi dibe bila bibe, di rastiyê ew monarşî ye û serokê jî padîşah e.

03 december 2012

Hin kurd ditirsin ku dewlet zirarê bibîne û PKK xurttir be

Dengîr Mîr Mehmet Firat gotiye, xistina parlamenteriya BDP-yiyan ewê PKK-ê xurt bike û kurdan ji AKP-ê dûr bixe.
Yanî heger PKK xurt nekira bira bavêtana, lê ji ber ku ewê PKK-ê xurt bike dibê hukûmet tiştekî wiha neke.
Hûn dibînin çi kurd hene?
Lê ne Firat tenê, gelek kurdên dostên AKP-ê û mixalifên BDP-ê jî eynî tiştî dibêjin.
Ew jî wek Firat dibêjin, ev yek ewê PKK-ê xurttir bike, ewê tu feydeyê negihîne AKP-ê, Tirkiyê û demokrasiya Tirkiyê.
Yan camêr dibêjin ku di tiştekî wiha da kara AKP-ê û dewletê tuneye, belovacî wê, kurd ewê ji AKP-ê û ji dewletê dûr bikivin û xwe nêzî PKK-ê bikin.
A lomajî dibê hukûmet vê gavê navêje.
Ev jî têwê maneyê ku heger avêtina wan ji meslîsê ji Tirkiyê ra baş bûya, feyde bigîhanda AKP-ê û PKK jî xurt nekira, bira ev daxwaza Erdogan bihata bicîanîn, bira parlamenteriya wan bihata xistin û bira ew bavêtana zindanê.
Lê ji ber ku ewê zirarê bide AKP-ê û Tirkiy û karê bigihîne PKK-ê dibê hukûmet tiştekî wiha neke.
Û vana jî xwedêgiravî xwe wek siyasetmedarên kurd dibînin…
Kes nabêje yaho ev çi zulm e, çi heqê we heye hûn li kurdan vê zulmê bikin? Ew gerîla dikanîbû zarok û birayên wan bûna jî.
Ya din jî nîhayet kurd in, helbet ewê wek tirkan ji gerîla nefret nekin, pir normal e ku wek kurd kêfa wan ji zarokên wan ra were û wan himêz bikin. Di warê siyasî, dîplomatîk da şaş be jî, di warê însanî da normal e.
Dema hat hesabê wan, ew bi serokên wan gerîlayan ra rûniştin, wan jî ew himêz kirin û bi hev ra ken û henek kirin, bi hev ra xwarin û vexwarin. Yê wa ne sûc e, lê yê BDP-ê sûc e.
Himêzkirina gerîlayekî çawa dikane bibe sebebê wendakirina parlamenteriyê? Di kîjan qanûnê da cezayekî wiha ji bo ”sûcekî” wiha heye?
Lê her kes dizane ku ev bahaneye, berî vê bûyerê jî di heqê eynî kesan da bi dehan fezleke hebûn, bi dosye hatibûn amadekirin.
Yanî ”himêzkirin” mahne ye û kêla mahneyan jî tu carî tije nabe…

02 december 2012

Riya îslamiyên kurd û tirk ji hev diqete


Rûşen Çakir, di rojnameya Vatanê da bi rojnamevan Alî Akel ra hevpeyvîneke girîng kiriye. Alî Akel, di hevpeyvînê da li ser têkiliyên îslamiyên kurd û tirk tiştên pir girîng dibêje.
Akel dibêje ku li Tirkiyê êdî îslamiyên tirk û kurd hene û gava mesela kurd mewzûbahis be ev herdu hêz ji hev cud dibin, tesnîfeke wiha êdî mecbûrî ye.
Çakir ji Akel pirsiye, gotiye, gelo bi rastî jî li herêmê(yanî li Kurdisanê)di nabêna kurd û tirkan da qutbûneke zihnî heye?
Akel vê qutbûnê qebûl dike û dibêje, heta salên 2000-an baweriya kurdan ew bû ku dema hêzên îslamî werin ser hukum ewê mesela kurd çareser bibe. Li gel hemû kêmasiyan jî kurdên dîndar rayên xwe didan Partiya Refahê.
Lê belê îktîdara 10 salan ya AKP-ê derxist ortê ku mesela kurd ne meseleyeke wihaye ku bi îktîdara musilmanan çareser bibe. Û bûyerên van 3-4 salên dawî jî dîndar û grûbên îslamî yên kurd mecbûrî lêgerînên nuh kirin. Dîndarên kurd him ji siyaseta AKP-ê nerehet in û him jî li hemberî îslamiyên tirk pir bi gazin in.
Akel dibêje, kurd rexneyên pir dijwar dibin ser grûbên îslamî yên tirk, ji wan ra dibêjin, ”ya hûnê ji îslamiya tirk, ji îslamiya dewletê bi sê telaqan xwe bidin berdin, ya jî ji me ra qala biratiya îslamê nekin. Ev xet her ku diçe berbiçav dibe.”
Hevpeyvîn dirêj e û Akel têda qala gelek tiştên rast û girîng dike. Ji bo ku zêde dirêj nekim nikanim qala hemûyan bikim û loma jî kin dibirim...
Lê ya herî girîng, bi kurtî meriv dikane bibêje ku li gorî baweriya Alî Akel jî, ”riya îslamiyên tirk û kurd bi suret ji hev diqete…”
Ev, ji bo azadiya miletê kurd û serxwebûna Kurdistanê pêşketineke pir girîng e. Êdî mesele ji mesela çepan û telebeyan derdikve, dibe mesela milet bi xwe. Dema kurdên dîndar û hêzên îslamî jî li doza Kurd ûKurdistanê xwedî derkevin êdî tu hêz nikane rê li ber rizgarbûna kurdan bigre.
Riya welatparêz û çepên tirk û kurd di dawiya salên 1960-î û destpêka 70-î da ji hev qetiya û çepên kurd dest bi avakirinên rêxistinên cihê, yên li ser asasê kurd û Kurdistanê dan ber xwe û dest bi avakirina komele û partiyên kurd kirin.
Hêzên îslamî yên kurd wek çepên kurd zû ji îslamiyên tirk neqetiyan, qetandina wan ya zihnî û siyasî di salên 2000-î da dest pê kir û roj bi roj kşrtir û berfirehtir dibe.
Nuha bi qasî ku xuyaye êdî ew jî ewê ji kok da ji tirkan qut bibin û rêxistinên xwe yên netewî ava bikin.
Dema dîndar û îslamiyên kurd jî dev ji tirkan berdin, li Kurdistanê êdî bingeheke tirkan ya siyasî û kîtlewî namîne. Qismek kurdên nezan û hevkar bimînin jî, piştî çend salên din ewê jî vegerin ser koka xwe.
Yanî piştî çend salên din bingeha partiyên tirk li Kurdistanê ewê nemîne.
Erdogan vê yekê dibîne û loma jî qet guh nade dîtin û reaksiyonên kurdên dîndar û kîtleya rayan dide wan. Ji nuha û pêva tirk, ewê Kurdistanê ne bi rayên gel, tenê bi darê zorê û bi hêzên xwe yên çekdar îdare bikin. Loma jî Erdogn pênc perê xwe jî di 75 parlamenterên AKP-ê yên kurd û di rayên kurdan nade, ew dizane ev hêz ewê ji destê wî derkeve.

Kurd êdî bi derewan naxapin

Rojnamevan Ahmet Taşgetîren, ku ew jî aqilmendekî AKP-ê û serokwezîr Erdogan e, di nivîsa xwe ya îro da li ser qetlîama Roboskê sekinîye. 
Taşgetîren, baş dizane ku qatîl kî ne û kê emrê vê qetlîamê daye. Lê gel vê jî di nivîsa xwe da ji Erdogan ra nabêje berpirsiyar û sûcdarên qetlîamê derxe û teslîmî edaletê bike. 
Ji dêlîwê, ji Erdogan ra bi uslûbeke pir fenek dibêje, here Qilebanê(Uludereyê)
 û bi zimanekî xweş û şîrîn dilê dê û bavên wan zarokan bigre, ”bi destê dayikan bigre, bavên wan himêz bike, bi wan ra bigrî, xwe bispêre Quranê. Rojekê ji nişkave here wir, ji wan wextê bixwaze, bibêje min êşa zarokên we ji bîr nekiriye…” û gelek temî û şîretên wih ali Erdogan dike.
Yanî dibêje here demagojiyê bike, derewan bike û wan bi çend gotinên şîrîn bixapîne. Dibêje, tenê tu dikanî vê yekê bikî û heger tu wiha nekî dewlet ewê zirareke pir mezin bibîne.
Lê Taşgetîren ji bîr dike ku êdî dreng e, êdî kum ketiye û serê gurrî xuya bûye, êdî kurd bi van derwan naxapin.
Êdî dawiya derewan hatiye, êdî kurd bi demagojiya ”biratiyê, dîn û îmanê”naxapin, kurdan bi çavên serê xwe dîtin ku hûn dîn jî, îmanê jî, îslamîyetê û Quranê jî ji bo menfeeta xwe îstîsmar dikin, hêsirên we ne ji dil, yên tîmseh in. Kurdan di nava van 10 salên dawî da ev rastî baş dîtin. Loma êdî derew jî pere nake.

XXX
Li Yûnanîstanê li Muzeya Herbê nasandina kitêba Mûrad Karayilan hatiye kirin. Tirk bi vê yekê hesiyan e û wezîrê karên derve yên Tirkiyê Ahmet Davutoglu tavilê telefonî wezîrê karên derve yê Yûnanîstanê Avramopulos kiriye û jê ra reaksiyona
 xwe aniye zimên.
Li ser vê telefona Davutoglu, wezîrê parastinê Panos Panagiotopoulos tavilê serokê Muzeya Herbê Lazos ji wezîfê girtiye û Tugeneral Panagiotis Kaperonis tayinî ciyê wî kiriye.
Wek hûn dizanin eynî dewletê Ocalan jî bi xayintî teslîmî Tirkiyê kiribû.
Nuha we fêm kir bê Yûnanîstan dewleteke çiqasî serbixwe û çiqasî xwedî şexsiyet e.
Dinya jî xera bibûya tirkan li ser telefona wezîrekî Yûnanîstanê tiştekî wiha sosiret nedikir. Lê Yûnan dikin.
Piştî ku meriv tiştên wiha dibîne, meriv bêtir fêm dike ku bê tirkan çima kanîbûne ev welat ji Yûnanan bistînin…

Çira virekan heta sibê vêketî namîne



Mudûrê Emniyeta Diyarbekrê Recep Guven, çendakî berê di kanaleke telewîzyonê da gotibû, ”heger hûn ji bo gerîlayekî nagirîn hûn ne însan in…”
Gelek kesên tirk û kurd ji samîmiyeta van gotinan bawer kiribûn û loma jî bi rojan ji Guven ra li çepikan xistibûn.
Lê ji roja ku Guven li Diyarbekrê dest bi wezîfê kiriye û virdaye, Diyarbekir li kurdan kiriye cehnime, teroreke wisa li Diyarbekrê dide meşandin ku gelê bajêr nikanin hilma xwe bigrin.
Ev 3 roj in ku cenazeyên 2 gerîlayên kurd li Diyarbekrê didin payin, emniyet destûrê nade ku xelk cenazeyên zarokên xwe rakin.
Îro, roja 4-an di dema rakirina cenazeyan da pûlisan dîsa bi panzêran û bi gaza jahrê êrîş biriye ser milet. Însanan xwe avêtine mizgeftê, lê pûlisan bombeyên gazê avêtine mizgeftê jî.
Dibêjin mûma kesê virek heta eşa vêketiye, dû ra vedimere, tu carî heta sibê vêketî namîne. Yanî tu kes nikane derewan wek rastiyê heta û heta bifroşe însanan, piştî demekê dawiya derewan tê.
Lê durûtî û nesamîmîyeta Recep Guven heta eşa jî najot, zû derket. Di demeke pir kin da kurdan dît ku Guven ne xercê wan gotinên xwe ye, ew jî pûlisekî ”xerab” e û merivê Erdogan yê herî saxlem e û ew wek kadir û amîrekî pir taybet ji Diyarbekrêra hatiye şandin.


XXX
Dibêjin hukûmeta AKP-ê dike li Tetwanê girtîgeheke 400 kesî ava bike.
Ê normal e, dibê ji bo kurdên nehatine kuştin cî çêbikin. Çimkî di zindanan da êdî cî nema. Li gorî Erdogan ciyê her kurdê welatparêz ya goristan e ya jî ziandan e.

XXX
Îro Stockholma xopan 9 derece binê sifirê da sar e, her der di bin berfa sipîboz da wenda bûye, sipîtiya berfê çavê meriv qarixî dike.
Ez û Hêvî xanim vê sibehê berî ku em xurîniya xwe bikin derketin gereke dirêj. Em li dora saetekê di nava xwezaya di bin berfa sipîboz da maye geriyan. Li her derê bêdengiyeke mezin hebû, ne dengê însên û ne jî dengê vîçevîça çûkan hebû. Em tenê rastî du kesan hatin, ew jî wek me derketibûn seyrana xwezaya sipî…
Ez ji berfê pir hez dikim, xweza sipî, dar û berên di bin berfê da mayî kêf û zewqeke bêemsal dide min.
Ez ji tarîtiyê nefret dikim, ronahî xweş e, her tişt li ber çavan e, tiştekî veşartî tuneye…
Min çay dabû ser, wa ye hazir e, dibê em xurîniya xwe bikin.
De bi xatirê we…

01 december 2012

Li ba kurdan fikra serxwebûnê



Di facebookê da kurdekî bi naznavê ”Evîna te felsefe ye” gotiye:
”Li ber serxwebûna Kurdistanê bes astengiyek heye; ne dagirkerî, ne rewşa dunyayê! Bi tenê hizra me ya ku serxwebûn tê de hîn bi cîh nebûye.”
Tespîteke pir rast û pir di cî da ye. Ji bo serxwebûnê, rol û tesîra vê baweriyê û vê fikrê pir girîng e.
Heta dawiya salên 90-î serxwebûna Kurdistanê armanc û hedefa hemû hêz û hemû ronakbîrên kurd bû. Lê p
êştî salên du hezarî ev hedef hêdî hêdî wenda bû. Nuna gava meriv qala Kurdistaneke serbixwe dike, însan ya dimizicin ya jî di bin çavan ra li meriv dinêrin…
Ji ber ku îktîdara AKP-ê gelek ronakbîr û siyasetmedar ”kedî” kirin, loma jî parêzvanên vê fikrê êdî bûne tûtye, meriv zû bi zû rastî wan nayê…
Siyasetmedarên ku berê ji bo Kurdistana serbixwe gewrî li xwe diqetandin, nuha îcar jî ji bo şaşiya vê daxwazê, hezarûyek teoriyan li hev radigirin û tinazên xwe bi xwediyên vê fikrê û vê armancê dikin. Êdî ne Kurdistanê, Tikriyê wek welatêxwe dibînin.
Dema siyasetmedar û ronakbîrên kurd dev ji daxwaza serxwebûna Kurdistanê berdin, helbet di nava milet da jî ”hizra” serxwebûnê namîne.

XXX
Ahmet Altan, di nivîsa xwe ya îro da ditirse ku Erdogan bi vê siyaseta xwe ya nîjadaperest bibe sebebê perçebûna Tirkiyê û avabûna Kurdistanê. Altan, bi israr Erdogan û hukûmeta wî ban sakîniyê û aqilekî selîm dike û dibêje:
”Eger ji nava 800 fezlekeyên li meclîsê dipên, dosyeyên BDP-ê tenê hilbijêrin û îmunîteta/destnedana parlamenterên BDP-yiyan rakin, ez pir vekirî dibêjim, ”ewê deriyê Kurdista
na serbixwe vekin. Kurd ewê ji tirkan bi tevayî hêviyên xwe bibirin. Gotina, ”Em dixwazin bi tirkan ra bijîn” ewê biqede.”
Birêz Altan, weleh ne ku kurd ”ewê hêviya xwe bibirin”, kurdan hêviya xwe ji tirkan birî ye. Heta nuha hêzên îslamî û kurdên dîndar ji Erdogan û partiya wî hêviya çareseriyê dikirin, lê di van 10 salên îktîdara Erdogan da dîtin ku ev hêvî şaş e, hêzên îslamî jî mesela kurda çareser nakin.
Ji ber ku ew jî wek kemalîstan naxwwzin hebûna kurd û Kurdistanê qebûl bikin.
Êdî hemû kurd dibînin ku çare, dibê kurd xwe bidin ser hev, xwe organîze bikin û rayên xwe nedin tirkan, bidin xwe, bidin partiyên kurd.
AKP, qozê dewleta tirk ya dawî ye, dema AKP jî li Kurdistanê biqede, avabûna Kurdistan êdî rastiyeke. Û ev roj jî pir ne dûr e. Pir ne dûr e ku tu bi xwe jî wê rojê bibînî.

XXX
Serokê CHP-ê Kemal Kiliçdaroglu, di mesela perewerdeya bi zimanê kurdî da dîsa wek rûvî çiv daye xwe û gotiye efendim mamosteye tuneye, nizanim çi tuneye û loma jî ”Em germ li perwerdeya bi zimanê dayikê nanêrin.”
Ji xwe tu yê ”germ lê nenêrî”, ji ber ku te biryara xwe daye ku tu bibî tirk, loma jî tu dixwazî hemû kurd jî wek te dev ji zimanê xwe berdin. Gava însan eslê xwe înkar bike, helbet ewê li dijî perwereya zimanê dayika xwe be jî.

Malikî dibêje ewê ji Seddam jî xerabtir bikin !


Serokwezîrê Îraqê Nûrî El Malikî, bi zimanekî vekirî gef li kurdan xwariye û gotiye, ”şerê vê carê ewê ne wek şerên berê be, ewê şerê neteweya ereb û neteweya kurd be.”
Yanî şerê qirkirina kurdan be, ewê tiştên ji yên Seddam xerabtir bînin serê kurdan. Yanî heger bikanibin ewê  kurdan wek milet ji kok da qir bikin.
Ev gotinên Malikî, gefên qetilkirina kurda ye û dibê berpirsiyrên kurdan pir cidî bigrin û ji hemû partî û siyasetmedarên ereb jî bipirsin, gelo ew jî piştgiriya van gotnên Malikî dikin ya na?
Lê ya herî girîng dibê em bizanibin ku bi rastî jî heger ji destê Malikî were, ewê bixwaze wek Seddam kurdan qir bike. Loma jî dibê kurd tim di haziriya xwe da bin û xafil neyên girtin.

XXX
Kitêbxaneya Kurdî îro 15 saliya avabûna xwe bi şahiyeke xweş pîroz kir. Ez jî mîvanê şahiyê bûm. Şahî li Stockholmê li avahiya kitêbxaneyê bû. Gelek nas û dostên kitêbxaneyê yên kurd û swêdî beşdarî şevê bûbûn.
Di şevê da Kurdistan TV-ê li ser avabûna kitêbxanê û xebatên avakarên wê Nedîm Dagdevîran hevpeyvîneke kin bi min ra kir.
Gelek sipas û hezar carî mala kurdperwerê hêja Nedîm Dagdevîren ava be ku ev dezgeha netewî li Swêd ji kurdan ra li pey xwe hîşt.

XXX
Li dû kesê ku bi zanîna xwe dizane herin, kesê bi zanîna xwe nizane şiyar bikin. Kesê bi nezaniya xwe dizane fêr bikin, ji kesê bi nezaniya xwe nizane birevin.
Confucius)

XXX
Bavên serkeftinan pir in, lê têkçûn hema hema hemû jî sêwî ne.
Julius Ceasar

XXX
Dara bi fêkî, her kes tê werdike kevirekî . Ma ne wisa ye?
-Serê ava şîrîn tim qelebalix e.

30 november 2012

Kurd hustuyê xwe li ber Malikî xwar nakin


Li Îraqê rewş pir krîtîk e
Gelşa di nabêna Kurdistana Federe û Îraqê da berbî nuxteyeke pir tahlûke ve diçe. Heger Malikî di vê siyaseta xwe ya şovenîst da gavê paşda navêje û Hêza Dîcle bişîne ser Kerkûkê û herêmên din yên kurdan, îhtîmala derketina şerekî pir ne dûr e…
Serokê Kurdistana Federe Mesûd Barzanî, îro bi hemû hêzên siyasî yên Kurdistanê ra civiya û got, serokwezîrê Iraqê Nûrî Malikî, di civîna bi heyeta eskerî ya Kurdistanê ra berê soz da ku Hêza Operasyona Dicleyê hilweşîne, lê belê paşê li wê soza xwe poşman bû û dev ji Operasyona Hêzên Dicleyê bernade.
Heta do jî hêviyek hebû ku heyeta eskerî ya Kurdistanê li Bexdayê bi heyeta eskerî Irabiqê ra li ser peymanekê li hev bike. Li gorî protokola destpêkê ya lihevkirinê Iraqê qebûl kir ku Operasyona Dicleyê hilweşîne. Lê belê paşê dema ku heyeta Iraqê teksta lihevkirinê da serokwezîr Nûrî Malikî, wî benda hilweşandina Operasyona Dicleyê qebûl nekir. Li ser vê, danûstandinên di nêvbera herdu aliyan da têkçûn. Heyeta Kurdistanê îro vegeriya Hewlêrê.
Li ser vê rûdanê, serokê Kurdistana Federe Mesûd Barzanî, îro bi hemû hêzên Kurdistanî ra civîneka îstîsnaî li darxist.
Di civînê da serokê Kurdistanê û hemû hêzên siyasî behsa endîşeyên xwe ya siyaseta Nûrî Malikî kirin û hemûyan bi yekdengî piştrast kir ku kurd xwediyê yek helwêstê ne û ewê bi tu awayî rê nedin ku Iraq bi siyaseta xwe ya şovenîst û bi hêzên xwe yên çekdar têkeve Kerkûkê û deverên din yên Kurdistanê.
Hêzên siyasî yên ko beşdarî civîna îro bûn ev in:

Partiya Demokrat ya Kurdistanê
Yekîtiya Nîştimanî ya Kurdistanê
Tevgera Goran
Yekgirtiya Îslamî ya Kurdistanê
Komela Îslamî ya Kurdistanê
Tevgera Îslamî ya Kurdistanê
Partiya Sosyalîst Demokrata Kurdistanê
Partiya Zehmetkêşên (Kedkar) Kurdistanê
Partiya Şu'iya (Komunist) Kurdistanê
Tevgera Demokratîk ya Turkmen
Tevgera Çaksaziyê ya Turkmen
Lîsta Erbîla Turkmenî
Encumena Gelê Kildan Siryan Aşûr
Tevgera Demokrat ya Aşûrî
Lîsta Ermeniyan

XXX
Li gorî rapora salane ya Projeya Dadê ya Cîhanê, Tirkiye di warê serdestiya huqûqê da di nava 97 welatan da bûye welatê 71-emîn. Di warê mafên serek da li dû Urdunê tê û di warê mahkimeya cezayê da jî ji Ûgandayê paşdetir e.
Bi baweriya min ev yek pir ne ecêb e, heta ku kurd li Tirkiyê wiha bindest bin, Tirkiye di warê heq, huqûq, edalet û mafên însanî da ewê tim wiha li Urdun û Ûganda yê be.
Ji bo ku Tirkiye jî bibe welatekî heqnas, huqûqnas û adil dibê miletê kurd ji bin vê bindestiyê xelas bibin û bibin xwediyên welatê xwe.

XXX
Kitêbxaneya Kurdî îro 15 saliya avabûna xwe bi şahiyeke xweş pîroz kir. Ez jî mîvanê şahiyê bûm. Şahî li Stockholmê li avahiya kitêbxaneyê bû. Gelek nas û dostên kitêbxaneyê yên kurd û swêdî beşdarî şevê bûbûn.
Di şevê da Kurdistan TV-ê li ser avabûna kitêbxanê û xebatên avakarên wê Nedîm Dagdevîran hevpeyvîneke kin bi min ra kir.
Gelek sipas û hezar carî mala kurdperwerê hêja Nedîm Dagdevîren ava be ku ev dezgeha netewî li Swêd ji kurdan ra li pey xwe hîşt.

Rojhilata Navîn dikele


Rojhilata Navîn û welatên derdora Kurdistanê dikele, hewqasî dikele ku pilqilkan dide, herêm li ber teqandineke pir mezin, pir bi şîdet e. Her tim dikane biteqe…
Kurd, di nava merkeza vê herêma ku dikele da ne. Li herêmê teqînên biçûk çê dibin, lê wexta teqîna mezin hîn nehatiye. Heger berpisiyar û birêvebirên dewletên herêmê yên wek Tirkiyê, Îraqê, Sûriyê, Îranê, Îsraîl, Lu
bnanê û piraniya dewletên ereban gelşên xwe bi riyeke aştiyane û demokratîk çareser nekin tahlûkeya şerekî herêmî yê pir mezin heye.
Ev şer dikane bibe sebebê Şerê Cîhanê yê Sêyem.
Li Îraqê, li Sûriyê û li Tirkiyê rewşa kurdan pir krîtîk e, berpirsiyarên van dewletan li kurdan li maneyan digerin, lê bi taybetî jî Tirkiye û Îraq dixwazin kurdan di nava xwe da bifetisînin. Îraq ji bo şerekî bi kurdan ra xwe hazir dike.
Li Sûriyê pêşeroj ne zelal û pir tevlihev e.
Li Îranê jî bêdengiyeke pir tahlûke heye, li wir jî her tim dikane rewşeke wek ya Sûriyê wer meydanê.
Li Tirkiyê jî wisa xuya ye ku di rojên pêş da ewê gelek bûyerên mezin û nexweş biqewimin. Ji ber ku Erdogan siyaseta şer daye ber xwe, ew naxwaze mesela kurd bi riyeke demokratîk çareser bike. Di ser da dixwazin 10 parlamenterên BDP-ê jî ji parlamentoyê bavêjin û têxin zindanê.
Yanî bi kurtî ji bo kurdan rojên pêş ewê pir krtîk bin. Loma jî dibê kurd li gorî vê, xwe amade bikin.
Li hemberî êrîşên Tirkiyê û Îraqê pişta kurdan tuneye, kurd dîsa bêkes û bêpişt in. Di rewşeke wiha da pişta kurdan tenê tifaq û haziriya kurda ye, dibê kurd bi hazirî bin û tifaqa xwe baş xurt bikin.
Dibê kurd haziriyên xwe li gorî şertên herî xerab bikin, li gorî rojên pir dijwar tedbîrên xwe bigrin. Ya na, emê dîsa wenda bikin û ev wendakirin ewê kurdan pir perîşan bike.
Lê heger kurdên her çar perçeyên Kurdistanê kanibin di nabêna xwe da tifaqeke xurt saz bikin, sedsala 21-ê dikane bibe sedsala rizgarbûna kurdan jî.

29 november 2012

Pîlê Erdogan hêdî hêdî diqede



Li gorî ku malpera Avestakurd dinivîse, kovara navdar ya Emerîkayê Time, navê serokwezîrê Tirkiyê Erdogan îsal negirtiye lîsteya navên kesên meşhûr.
Wisa xuyaye ku Time jî fêm kiriye ku êdî tu giranî û îtîbareke Erdogan ya navnetewî nemaye, stêrka wî rijyaye û êdî malê çûyinê ye. Loma jî hewce nedîtine Erdogan bigrin lîsteyê.
Kovara Time, her sal bi navê ”Şexsiyeta Salê”, ji bo dengdanê lîsteyeke navan pêşkêşî xwendevanên xwe dike.
Di lîsteya îsal da navê kesên wek serokê Sûriyê Beşar El Esed, serokwezîrê Îsraîl Binyamin Netanyahu, serokê nû yê Koreya Bakûr Kim Jong Un, serokkomarê Misirê Mihemed Mûrsî heye, lê yê Erdogan tuneye.
Ji ber ku dema mezinbûnê qediya, êdî dema biçûkbûnê destpêkriye, yanî destpêka dawiyê destpêkriye.
Di dengdana sala 2010-an da Erdogan bûbû kesê sêyemîn. Lê Time îsal Erdogan, ku camêr êdî bi çavê ”Ataturkê duyem” û ”Xocê Xizir” li xwe dinêre, tew negirtiye lîsteyê.
Bi îhtîmaleke mezin Erdoganê ji bo vê lîsteya Tîme bibêje, ”ez Time û tiştên wiha cidî nagrim.”
Erdogan û zilamên wî çi dibêjin bira bibêjin, bi dîtina min ev destpêka têkçûna Erdogan e.
Dema Erdogan pişta xwe bide demokrasiyê û Yekîtiya Ewrûpayê û bi îdeolojiyeke nîjadperest nêzê mesela kurd bibe û nexwaze mesela kurd bi riyeke demokratîk çareser bike, ewê him li hundur û him jî li der biqede.


XXX
Berfa pêşî îşev(do bi şev) karesekî spîboz bera ser bejn û bala Steckholma xopan daye. Nuha ez derketim hewşê ji bo ku cixareya xwe ya dawî bikşînim, lê berfa hewşê ez matmayî hîştim, dizîka hewş spîboz kiribû.
Erê, dinya tije surprîz in, gelek caran tiştê nedihesêb da derdikevin hemberî meriv…

28 november 2012

Em û tirk nikanin bi hev ra bijîn


Li ser emrê serokwezîr Erdogan, di heqê 10 parlamenterên BDP-ê da tavilê şandin meclîsê.
Ji ber ku Erdogan dixwaze, bi îhtîmaleke pir mezin wek sala 1994-a îcar jî ewê parlamenteriya 9-10 parlamenterên kurd ji dest wan bigrin û wek yên berê wan bavêjin hefsê.
Meclîsa Tirkiyê "kabeya" faşîst, nîjadperest û tirkperestên tirk e. Di Meclîsa Tirkiyê da cî ji kurdan ra tuneye, îdeolojî û felsefeya dewletê ya resmî hebûna kurdan qebûl nake, partiyên tirk hebûna kurdan qebûl nakin.
Di meclîsa tirk da hebûna kurdan tiştekî zorakî û pîne ye, bi darê zorê ye. Kurd, ne bi îrada xwe ya azad diçin wê meclîsê û sonda nîjadperestên tirk sond dixwin. Dewlet bi darê zorê kurdan mecbûrî vê biçûkxistinê, vê heqaretê dike.
Ya rast ew e ku, ne tirk kurdan qebûl dikin û dixwazin bi kurdan ra bijîn û bi kurdan ra di eynî meclîsê da bin û ne jî kurd tirkan qebûl dikin, dixwazin bi wan ra bijîn.
Her du milet jî di warê rûhî û psîkolojîk da ji hev qut bûne û tehamula wan li hemberî hev nemaye, naxwazin bi hev ra bijîn.
Loma jî her cara ku kurd li ser navê xwe dikevin meclîsê, tirk har dibin û dixwazin wan ji meclîsê bavêjin û davêjin jî.
Loma, heger îcar jî kurdan ji meclîsê bavêjin û bavêjin zîndanê, dibê kurd bi derbekê da dev ji parlamenteriya tirk û çûna meclîsê berdin û ji bo avakirina meclîsa Kurdistanê bixebitin.
Dibê meriv pir vekirî ji tirkan ra bibêje, hûn me qebûl nakin û naxwazin wek kurd bi me ra bijîn, loma jî bira meclîsa we serê we bixwe, em hew tên meclîsa we.

XXX
Heta ku yekîtî çênebe, halê me ewê tim ev hal be
Destê bi tenê deng jê nayê, kevirê bi tenê nabe dîwar. Ji bo ku ”kevirê bi tenê” bibe dîwar, dibê gelek kevir werin ba hev, dema kevir tên ba hev dibe dîwar.
Hêza civakî jî wiha ye, bi însanekî nabe, ji bo ku bibe qeweteke madî, dibê gelek însan werin baw hev.
Sebebê ku kurd jî heta nuha biserneketine ev yek e, yanî ji ber ku têra xwe nebûne yek, 
ji ber ku hêz û îmkanên xwe nekirine yek, loma jî tim wenda kirine.
Ne hemûyên kurdan, lê bi kêmanî beşekî kurdan yê mezin êdî fêm kiriye ku bêyî yekîtiyeke netewî biserketin nemimkûn e, ji bo serkeftinê dibê di nabêna her fikir û îdeolojiyên cuda, hêz û grûbên cuda da hevkarî û yekîtieyke netewî cêbibe. Heta ku ev yekîtî çênebe û em hev û du qebûl nekin halê me ewê tim ev hal be…
XXX
Mûrad Karayilan, li ser gotinên serokwezîr Erdogan yên ji bo çekberdanê gotiye:
"Heger îro dewleta Tirk bibêje, 'ji destpêka avabûna dewletê heta îro me neheqî li kurdan kiriye. Em îro vê xeletiyê qebûl dikin. Werin em çekan daynin aliyekî û bi diyalogê pirsgirêkên di nava xwe da çareser bikin', emê bibêjin hay hay, em ji vê ra hene.”
Bersîveke pir rast û pir maqûl e. Ji xwe çareserkirna mesela kurd jî ancax bi gaveke wiha ya tirkan dikane dest pê bike. Heta ku dewleta tirk wiha nebêje ne şer diqede û ne jî aştî çêdibe.

27 november 2012

Azadiya me girêdayî tifaqa me ye


Li gorî malperên kurdan dinivîsin YPG-ê(Yekîneyên Parastina Gel)û PYD-ê (Partiya Yekîtiya Demokratîk) bi êzên din ra avakirina hêzeke leşkerî ya mişterek red kirine û gotine ku “ YPG bi tu hêzan ra nabe yek, yekbûna wan bi gel re ye.”
Ev bersîva PYD-ê ne elameta xêrê ye, têda îşaretên bêtifaqiyê û dubendiyê hene. Zimanê bikar aniye jî ne zimanekî nerm û maqûl e.
Ez hêvî dikim ku PKK, PYD û hemû hêz û partiyên kurd yên rojava miheqeq riyeke hevkariyê û yekîtiyê bibînin û bihev nekevin. Heger kurd li rojava bihevkevin û nikanibin cepheyeke netewî ava bikin çû ji me da. Li Sûriyê serkeftina kurdan girêdayî tifaqa kurda ye, heger ev çênebe kurd ewê nikanibin biserkevin.
Bi hêviya siyasetmedar, serok û mezinên kurdan nehêlin kurd werin hemberî hev.


XXX
Serokwezîrê Tirkiyê Erdogan, do dîsa wek her tim gelek zirtên ji lîtirê dan xwe. Ji van zirtan yek jî got,
“Her dera ku ecdadên me, bav û kalên me bi hespan çûnê emê jî herinê.”
Carê tu mahcirekî Gurcistanê yî û tirk ne bav û kalên te ne, ev yek.
”Bav û kalên” Erdogan bi hespan çûbûn heta ber deriyê Wîyanayê, Şam, Baxda, Atîna, Belgrad, Zagreb û gelek bajarên din girtibûn. Wê gavê ewê jî here van bajaran bigre....
Merivê cahil ne tenê cesûr e, her wisa zirzop e jî.
Merivê dinyanedîtî gava dibe ”tiştek” xwe wenda dike. Serkeftina sê caran li ser hev Erdogan şeqizandiye, bask pêve aniye, camêr dike bifire, ew jî îşxalên “bav û kalên xwe, ecdadên xwe” xeyal dike.

XXX
Ahmet Altan di nivîsa xwe ya îro da axaftina Erdogan ya li ser fîlmê ”Muhteşem Suleyman” da rexne dike û dibêje:
”Erdogan, bi qasî ku ji bo qedexekirna ”rêzefilîmekî telewîzyonê ” diqîre, ji bo 34 kesên ku li Roboskê hatin kuştin neqîriya û bangî dozgeran nekir. Bi qasî ku ji bona vî fîlmê telewîzyonê diqîre ji bo mirina 34 însanan neqîriya.”
Rast e, ji ber ku 34 zarokên li Roboskê hatin kuştin kurd bûn, loma jî kuştina wan bi dilê Erdogan bû. Û loma jî Erdogan ji bo wan neqîriya û bang li dozgefran nekir. Sebeb ev e.
Kurd vê yekê baş dizanin…

26 november 2012

Şahê kemanê: Nîcolo Paganîn


Li ciyê kar radyoya min tim vekiriye. Rojekê (26. 9. 95) piştî nîvro, radyoya min wek her tim dîsa vekirîbû û li ser Nicolo Paganînî programek hebû. Him programê û him jî muzîka wê pir bala min kişand.
Ya rast ev cara pêşî bû ku min navê Nîcolo Paganînî dibihîst û li muzîka wî guhdarî dikir. Muzîkê ez mes kirim.
Min ev ji xwe ra weke kêmasiyeke mezin dît. Piştî programê min telefonî radyoyê kir û xwest bi xanima program çêkiribû ra bipeyivim.
Telefona mala wê dan min û min bi şev telefonî mala wê kir.
Mala wê li bajarê Goteborgê bû.
Min jê pirsî gelo ewê kanibe kopiyake wê programê, (ya deng ya jî nivîs) ji min ra bişîne yan na?
Xatûnê daxwaza min bi kêfxweşî qebûl kir û piştî çend rojan kopiyake teksta programê ji min ra şand.

Berê min guhdarî kiribû, îcar jî min xwend. Piştî xwendinê min hîn bêtir ji Paganînî hez kir. Lema jî min biryar da ez wergerînim kurdî û li derkê biweşînim. Û netîce qismet bû ya Nûdem Wergerê.

Ji ber ku muzîk ji bo programeke radyoyê hatibû hazirkirin, lema jî li gor min gelek nimûne, teferuatên zêde (ku di axaftinê da dikanin meriv aciz nekin û ji guh ra gelekî xweş bên) têda hebûn.
Min çend tiştên wiha hewce nedît ku wergerînim. Ez hêvî dikim ku li gel vê kêmasiyê jî hûnê dîsa jî jê tahm û lezetekê bigirin.
Zinarê Xamo


Muheqeq hin kes hene ku tu carî navê kemanvanê efsanewî, Nîcolo Paganînî (1782-1840) yê îtalî nebihîstine. Esas di serî da li pêş wî gelek zahmetî hebûn. Hema di xaniyekî xerabeyê di Kuça Pisika Reş da hatin wî ya dinyayê bi serê xwe jê ra problem bû. Vê yekê kir ku wî tu carî nikanibû qebûl bikira ku hin kes rê li ber wî bigrin.
Û tiştekî din yê înterasant jî xaniyê wî yê xerabe li Genua, hema bi qasî menzîla kevirakî qewetê ji mala Chrîstopher Columpus wê de bû. Helbet divê milekî merivê bi qewet hebe ji bo ku meriv bikanibe kevirê qewetê bavêje.

Bavê Nîcolo Antonîo, ji lêxistina mandolînê pir hez dikir. Her êvar diçû meyxana mehelê chîantiyek û masiyekî birajtî dixwest û ji hevalên xwe ra li mandolînê dixist. Wan jî seranader û stranên gelêrî distiran.

Bavê wî karkirê lîmanê bû. Dema wî xwest Nîcolo Paganînî fêrî mandolînê bike gelek zahmetî derketin pêş wî. Hercara ku wî çewt lêdixist Paganînî tavilê di vê çewtiya wî derdixist û ji hêrsan xwe wenda dikir. Erê meriv zane hemû zarok ji muzîkê ra hesas in, lê yê Paganîn hinekî zêde bû. Ew li hember dengê seeta dêrê kanîbû kelogirî bibûya û bi qîrîn bicoşiya. Û gava li dêrê dengê orgê dibihîst hemû laşê wî dilerizî û di xwîdanê da vedigevizî.
Carê hîn pênc salî ye, kemana birayê xwe bi emanetî jê digre, hewqasî di bin tesîra wê da dimîne ku êdî digihîje deraca xewirandinê û du rojan wer bi cuzbê dikeve.

Kemana pêşî

Piştî xewirandinê radibin Paganînî ji kemanê bi dûr dixin. Lê ew her dike nûzenûz û dawiya dawî, bavê wî radibe ji mecbûrî dersa pêşî didê.
Paganînî hewqasî jîr e ku di nav çend rojan da êdî ji kokimê bavê xwe gelekî jîrtir e. Ji nişka ve fikreke dahiyane tê bavê wî Antonîo:

- Dibe ku Nîcolo jî rojekê wek Mozart bibûya zarokekî mûcîzewî û bi vê riyê wê malbata xwe jî gelekî dewlemend bikira. Û gava malbat dewlemend bibûya ewê Antonîo jî êdî bikanîbûya li gorî kêfa dilê xwe ji xwe ra biçûya meyxaneyê; ji dêlî ku ji sibê hetaanî êvarî li lîmanê bixebitiya.

Ji vê rojê û pêve êdî xelasiya Nîcolo tuneye. Radibe ji Nîcolo Paganîn ra programeke xebatê ya gelek zahmet hazir dike. Ji sibê hetanî êvarî di odeyekê da wî hefs dike, heger baş prova neke nahêle tiştekî jî bixwe, Heta gava Nîcolo Paganîn têra xwe prova dike jî dîsa ji heqaratan xelas nabe, Ji ber ku vê carê jî wî derdixe ser masa xwarinê (ku ser masê jî tim tije piskiwît û şekir e ) û hemû malbatê mecbûr dike ku giş jê ra li çepikan xin.

Bêguman Nîcolo ji vê merasimê nefret dike, lê li alî din destê wî ji kemanê jî nabe û roj bi roj jî pêşketineke pir mezin nîşan dide. Di nav salekê da ew besteya xwe ya pêşî çêdike, li Katedrala San Loranzo konsera xwe ya pêşî dide û wek solîst êdî amade ye ku derkeve hemberî temaşevanan.

Gelek eşrafên bajêr bi vê pêşketina Nîcolo hewqasî kêfxweş dibin ku radibin di nav xwe da pera top dikin, didin malbata Nîcolo, ji bo ku wî bişînin ba mamosteyekî baştir.
Lê bavê wî tu carî jê naqete, tim wî raxne dike, tirsê tê difirîne û eziyetê pê dide kişandin.
Piştî gelek sal ewê Nîcolo bibêje ku di hemû jiyana wî ya xortaniyê da du tişt tenê di serê wî da hebûne:

- Yek jê, fêrî teknîkeke muazem bibim û ya din jî ji bavê xwe bi dûr kevim, ku ew bi tu hawî nikanibe xwe bigihîne min.

Xumara mezin

Piştî demekê Nîcolo digihîje her du armancên xwe jî. Rojê yanzde saetan dixebite, heta ku tiştê nikanibe lêxe nemîne.
Dû ra roja ku musabeqeyeke mehelî qezenc dike û di tiyatroyê da wek kemanjen ji xwe ra karakî dibîne û ji malê jî direve.
Û di eynî wextê da ew şerabê, jinan û xumarê jî kişif dike û sond dixwe ku ewê perayekî pirr qezenc bike, ji bo ku kanibe xwe bide wan hemûyan.

Evîna wî ya pêşî xatûneke esrarangîz a esîlzade ye. Xatûn wî bi xwe ra dibe qesra xwe ya li Toscana û li wir du salan li ba xwe dihêle.
Li gor îddîa Nîcolo ev xatûna esîlzade wî fêrî gîtarê dike. Gava ew ji wir dihera, ji bo bîranînê xatirayekê dide xatûnê. Ev "Duetto Amoroso" ya ji bo keman û gîtarê ye, ji neh beşên bi navên "îqna", "muwafeqet", "dilşadî" û yên din. pêk hatiye.

Karakî baş e, ku meriv kanibe bi dest xwe bixe

Piştî wê, Paganînî li ba xweha/xwenga Napoleon, Marîe Elîsa Boneparte, Qiralîçeya Lucca wek sermuzîsiyen dixebite.
Ew dibe şefê orkestra qirêl û di merasimên wî yên muzîkê da besteyên xwe pêşkêş dike, dersa kemanê dide wî û heta gelek caran di oda Qiralîçê ya razanê da dersê dide wê jî.
Marîe Elîsa yekcarnan di konserên Paganînî da ji kêfa dengê xwe pirr bilind dike û digurre.
Li ser vê, wê derdixin der, îcar gava wê derdixin der ji jinên qesrê yên din ra êdî pir ne zor e ku xwe bigihînin Paganînî.

Dostikê jinan
Meriv nikane qal neke: Paganînî ji jinan hez dikir û wan jî jê ra nedigotin na. Wî qebûl dikir ew ne yekî "çeleng" e, lê digot :

"Gava jin li min guhdarî dikin xwe davêjin ber nigên min."

Û ji xwe wî jî dixwest ku wan tam li wir bibîne, lema jî kêm lênedixist.

Şevekê nîvê şevê dihera keçikeke cuwan ziyarat bike, lê bi şaşî dikeve maleke din û ji mecbûrî ji pacê baz dide.
Li Mîlano dîsa bi şaşî dikeve maleke xerîb, xanimeke gelek delal nexweş e, di nav nivînan da ye. Vê carê nareve, dibêje ez tixtor im. Piştî ziyarata sisiyan jinik dibe bistim, yanî sax dibe.
Li Turîn dilê wî dikeve keçikeke çardesalî, lê bavê keçikê nahêle keçik pê ra bizewice; bavê keçikê dibêje:

Bi xêr kînga keçik mezin bû, ezê wê çaxê bifikirim.

Û li Genua bi rastî jî ew tê girtin; îddîa ew e ku bi soza zewacê keça yekî terzî xapandiye û pê ra raza ye. Li ser vê yekê ew bi hawakî felsefîk dibêje:

- Di meseleyên wiha hesas da kabê meriv hertim mîr nayê.

Hin carên din jî tu namîne ku Paganînî bizewice, lê her car jî di deqîqeya dawî da gelşek, mani'ek derdikeve. Di mektûbeke xwe da ji hevalekî xwe ra dinivîsîne, dibêje, "bêkarî (azibî) sultanî ye."
Û her wisa azib jî dimîne

Wî ji vê jînê hez dikir.
Şampiyonê muzikê
Bi vê yekê ra tiştê herî girîng yê qewimî bû bi rastî jî Paganînî bûbû kemanjenekî herî bêemsal, yektayekî  hemû wextan; herçiqas ev îddîa ya wî be jî.
Wek hosteyekî mezin wî kanîbû bi kemanê rayina kûçik, qixîna qazê, çirçira sîsirkê û çîrkîna(zîqîna) deriyakî hesinê zengarî texlîd bikira.

Carê di vebûna konserakê da bi kemanê ji temaşevanan ra dibêje "êvar baş." !
Vê yekê hewqasî bi ruh dibêje ku hemû temaşevan jî lê vedigerînin, dibêjin "êvar baş" !

Carake din kemanvanekî zikreş şert digra, dibêje raqibê min nikane konsereka nuh û zahmet raste rast ji rûpelê lêxe.
Paganînî bi şiklekî mukemel lêdixe û heta hinekî din jî zahmetir dike, noteyan serberjêr dide ser textikê notayê.

Heger di dema lêxistinê da têlek biqetiya, ji bo ku têlê biguherîne nabên nedidayê, tenê dûzana tiliyan diguhert, bi vî hawî bi wan sê têlên mayî dom dikir.
Ji hevaleka xwe ra besteyeke "Scene Amourause" bi du têlan çê dike û gelek caran jî perçeyên xwe yên herî meşhûr ji serî heta dawî bi têlekê tenê lê dixe.
Li Fransayê endamên orkestrayê di konserakê da rafeqeta bi Paganînî ra red dikin,  ji ber ku nikanin xwe întîbaqî tempoya wî bikin.

Li Englistanê kemanjenekî meşhûr, bi navê Morî, hewqasî di bin tesîra lêxistina Paganînî da dimîne, radibe kemana xwe dide ser serê xwe û wê bi du kronan harac û mazat dike.
Li îtalyayê mezinayiya wî ya bêemsal tesîrake hewqas mezin li Meyerbeer(1791-1864) dike ku Meyerbeer êdî nikane bixebite, dev ji amadekirina operên xwe ber dide û dide dû Paganînî, teqrîben li hijde (18)konserên wî temaşe dike.

Li Awusturyayê Schubert ji bo ku li Paganînî guhdarî bike ji xelkê pera deyn dike û gava ji konseran jî derdikeve êdî ne li ser hişê xwe ye, dibe wek mirîdekî ku  bi cuzbê bikeve.
Chopin(1810-1849)li Polonyayê dibêje:

Ji alî hisan ve ew pirr xurt û bêemsal e.

Rexnegirekî Fransiz di nivîseke xwe da dibêje:

-Heger wî sed sal berê wiha lêxista, ewê wek sihêrbazekî bihata şewitandin.

Gelek dijwarî

Lê pirr mixabin ku bi rastî jî hin însanan bawer dikirin ku Paganînî sed salî berî dema xwe dijiya. Qenaeta hin kesan ew bû ku bi Paganînî ra muheqeq tiştekî mîstîk heye, heger tunebûya wî yê nikanîbûya wiha lêxista. 


Rîwayet li hemû Ewrûpayê belav dibin:

Paganînî teknîka xwe ya harîqa pirr bi pêş da biribû, ji ber ku ew heyşt salan di hefsê da mabû û di nav van heyşt salan da wî bi hawakî bênabên prova kiribû. Wî hemû perçeyên xwe ji bo têlekê nivîsandibûn, ji ber ku qerdiyanê hefsê hew destûr dabûyê. Nizanim ruhê hemû dostikên wî di kemana wî da girtî bûn.

Wî hewqasî zû lêdixist, ji ber ku yaya kemana wî tije gulleyên(xar) ji qurşûnê bûn. Dengê kemana wî tu carî xera nedibû, ji ber ku têlên wê ji rûviyên raqibên wî yên mirî bûn.
Û ya ew lawê şeytên bi xwe bû û ya jî bi kêmanî ruhê xwe firotibû îblîs û li hember vê jî li sahnê îblîs her heraketên wî îdara dikir.

Dawiya dawî Paganînî mecbûr dimîne ku mektûbeke diya xwe biweşîne û bi vê riyê jî nîşanî milet bide ku dê û bavên wî jî însan in.
Ew bi vê jî nayê serî, radibe anonsên dirêj dide rojnameyan, ji bo ku îddîa û derewên der û doran yên bêbingeh pûç bike.
Lê însan dîsa jî bi şik in…

Kemanjenekî  îngilîz pirr ji nava xwe razî ye, dibêje ezê sirê vê hostetiya Paganînî fêr bibim. Li ser vê, radibe tam şeş mehan li pey Paganînî digera, bi dizî li axaftinên wî guhdarî dike û bala xwe didê hela ka çi dixwe û çi veduxwe.

Carakê jê ra li hev tê, li otêlekê oda wî û ya Paganînî dikevin kêlek hev, bi vî hawî firsendê dibîne di qulika derî ra li Paganînî mêze bike. Lê tiştekî bi ser avê naxe.

Serkevtin li pey hev tên

Ji ber ku sir qet ji hev naqetin, lema efsane jî her ku diçe mezintir dibe.

Û Paganînî jî her ku diçe dibe superstar. Împaratorîçe, dukên herî mezin û prens ji bo ku herin li konserên wî temaşe bikin  bi hev ra dikevin raqabetê. Û muzîsyenên feqîr jî kincên xwe difroşin ji bo ku kanibin di konserên wî da ciyekî erzan bi destê xwe xînin.

Heyranên wî li kuçe û kolanan, li hotêlên ew lê dimîne, heta salonên ku konseran lê dide pê li serê hev dikin, ji bo ku bi kêmasî kanibin vî merivê mezin bibînin.
Û gava dibînin jî destên xwe pê dikin, dixwazin baş îqna bibin ku hela ka rast ew benderuh e ya na.

Gelek tacirên jîr, bi saya hin îcadên wek parfumên Paganînî, qutiyên cixarê yên Paganînî, gopalên Paganînî, bişkokên Paganînî û gelek tiştên wek van, pirr dewlemend dibin.

Heta meriv kanîbû paste û simîdên Paganînî jî bixwara, kulînçeyên wî bikiriya. Di lîstika bîlardoyê da şiklekî temasa bi topê ra navê wê kiribûn derba "La Paganînî."
Ya jî meriv kanîbû biçuya ji dikanekê cotek lepikê ku li ser ferê çepê keman û li ser ferê rastê jî yay hatibûn nexşandin bikiriya û têkira destê xwe.
Paganînî bû baron, bû amîral...

Tê gotin ku Paganînî rojekê li Wîyanayê li paytona yekî  îtalî suwar dibe.

Paytoncî ji Paganînî destûra belavkirina vê bûyerê dixwaze û helbet destûrê digre. Û bi herfên mezin li pişt paytona xwe "PAGANÎNÎ FÎACRA" dinivîsîne.
Piştî vê raqlamê karê wî hewqasî baş dibe ku mêrik radibe dev ji paytoncîtiyê berdide û ji xwe ra otêlekê dikire. Qet desttengiyê nabîne

Paganînî qet pera wenda nake. Konserakê li pey konserakê dide û wek qaîde jî bilêtên wî tim du-sê qatan ji yên xelkê buhatir bûn.

Carake din, paytonciyek wî ji otêlê dibe avahiya ku ewê konsêrê lê bide, lê hinekî zêde jê digre û wek sebeb jî dibêje ku:

- Ez ji te zêde digrim, ji ber ku bilêta konsera te jî pirr buha ye. Paganînî gotina mêrik di devê wî da diqurçimîne, dibêje:

- Heger tu min li ser tekerekî bibî wir, ezê jî heqê bilêtê ji te nestînim.

Lê wê pirr nakşîne bilêtên konserên wî hîn jî buhatir bibin; hewqasî buha bibin ku hetanî wê demê tu muzîsîyenekî din negihîştibe wê deracê.

Lê dîsa jî konserên wî tim tije dibin.

Dû ra jî li Ewrûpayê hin îddîayên din digerin:

- Li Ewrûpayê Paganînî merivê herî çukûs e. Zêrên tu qiralekî bi qasî yên wî tune ye. Ew li pey perên temaşevanan e. Li hin deran navê wî dikin "Paganîente" (Paganînê ku heqê tiştekî nade).
Heta bigihîje şairakî wek Heîrîch Heîne ji Paganînî ra dibêje:

- Ew wampîrakî bi keman e, heger naxwaze xwîna me vexwe jî bi kêmanî dixwaze perên bêrîkên me bixwe.

Her çiqas milet di heqê jiyana Paganînî ya prîvat da gelek çîrok belav dikirin û ji buhabûna bilêtên wî gazin dikirin jî, lê dîsa jî însan qefle bi qefle diçûn konserên wî û her kes hemfikir bû ku lêxistina wî ya kemanê tiştekî muhteşem bû. Raxnegirakî Fransiz dibêje:

- Destûrê bidin bira jin, zarokên xwe yên nuhwelidî bi xwe ra bibin konserên wî, ji bo ku piştî şêst salên din rabin quratiyê bikin, bibêjin me jî carakê li Paganînî guhdarî kiriye.

Dibe ku Paganînî ne lawê diya xwe yê herî di halê xwe da bû, lê tiştê bêmunaqeşe ew kemanjenekî herî baş bû.
Û helbet yê herî bi şik.

Wî, perçên xwe yên soloyê bi piranî bi dizî digirt, ji bo ku kemanjenên din wan nedizin.
Li gorî îddîa Paganînî, metodeke wî ya sirî hebûye, li derekê dibêje:

- Bi vê metodê muzîsiyenekî xort di nava sê salan da kane bigihîje mukemeliyeteke wiha ku ancax ew piştî xebateke gelek zahmet di nav deh salan da bikanibe bigihîjê.

Lê çi heyf ku tu kes fêrî vê metodê nebû, lema jî çi wextê Paganînîyekî din derneket. Însan bi gelek hawî xebitîne ji bo ku sirê vê dehaya wî fêr bibin, lê heta nuha kes fêr nebûye.

Wergera ji swêdî: Zinarê Xamo

Nûdem WERGER No: Payiz 1996 

Cîranê xerab meriv dike xwedî hacet.


Dibêjin cîranê xerab meriv dike xwedî hacet.
Li Swêd gava lazim be wek li Kurdistanê meriv nikane here ji cîranê xwe beroşeke mezin, şûjinekê, çakûçekî ya jî cezwakî qahwê bixweze.
Loma jî li mala her swêdî, her babet hacetê lazimiyê heye...
Kes tu carî naçe li deriyê kesî naxe û jê tiştekî naxwaze. Heger li mala te xuya te qediyabe, dibê ya tu şîva xwe bêxwê çêkî ya jî bazdî here dikanê bikirî.
Loma, em kurdên li Swêd jî wek swêdiyan fêr bûne tim bi tedbîr û tim bi hazirî bin, ji ber ku em dizanin gava tiştek lazim be em nikanin herin li deriyê kesî xin. Heger em bikin, li pey me ewê bi me bikenin û bibêjin, ”law ev xerîb çi merivên bêtedbîr in…”
Gelî bira û siyasetmedarên kurdan, rojên teng û giran li pêş kurdan e, dibê em viya baş bizanibin û li gora wê ji nuha da haziriya xwe bikin, tedbîra xwe bigrin. Di rojên teng da, gava hewce be em nikanin herin li deriyên ”cîranekî” xwe xin û alîkariyê, hacetekî lazimiyê jê bixwzin. Bira li mala me hemû alet û hacetên lzimiyê hebin, di rojên pêşda ewê lazim bibin


XXX
Di demeke pir kin da ev du car in ku MIRIN li ser hev bi kurdan ra bêbextiyê dike, wek marekî kor ê qartîşî ji nişkave bi kurdan vedide.
Berî demekê bi mirina Arjen Arî û nuha jî bi ya Arşevê Oskan, miletê kurd û hemû dost û evîndarên helbesta kurdî gelkî xemgîn bûn. Zimanê min nagere, ez nikanim ji Arşevê Oskan ra jî bibêjim oxir be helbestvanê dilzîz…
Arşevê Oskan û Arjen Arî, ewê tim û tim hezkiriyên me bin û di kûrahiya dilê me da bijîn..
Xwezî mirinê ev bêbextî bi van herdu hezkiriyên miletê kurd ra nekira…
Lê mirin carnan bêedalet û dêqahp e, her qeleşî jê tê…

XXX
Xilt çiqasî axê bikole bi serê xwe da dike. Tirk jî wisa dikin. Bi êrîşa Serêkaniyê kurd kirin yek. Ne xêra van êrîşên tirkan be weleh kurd destên xwe nadin hev û nabin yek…
Sipas Erdoganê nîjadperest, di vê siyaseta xwe da hinekî din jî israr bike, ji bo ku hemû kurd bi xwe bihesin û ji we qut bibin.

XXX
Li ser ”dayin û girtinê” gotineke Montaigne ya pir xweş heye, dibêje:
”Di dayinê da çawa ku wesfekî(aliyekî) serdestbûn û meznatiyê hebe, di girtinê da jî wesfekî/aliyekî hustuxwarkirinê heye.
Ew kesê ku destê xwe li ber dijmin vedigire û jê digre, di eynî wextê da hustuyê xwe li ber wî xwar dike.


XXX
Ji qantirê ra gotine “bavê te kî ye?”, gotiye “xalê min hesp” e…

XXX
Hin însan bi zarê şîrîn û gotinên xweş wek pisikê ser pîsiyên xwe digrin...

XXX
Dibêjin li Tirkiyê li dora 69 zanîngehan hene. Lê ji van 69 zanîngehan (unîversîteyan)yek jî di nava 400 zanîngehên cîhanê yên herî meşhûr da tuneye.
Nufûsa Swêd here were 9 milyon û nîv e, lê 6 zanîngehên Swêd di lîsteya zanîngehên cîhanê yên herî meşhûr da hene.
Lê siyasetmedarên tirk dîsa jî gav û saetê fortin didin xwe û dibêjin efendim Tirkiye welatekî pir ”mezin” e. Lê cîhan yek zanîgeheke vî welatê ”pir mezin” jî cidî nagre û ji bo xwendinê pêşnîyarî însanan nakin.
Hema heta ji tirkan tê bira bibêjin ew ”mezin” in, piştî ku cîhanê pênc perê xwe di ”meziniya”wan neda…

Not: Hesenê Dewrêş di şiroveya we da gotiye, ne 69, 168 heb in.

XXX
Harîtî û şerxwaziya Seddam Husên bû sebebê kurd bibin xwedî federasyon.
Nuha jî dora Malikî ye, heger Malikî jî wek Seddam dînîtiyekê bike, ev yek jî ewê Kurdistaneke serbixwe bi xwe ra bîne...
Ji xwe ne xêra ehmeqiyên dijminên me bin, em nikanin zora wan bibin, Xwedê kir ku neyarên me zêde ne biaqil in...

25 november 2012

Bersîva pirsên M. Alî Basik û Fatma Savcî.


M. Alî Basik: Li Ewrûpayê Rewşa edebiyata zarokan çawa ye?

Zinarê Xamo: Ji bo hemû Ewrûpayê axaftin zahmet e, dibê meriv yeko yeko li welatan binêre û di heqê edebiyata zarokan da xwedî zanîn û agahdarî be. Wek di warê civakî, kulturî û aborî da, di warê pêşketina edebiyata zarokan da jî di nabên waltên Ewrûpayê da kêm zêde ferq hene. Lê bêguman hemû welatên Ewrûpa girîngiyeke pir mezin didin perwerde û edebiyata zarokan.
Li Ewrûpayê jî çîrokên zarokan yên devkî bûye destpêka edebiyata zarokan. Li Ewrûpayê fikra pêwîstiya edebiyata zarokan pir zû dest pê kriye. Li Fransayê di sedsala 17-an da fabilên(çîrokên) La Fontaine meriv dikane bibêje ku bûn destpêka edebiyata zarokan.
Lê dû ra, di sedsala 18-an da êdî li her derê Ewrûpayê edebiyata zarokan ya nivîskî belav bû û bi pêş ket û berhemên sirf ji bo zarokan hatine nivîsîn.
Li Îngilistanê Danîel Defoe, Jonathan Swît, Dikens, li Danîmarkayê çîrokên Andersen, li Swêd Selma Lagerlov, li Almanyayê çîrokên Birayên Grîmm û gelek berhemên wek wan li Ewrûpayê belav bûn û xwe gîhandin zarokan.

Ez dikanim ji Swêd numûneyeke biçûk bidim. Piştî e-meila we, min bala xwe da îstatîstîkên sala 2011-an ya kitêbên zarokan ku li Swêd çap bûne.
Di sala 2011-an da li Swêd tam 1747 kitêbên zarok û xortan çap bûn. Belê, we şaşnexwend, tam 1747 kitêb! Nufûsa Swêd 9 milyon û 500 hezar e, lê di salekê da hewqas kitêbên zarok û xoratan çabbûne. Gelo li Tirkiyê çuqas kitêbên zaroakan çapbûne, ez bi xwe meraq dikim. Ez bawer nakim ku ji sedî dehê yên Swêd jî çap bûbe.
Ji van kitêbên ku di sala 2011-an da çap bûn jê %54-ê wan swêdî û %46-ê wan jî tercumeyên ji zimanên din in. Piştî van reqeman meriv dikane texmîn bike ku rewşa edebiyata zarokan li Ewrûpayê çi ye û çi nîne…

M. Alî Basik: Naveroka pirtûka te çî ye?

Zinarê Xamo: Naveroka pirtûka min xemîşok(çîrok, fabil, masal)in. 125 xemîşokên zarokan di pirtûkê da hene. Hinekên wan sînorên herêmî derbas kirine û hema hema li seranserê Kurdistanê tên zanîn. Lê hinekên wan jî herêmî ne, bi kêmanî li her dera Kurdistanê nayê zanîn.
Di pêşgotina kitêbê da min qala naveroka kitêbê kiriye, dema hûn bixwînin hûnê derbarê kitêbê da bêtir bibin xwedî agahdarî.


M. Alî Basik: Di pirtûka te çîrokek balkêş ji me re lazim e.

Zinarê Xamo: Weleh li gorî min hemû çîrokên kitêbê jî balkêş in. Yanî tu çîrokek ne balkêş û bêmane tuneye. Lê çîrokên ”Qertel û kûsî”, ”Çirçirk û mûrî”, ”Çûk û fîl” û ”Serpêhatiya qirika qure” ji bo me kurdan çîrokên pir balkêş û manîdarin.


Pirsên Fatma Savcî:
1-Mamoste, tu dikarî bi kinayî qala xwe bikî?

-Ez ji Wêranşara qeza Ruhayê me. Li wir hatime dinê û heta 30 saliya xwe li wir jiya me.
Sinetê min yê esasî pêlavçêkirî/qonderecîtî ye, heta salên 1972-1973-an jî min qonderecîtî dikir.
Dûra bi destpêkirina siyasetê re min dev ji karê xwe berda.
Min di nava partiya Dr. Şivan û pişt ra jî di nava DDKD-ê da dest bi siyasetê kir û heta van salên dawiyê jî wiha mam.
Lê nuha bi tu rêxistinê ra naxebitim.
Ez zewicî me, sê law(Azad, Serhat Arda, Rojen) û keçeke min(Rûken) heye.
Ez qet neçûme dibistanê, xwendin û nivîsandinê ez xwe bi xwe fêr bûme. Ez ji derva ketime îmtîhanan û min dîplomayên dibistana destpêkê û ya navîn ji derve girtiye.
Lê li alî din li ser daxwaza diya xwe, ji bo ku êvarên îniyan Yasînê ji bav û miriyên wê ra bixwînim, min Quran û Mewlûda kurdî jî xwendiye.
Lê piştî destpêkirina siyasetê û çepîtiyê min dev ji xwendina Quranê berda, loma jî nuha xwendina min ne baş e, hema hema min ji bîr kirye.
Ev 30 sal in ku ez mahkûm û qaşxûnê “Dewleta Romê” me û li Swêdê dijîm.
Du kitêbên min(Hindik-Rindik û Antolojiya çîrokên zarokan)derketine.
Bêyî van herdu berhemên min, min ji swêdî jî romanek(Bide dû dilê xwe ya Susanna Tamaro)wergerandiye kurdî.
Ji salên 1980-î û virdaye min di gelek rojname, kovar û malperên kurdî da nivîsîye û di hinekan da jî(Armanc, Berbang, Hêvî, Hêlîn, Netkurd) endametiya redaksiyonê û redaktorî kiriye.
Ji sala 2007-an û virda ye blogeke min(Hindik-Rindik)heye, ez her roj meqalyekê, tiştekî têda dinivîsim.


2-Berî niha te “Antolojiya Çîrokên Zarokan “ amade kir û ji weşanên Apecê derket. Fikra Antolojiya Çîrokên Zarokan ji ku derket?

-Ji zaroktiya xwe da ye ez ji guhdarîkirin û gotina çîrok, meselok, pêkenîn û tiştên wiha gelkî hez dikim. Loma jî min têra xwe xemîşokên(çîrokên, fabel) zarokan dizanîbû.
Berê hafizeya min pir xurt bû, çîrokek carê li ba min bihata gotin ya jî min li derekê guhdarî bikira yan jî di derekê da bixwenda, çiqasî dirêj dibû bira bibûya ji bo min ferq nedikir, min tavilê ji ber dikir. Roja din min dikanîbû eynî çîrok bêyî kêmasî bigota.
Nuha jî ev aliyê min yê jiberkirinê ne xerab e, dema ez çîrokekê di derekê da bixwînim ya jî guhdarî bikim di hişê min da dimîne. Heger wext zêde di ser ra nere ez ji ber dikim û dinivîsim.
Lê li gel vê jî hafizeya min weke berê ne xurt e. Çimkî bi salan ra bi bunya însan ra hafizeya însên jî zeîf dibe.
Yanî bi kurtî, ev meraq û hezkirina ji çîrokan bû sebebê vê berhevoka min.
Belê, fikra ”Antolojiya Çîrokên Zarokan” çawa dest pê kir?
Ev fikir di sala 1981-ê da li Swêd me çend hevalan kovara zarokan Hêvî derxist. Di bera jî me rojnameya Armancê derdixist. Cara pêşî di vê kovarê da(Hêvî) min dest bi nivîsandina çîrokên zarokan kir.
Piştî demekê di nabêna me da hin gelş derketin, Hêvî sekinî, me îcar kovara Hêlînê derxist. Di wir da jî min nivîsandin û berhevkirina çîrokan domand.
Piştî rawestana kovara Hêlînê demeke dirêj, min dev ji nivîsandina çîrokan berda.
Dû ra ez bawer dikim berî nuha bi 10-12 salan li ser israra Mîrhem Yîgît, di rojnameya Ozgur Polîtîka zêdayiya kurdî ya hefteyî da min dîsa dest bi nivîsîna çîrokan kir.
Û ev yek jî di netîceyê da bû sebebê berhevkirin û nivîsandina gelek çîrokên din û xuliqandina vê Antolojiya çîrokên zarokan.
Çîrok û serpêhatiya “Antolojiyê” bi kurtî ev e.

3-Çîrok ji bo zarokan çi ye? Çi li cîhana wan, li şexsiyeta wan zêde dike?

-Ji zarokan ra çîrok gelkî girîng in. Ji bo ku zarok bi hestên xwe mijûl bibin û hestên xwe baştir bikin, kanibin hestên xwe bidin der çîrok ji wan ra dibin alîkar.
Çîrok, bi rengekî sembolîk gelşên ku di pêşerojê da ewê derkevin pêşberî zarokan, bi sembol û bi riya lawiran, zarokan ji van gelşên jiyanê yên pêşerojê haydar dike, haya wan pê dixe.
Bi piranî ev yek, bi riya lawiran û bi devê lawiran tê kirin, ji ber ku zarok ji lawiran hez dikin, tiştên bi devê rûvî, şêr, gur û hirçê tên gotin kêfa zarokan tîne û zarok lê guhdarî dikin, fantaziya wan geş dike.
Peyv, şîret, tevger û şerê di nabêna însên da zêde bala zarokan nakşîne, lê dema gur û berx, pisik û mişk, şêr û rûvî tên hember hev, bi hev ra dipeyivin, ev yek him gelkî bala zarok dikşîne û him jî tesîreke pir mezin li hest û fantaziya wan dike.
Loma jî ne di hemû çîrokan da, lê di piraniya çîrokên Antolojiyê da qehreman lawir in. Ev, ji bo hemû çîrokên zarokan wiha ye.
Di çîrokan da tiştên tahlûke û ecêb ji zarokan ra diyar dibin, tecrûbe û jîriya cîlan(neslan) di çarçeweya xemîşok/çîrokan da, di proseseke pir xwezayî(tabiî)da û bi zimanekî pir hêsa zarokan jê agahdar dike, rê nîşanî wan dide. Fêrkirina van tecrûbeyan bi riyeke din ne mimkûn e.
Çîrok, bi axaftinên lawiran ya dar û beran, ya ba, berf û baranê bi hêsanî riya dilê zarok dibîne, hêza li wir şiyar dike û dixe tevgerê, şikil û şexsiyetekê dide wan hestan û wan kamil dike.
Bi vê riyê li ba zarokan hestên zor û tevlihev bi riya sembolên di çîrokan da tên tevrakirin û şiyarkirin û geşkirin.
Yanî hestên zarok tên zimên, bi saya van çîrokan mecalê dibînin ku geş bibin û xwe bidin der.
Bi gotineke din, bi riya van sembolan hestên zarokan di şertên xwe yên taybet da dikemilin û şexsiyeteke taybet digirin.
Bi riya van çîrokan di dilê zarok da girêkûrkên pir hestiyar dikanin vebin û şexsiyet û qerekterê kesayetiya zarok dikanin şikil bigrin.
Meriv dikane bibêje ku çîrok ji bo zarokan alavekî(amûrekî)alîkariyê yê pir girîng e, bi vî alavî zarok dikane xwe ji gelek gelş û pirsan rizgar bike û şexsiyeta xwe bi pêş xîne.
Di çîroka gelêrî da baweriya bi hêza zarok esas e. Mesaja ku çîroka gelêrî dide zarok ev bawerî ye. Dibê zarok baweriyê bi xwe û bi hêza xwe bîne, reben û qudûmşikestî mezin nebe.
Loma jî çîroka gelêrî tim baş diqede û ev yek jî bi giştî tesîreke pir baş li hestên zarok dike, baweriya bi îradeya wî xurt dike.
Çîrokên zarokan bi heyecan in û di şertên herî dijwar da jî riya xelasiyê nîşanî zarokan didin, tu carî zarokan bêhêvî û bêmecal nakin, di şertên herî xerab da jî mişk li hemberî pisikê tu carî bêhêvî û teslîm nabe.
Li ba zarok di temenê biçûk da xurtkirina van hestan, dayina vê baweriyê gelkî muhîm e.
Wek tê zanîn di çîrokê da lawir jî weke însanan dikanin hereket bikin û bipeyivin. Ji ber ku çîrok ne rastî, fantazî ye. Loma jî di çîrokan da sînorê fantaziyê tuneye, her tişt mimkûn e.
Li alî don di çîroka gelêrî da (xemîşok,fabel) armanceke exlaqî û moralî jî heye. Yanî çîrok dixwaze mesajekê bide zarokan, tiştekî baş û pêwîst fêrî wan bike, wan bike însanên baş, rastgo, nefsbiçûk, cesûr û bi xwe bawer.
Di çîrokê da bi piranî meriv taybetmendiyên lawiran bikar tîne. Yanî “şêr şah e, gur ehmeq e, rûvî fêlbaz e, kund/bûm kûpê aqil e, piling cesûr e, hirç saf û kêmaqil” e û hwd.
Li alî din di çîrokan(xemîşokan) da jêhatîbûn, xebatkarî, durustî, pakdilî, comerdî, cesaret û mêranî tim û tim li kara însên e, kesên xwediyê van xusûsiyetan di dawiyê da tim li karê ne û biser dikevin.
Û yên bêrahm, dilreş, zalim, bêbext, virek, xayin, xurt, xerab û bêwefa jî di netîceyê da tim li zirarê ne, tim wenda dikin. Bi vê riyê zarok kar û zira di nabêna durustî û bêbextiyê da, di nabêna dilrahmî û bêrahmiyê da dibîne.
Loma jî di xemîşokan da kûsî li hemberî kwêrgî(kergu, kerguh), dîk li hemberî rûvî, çûk(beytik) li hemberî fîl, rûvî li hemberî gur, ker li hemberî ga, hêz û dek û dolabên wan têk naçin, di dawiyê da, piştî gelek zor û zahmetî be jî biser dikevin.
A ji ber van xusûsiyetên qerekterîsk û moralî di perwerde û şikilgirtina zarokan da xemîşok(çîrok, fabil)gelkî girîng e û meriv dikane bibêje ku rola dibistanê dilîze, tesîreke pir pozîtîv li şexsiyet û hestên zarok dike. Asoya zarok fireh dike.
Û helbet li alî din zimanê zarok bi pêş dixe, xezîna wî ya gotinan dewlemend dike.
Loma jî heta ji meriv tê, dibê meriv her êvar xemîşokekê ji zarokan ra bixwîne, bi xemîşokekê wan têke xew.
Piştî serkeftina berx li hemberî gur, ya mişk li hemberî pisikê, ya kevokê li hemberî rûvî zarok rakeve bextewar e û bi hestên pir xweş û serkeftî di xew ra dihere.


4-Li gor fikra te, kurd heya niha çiqas li ser perwerde û cîhana zarokan ya hundirîn rawestiyan e, weşanên wan yên tv û çapemeniyê gelo têra xwe ji bo cîhana zarokan kar dikin?

-Perewerdeya zarokan bi hebûna sîstemeke perwerdeyê, bi îmkan û mecalên dewletê mimkûn e.
Berî her tiştî zarokên kurd hîn nikanin bi zimanê xwe yê dayikê bixwînin. Zarokên kurd piştî 6-7 saliya xwe bi darê zorê fêrî zimanekî biyanî dibin.
Û ev yek jî hestên wan birîndar û şexsiyeta wan tevlihev dike, jihevda dixe.
Helbet di perwerdeya zarokan da rola malê, der û dor, dê û bavê jî gelkî girîng e, lê têr nake.
Ji bo vê yekê dezgeh, lîteratûreke dewlemend, pedagog, psîkolog, kesên pispor û şareza lazim in.
Kurd, weke milet îro ji van îmkanên dewletê ji bin da bêpar in.
Bira dibistan û perwerdeya zarokan ya bi zimanê dayikê li wir bibîne, kurd hîn nikanin navên kurdî li zarokên xwe kin.
Yanî li gor miletên din, di warê îmkan û dezgehên perwerdeyê da kurd hîn di nuxteya sifirê da ne, loma jî meriv nikane daxwazên ne maqûl û ne mimkûn ji wan bike.
Lê li gel vê jî, li gor îmkanên di destê wan da hene, bi taybetî jî di telewîzyonan da dema bixwazin dikanin gelek tiştên baş bikin.
Bes heta nuha nekirine(qesta min Kurdistana Tirkiyê ye)û nakin.
Pir hindik di nava kurdan da jî îro hin pispor û zanayên perwerdeya zarokan hene û dikanin xebat û xizmetên baş bikin.
Di vir da ji hebûna mamoste, pedagog, pispor û kadiran bêtir, mesele têgihîştina girîngiya karekî wiha ye, têgihîştina vê yekê ye.
Mixabin kurd hîn ne di vê zanînê da ne. Hîn nizanin îmkanên xwe yên heyî baş û heta dawî bikar bînin.
Ji dêlî ku di kanalên telewîzyonên xwe da giraniyê bidin ziman û perwerdeya zarokên xwe, wexta xwe bi tirkî û bi leqeleqa vala derbas dikin. Û bi vî hawî bi tirkan ra ew jî gelê xwe asîmîle dikin.
Weke her miletî, zarokên me jî pêşeroja me ne, lê ji bo vê pêşerojê tiştên îro ji destê me tê em naxin xizmeta zarokên xwe.
Hema di serî da berî hertiştî, piraniya kurdên Tirkiyê bi zarokên xwe ra bi kurdî napeyivin, carê ev bi serê xwe xerabiyeke herî mezin e.
Zarokê ku li mala xwe fêrî zimanê dayika xwe nebe, zarokekî nîvçe ye, di pêşerojê da bi zimanê dayika xwe nikane tu berhemê bide miletê xwe.
Ev nikanîn di wexta kamiliyê da tesîreke pir mezin li hestên zarok dike û wî ji civata wî sar dike, dûr dixe.
Çimkî nikane di civatên kurdîaxêv da rûne û bi însanan ra bide û bistîne.
Gava ziman ji cîlekî dewrî cîlekî din nebe nikane jiyana xwe bidomîne, rojek tê dimre.
Ziman, dema di bazarê da neyê xebitandin û berhemên kulturî û edebî pê neyê afirandin ne mimkûn e ku bijî.
Loma jî meriv dikane bibêje ku kurdên bakur di warê perwerdekirina zarok û axaftina bi kurdî da îmtihaneke baş nadin.

5- Çîrokên di Antolojiyê de, lehengên wan ji heywanan pêk tên. Gelek kes çîrokên ku lehengên wan heywanin, wek fabil bi nav dikin. Tu di navbera çîrok û fablê de çi ferqiyê dibînî?

-Di nabêna çîrok/xemîşok û “fabel”ê da tu ferq tuneye, tenê navên cihê ne. Hemû jî eynî cureyê wêjeya, (edebîyata) zarokan e û tên eynî maneyê.
Gotina “fabel” ji gotina “fabula” ku tê maneya “axaftin”, “peyv” ya jî “çîrok”ê tê. Lê gotina xemîşok, “çîrok” û “çîroka gelêrî” jî eynî tişt e û di eynî maneyê da tê bikaranîn.
Xemîşok(fabel, çîrok), taswîreke kin e ya exlaqî ye û xwedî wate û naverokeke pir dewlemend e. Lê “tu îdîayeke wê ya rastiyê” tuneye. Di xemîşokê da hertişt mimkûn e, hertişt dikane biqewime.
Lê li alî din ne şert e ku xemîşok tenê li ser lawiran be. Di xemîşokê da tu mecbûriyeteke wiha tuneye.
Mesela di hin çîrokên Antolojiyê da dar, baran, ba û berf dipeyivin, ba û roj bi hev ra dikevin qayişkêşiyê û hwd.
Yanî wek min got, di xemîşokê da hertişt dikane were zimên, bipeyive. Ji ber ku çîrok ne rast e, fantazî ye. Tu îdîayeke xemîşokê(fabelê)ya ratstbûnê tuneye. Loma jî qehreman û qerekterên xemîşokê dikanin lawir, berf û baran ya jî dar û ber bin, ev jî tê maneya ku tiştên di xemîşokê da tên gotin ne rast in, fantazî ne.

6- Çîrokên di Antolojiyê de hemî gelêrî ne ma ne wisa? Bi taybet yên kîjan herêmê Kurdistanê ne?

-Piraniya çîrokan gelêrî, yanî xwedî û miletê wan nayê zanîn û bi tu herêmeke taybetî va jî ne sînorkirîne.
Min bi salan ew ji devê însanan, ji kitêb, kovar û rojnameyan berhev kirine û bi uslûb û kurdiya xwe, ew nivîsandine.
Yanî weke çîrokbêjekî min jî li gor xwe ew ji nuh va da gotine.
Lê hinek jî hene ku di kurdî da bûne “gelêrî”, lê belkî di zimanekî din da nivîskarê wê/wan hebin. Îcar kîjan gelêrî ne, kîjan yên kurdan e, kîjan ne yên kurdan e ez nizanim. Ji bo zanîna vê yekê lêkolînên ilmî lazim in.
Tiştê min kiriye, min di kitêbekê da ew anîne ba hev û weşandiye.
Jixwe bi kîjan zimanî dibe bila bibe, gelek çîrokên zarokan dişibin hev, weke ku koka wan yek be. Ji ber ku di destpêkê da xemîşok, tenê bi devkî hatine gotin û dûra jî li cîhanê belav bûne. Lê piştra bi wextê ra ji alî hin kesan va hatin berhev kirin û nivîsîn û di vê nabênê da jî hin tişt li wan kêm û zêde bûne.
Loma jî gelek çîrokên zarokan yên klasîk li her dera dinyayê pir dişibin hev.
Wek tê zanîn Aisoposê (620-560 berî zayinê) grekî, weke berhevkarê fablan(xemîşokan/çîrokan)yê pêşî tê qebûlkirin.
Piraniya fablên li Ewrûpayê û cîhanê belav bûne tê gotin ku yên wî ne. Loma jî gelek çîrokên miletan hema hema weke hev in.
Piştî Aisopos, di sedsala şandan da jî Le Fonatainê firansî,(1621-1695)ew bi helbestkî yanî bi wezn û kafiye nivîsî.
Lê helbet hin xemîşokên milatan yên mexsûsî wan jî hene. Bes ev kîjan in û kînga hatine nivîsîn mijareke din e.


7- Tevî ku ev çîrok ji bo zarokanin jî, dîse rastiyên jiyanê yên dijwar tê de cî digrin, wek şer îxanet, bêbextî, kuştin..ûhw. tu vê yekê çawa dibînî, sedema vê çi ye gelo? (Ji ber ku , dema em li çîrok û fablên miletên din dinêrin bêhtir cîhaneke aram, buyerên hûmanîter û bê dijwar in…)

-Na, di nabêna çîrok û fablên me û miletên din da tu ferqeke weke hûn dibêjin tuneye. Li her dera cîhanê rol û armanca çîrokan (fablan) eynî ye; xurtkirina şexsiyet û fantaziya zarokan e.
Mesela çîrokên “destbiratiya rûvî û quling”, “dar û bivir”, “şengê û pengê” çirçirk û mûrî”, “gur û berx”, “destbiratiya gur û rûvî” û gelkên din li ba me çawa bin, li ba miletên din jî hema hema eynî ne.
Lê nav dikane ne yek be û yek dikane ji ya din hinekî kin ya jî dirêjtir be.
Mesela “Destbiratiya rûvî û quling”, “gur û ker”, gur û kûçik”, “kevok û rûvî”, “Şengê û pengê” û gelekên din bi navên cihê û bi hin ferqiyetên biçûk di swêdî û di gelek zimanên din da jî hene.
Yanî ji alî naverokê da di nabêna çîrokên me û yên miletên din da tu ferq tuneye.