30 september 2009

Bi ruhê Ataturk ra hevpeyvîna sêyem

Di destpêka salên 1980î da, di rojnameya Armancê da min bi “ruhê Ataturk” ra hevpevnînek kiribû.
Dûra, di sala 2005-an da min ”hevpeyvînek” din bi ruhê Ataturk ra kir û di Netkurdê da weşand.
Îşev ez hevpeyvîneke din pê ra dikim. Hin pirsên min yên berê ne û hin pirs jî nuh in, li ser mijarên îro ne.
Di van rojên dawî da li ser mesela kurd û ”pakêta” AKP-ê ya mesela kurd, tirk bi kurdan ra, kurd bi kurdan ra hevpeyvînan dikin, dîtin û fikrên hev fêr dibin.
Di demeke wiha hesas da min got ez jî careke din "fikrên" Ataturk fêr bibim, mêzekim hela ka ew çi dibêje?
Ez hêvî dikim ku hûnê ji ”hevpeyvînê” hez bikin.
Di ser wan herdu hevpeyvîna min ra gelek sal derbas bûn, li Tirkiyê û li Kurdistanê gelek bûyerên nuh rû dan û gelek tiştên xerîb qewimîn. Hin “serok” û hêzên kurd ku berê li dijî kemalîzmê û Ataturk bûn, ji nişka ve bûn mirîdên Ataturk û ji kurdan ra dest bi pesin û mezinayiya Ataturk kirin. Loma jî min pêwîst dît ku careke din jî bi “ruhê Ataturk” ra ”hevpeyvînekê” bikim, li ser rewşa Tirkiyê, Kurdan û van mirîdên wî yên nuh dîtina wî fêr bibim.
"Min frekans eyar kir û peywendî danî", min ji Ataturk pirsî:
-Birêz Ataturk, wek tê bîra te çend sal berê jî min bi te ra hevpeyvînek kribû. Ji wê demê û vir da li Tirkiyê û li Kurdistanê gelek tişt hatin guhertin.
Hin kurdên ku do li dijî te û îdeolojiya te bûn nuha bûne kemalîst û Ataturkçiyên gelkî baş û di nav kurdan da gav û seetê pesnê te didin.
Berê piraniya kurdan terefdarê serxwebûnê bûn, nuha piraniyê dev jê berdaye, êdî qala demokrasiyê, biratiyê, zewaca kurd û tirkan û pêwîstî û başiya jiyaneke bi hev ra dikin.
Him li ser van kesan û him jî bi tevayî li er rewşa Tirkiyê ya îro ez dixwazim hin pirsan ji te bikim.
-Kerem bike.
-Ez pirsa xwe ya berê dubare dikim, tu halê Tirkiyê yê îro çawa dibînî?
-Ez jî bersîva xwe ya berê dubare dikim. Ez halê Tirkiyê wek hale qereçiyan dibînim. Ne baş dibe û ne jî xerab dibe.Yanî ewê tim bela serê dinyayê be.
-Tu rewşa hikûmeta AKP-ê çawa dibînî?
-Ez rewşa hikûmeta AKP-ê wek rewşa emirberê dema xwe dibînim. Tu zanî di dema min da her zabitek emirberekî wî yê şexsî hebû, di xizmeta wî û mala wî da bû. Bi baweriya min rewşa hikûmeta Erdogan jî wiha ye, artêş çi emrî bide wan, ew mecbûr in bi cî bînin.
Lê bi taybetî jî di mesela kurdan da hukûmet tim di bin emrê da leşkeran daye.
-Baş e wê demê li gor te îro kî Tirkiyê îdare dike?
-Divê ez rast bibêjim û ji xwe her kes jî dizane, Tirkiye bi hîle û xurdan ji alî leşkeran ve hat avakirin. Ez jî û hemû hevalên min jî em giş leşker bûn. Û îro jî hîn tişt nehatiye guhertin, dîsa ji alî leşkeran ve tê îdarekirin. Tenê hin çete û mafiya li vê îdarê zêde bûne. Bi baweriya min li gor şertên îro ew jî normal û pêwîst e. Ji ber ku bêyî alîkarî û terora wan çeteyan dewlet dikane ji destê leşkeran derkeve û têkeve destê sivîlanû kurd jî dikanin ji vê rewşê feydeyê bibînin.
-Yanî tu dibêjî, dewlet bê çete û qatil îdare nabe?
-Ne hemû dewlet, lê ji bo Tirkiyê wisa ye. ”Dewleta kûr” bi saya qatilên artêşê û rêxistinên çeteyan heye, bêyî hebûna van çeteyan û rêxistinên weke Ergenekonê, îdareya dewletê ewê ji destê artêşê derkeve.
-Baş e, di derbarê ”pakêta kurd” ya AKP-ê da tu çi difikirî? Tu bawer dikî ku AKP bi rastî dixwaze mafê kurdan yê netewî bide û artêş jî ewê qebûl bike?
-Bi rastî jî hûn kurd hinekî saf in, yaho pakêta çi halê çi. Dewlet di van salên dawî da hinekî ketiye tengasiyê, dibîne ku bi şer nikane zora PKK-ê û kurdan bibe. Loma jî dixwazin bi ”pakêt” û hin gavên ”demokratîk”, hin tawîzên biçûk û bêgarantî kurdan berra hev din, ji ber hevda bixînin û bi vê riyê jî hêza xwe topî ser hev kin. Yanî wextê qezanc bikin. Çimkî nuha hewcedariya wan bi wextê heye. Dewlet dixwaze rê nede carake din kurd têkevin meclîsê û bi sedan belediyan bidest xin. Nuha dixebitin ku vê îmkanê ji dest kurdan bigrin, lê ewê çawa bikin hîn baş ne diyar e.
-Dîtina te li ser Amerîkayê çi ye?
-Amerîka hirç e! Divê meriv hevza xwe jê bike. Pir xurt e, hêza xurt divê meriv serî jê ra bitewîne. Yên me wek ehmeqan ev yek baş fêm nekirin, loma jî li Hewlêrê ew girtin û telîs xistin serê wan. Lê nuha hinekî biaqil bûne û pir bi dizî dixebitin. Tu zanî pêşiyên me temî li me kirine, gotine, ”destê tu nikanî badî maç bike û bide ser serê xwe.”
-Min fêm kir.Gelo li gor te Obama merivekî çawa ye?
-Merivekî pir ne baş e. Çimkî wek me naxwaze kurdan ji ruyê dinyayê hilîne. Ew jî têr nake, tew di ser da li Îraqê wan wek mitefîqê xwe jî dibîne. Belkî dewletekê jî ji wan ra
çêke. Li gor baweriya min her kesê ku bibêje bira kurd ji ruyê dinyayê neqelin xerab e û divê Tirkiye li dij be. Ev îdeolojî û siyaseta me ya netewî ye.
-Qey te jî bihîstiye, Tirkiye dixwaze têkeve Yekîtiya Ewrûpayê. Û ji bo vê yekê jî ev 46 sal in di dorê da ye. Di van demên dawî da xwedêgiravî hin gavan davêje û hin qanûnan derdixe. Dîtina te li ser vê yekê çi ye?
-Bi baweriya min heta kurdan bi temamî nehelînin naxwazin bibin endamê Yekîtiya ewrûpayê. Tiştê dikin siyaset e û xapandine.
Heta 20-30 salên din jî ewê wiha serî li Ewrûpayê bigerînin. Hêvî ew e ku heta wê çaxê bikanibin kurdan asîmîle bikin, kurdî wek ziman nimîne. Dema kurdî wek ziman nema, wê demê ewê jî wek alban, bosnî, laz, çerkez, gurcî û gelek miletên din mecbûrî bibin tirk.
-Gelo tiştekî wiha mimkûn e?
-Çima ne mimkûn e?
Ji xwe heta nuha bêyî kurdan me hemû miletên din asîmîe bûne û bûne tirk. Tenê kurd mane. Û ew jî ji nîvî bêtir ji xwe bûne tirk.
Di nav çend salan da yên mayî jî ewê ya bi zor, ya jî bi hawakî tabiî bihelin.
Ma heta nuha me hindik milet helandine, kirine tirk?
Meraq neke, ewê jî bibin.
Tu zanî piştî ku merivê kordunde dimre zuriyeta wî diqede. Milet jî wiha ne, dema zarokên wan zimanê diya xwe fêr nebin, ew milet jî zû derneg ewê bihele. kurd ketine vê pêvajoyê, yanî hêdî hêdî dibin tirk.
Lê ji bo ku em kanibin wan zû bihelînin û bikin tirk hewcedariya me bi alîkariya kurdan jî heye. Bêyî alîkariya kurdan karê me ewê gelkî zor be.
-Çawa yanî?
-Ji ber ku ji me bêtir ew hev û du fêrî tirkî dikin. Berê dezgeh, wasite û aletên me yên asîmîlasyonê hindik bûn, kurd dereng diheliyan.
Lê nuha di ber dezgehên me ra, telewîzyon, rojname, kovar, pirtûk û malperên kurdan jî gelkî alîkariya me dikin.
Mala van serok, hêz û şexsên tirkîaxêv ava be, xizmeta ew ji me ra dikin bavê me jî ji mer ra nake.
Tu zanî, kurmê darê ne ji darê be, dar narize. Bi saya serê van serok, siyasetmedar, ronakbîr, nivîskarên kurd zimanê tirkî di nava kurdan da baş belav dibe.
Û piştî ku însan fêr bûn êdî zû bi zû nikanin dev jê berdin, însan êdî weke cixare, alkol û narkotîkayê dibin muptelayê tirkî, devjêberdan pir û pir zahmet dibe.
Mesela, ma ew bi xwe kanin dev ji tirkî berdin? Na, çimkî carê di warê hest û fikir da asîmîle bûne, bûne tirk.
-Nuha min fêm kir. Baş e, Serokwezîr Tayyip Erdogan dibêje li Tirkiyê demokrasî heye. Gelo ev rast e?
-Li gor baweriya min heye û him jî pir zêde ye. Em bibêjin pûlisek ya jî leşkerekî me zarokekî ya jî terorîstekî dikuje, qiyametê radikin.
Li der û li hundur Tirkiyê didin mahkiman û gelek caran jî mahkûm dikin. Parlamenterên Ewrûpî tên li hefsên me digerin, bi malbatên girtî û kuştiyan ra dipeyivin, li ser îşkence û miamela xerab lêkolînan çê dikin, raporan hazir dikin.
Û berpirsiyarên dewletê jî nikanin tiştekî bibêjin. Ji ber ku demokrasiyek pir zêde heye.
Ma di dema min da wiha bû?
Ji bavê kê zêde bû ji me ra tiştek bigota ya jî di dadgehên navnetewî da çeza bidana me. Di serîhildanên Koçgirî, Şêx Seîd, Sason û Agriyê da ne yek û dudu, me bi hezaran kurd kuştin.
Ma kê dikanîbû bigota çima hûn dikujin ya jî doza mahkemekirina "musebîban" li me bikirina?
Lê îro ji ruyê demkrasiyê vê doze li me dikin. Li gor baweriya min û ev bawerî ya dewleta me ye jî, dema tu nikanibî terorîstekî dijminê dewletê eşkere bikuje, ev tê wê manê ku demokrasiyek mezin li wî welatî heye.
-Di heqê îşkencê da dîtina te çiye?
-Te ev pirs berê jî ji min kiribû. Pêşiyên tirkan gotine ço ji Cinnetê derketiye!
Bi baweriya min zarok bê kotek, dewlet bê îşkence îdare nabe. Ez vi ya ji tercûbên xwe jî baş dizanim.
-Baş e, nuha ez werim ser mesela hin Ataturkçiyên kurd yên nuh.
-Fermo.
- Belkî te jî bihîstibe, dema Abdullah Ocalan hat girtin, got, “diya min tirk”e. Ma ev rast e?
-Berî her tiştî buhtanan li diya xwe ya reben dike. Ya din jî ew bibêje bavê min jî tirk e, pere nake û xelasiya wî tuneye. Em tu carî dijminê xwe efû nakin.
-Min fêm kir. Dîsa Ocalan dibêje, ”Min daye ser şopa Ataturk ya salên 1920-î. Ez wî ji xwe ra nimûne digrim.” Li ser van gotinên Ocalan fikrê te çi ye?
-Ê weleh siyaseta min ya salên 1920-î ya li hember kurdan berê xepandin, dû ra jî înkar û wendakrin bû. Ku ew jî wek min bike mala wî ava. Ji xwe tiştê dewlet jê dixwaze jî ev e, bi xapandinê, hêdî hêdî kurdan ji hêz da bixe, bike tirk.
-Îddîayeke Ocalan ya din jî ew e ku dibêje Serîhildana Şêx Seîd û hin serîhildanên din yên kurdan ji alî îngilîzan ve li hember Komara Tirk ya nuha hatine pîjkirin. Ma ev yek rast e gelo?
-Rebeno ya ji hewla ruhê xwe dibêje. Bi gotinên wiha dixwaze xwe bi me şîrîn bike. Ew ne Serêhildana Şêx Seîd, bavê xwe jî bike hevalê emperyalîzmê û îngilîzan dîsa xelasiya wî tuneye.
Îcar tu rastiyê dixwazî heger ne xêra emperyalîstan û bi taybetî jî îngilîz û fransizan bûya me nikanîbû Kurdistan têxista bin nîrê xwe.
kurd nuha ji zûda rizgar bûbûn. Wê demê propagandeyek bi vî rengî ji me ra lazim bû, me jî ew kir. Tiştê me çêkiriye nuha ew difroşe me.
-Tu zanî PKK-ê û piraniya ronakbîr û siyasetmedarên kurdan berê ”serxwebûn”, ”federasyon” û çareseriyên wek wan diparastin. Lê Ocalan nuha dibêje,”federasyon” û heta “otonomî” jî ne baş e, ewê yekîtiya Tirkiyê xera bike. Îcar ne tenê Ocalan, gelek kesên ku berê ji ”serxwebûn” û ”federasyonê” danediketin nuha wan jî dev ji vê daxwazê berdane û qala realîzmê û hin çîrokên din dikin.
Gelo tu vê çerxkirinê çawa dibînî?
-Berî her tiştî ez vê çerxkirnê pir baş dibînim. Lê dîsa jî tiştên zêde dixwazin. Ne otonomî û sexwebûn, perwerdeyiya bi zimanê kurdî jî gelkî xerab e û dikane Tirkiyê perçe bike. Loma jî dive tiştekî nedin kurdan.
-Tu TRT6-ê çawa dibînî?
-Weleh ez baş nabînim, hebûna TRT-6-ê siyaset û îdeolojiya me ya resmî pûç kir, darbeyeke mezin li me da.
Lê ji mecbûrî bû.
Îcar ji ber ku carê ev tawîz hatiye dayin dibê dewlet baş feydeyê jê bigre. Mesela dibê hemû "kurdçiyên" berê "pir tûj" bûn û pir li dijî me bûn, gişa ya bigre kar ya jî îş bide wan.
Çimkî "kurdçiyên pûlperest" pir in, dibê dewlet wan bikşîne alî xwe. Çimkî ji bo gelek kesî pere ji kurdayetiyê şîrîntir e, dibê dewlet vê îmkanê baş bikar bîne.
Ji xwe bi qasî ez dibînim, gelek kes, bêyî ku dewlet ban wan bike, ji bo çêkirina çend programan li ber deriyê TRT-ê pê li serê hev dikin, ew bi xwe bi teqleyan diherin dibin mukur û dikevin deriyê dewletê, ji bo ko ku çend qurişan ji dewletê bifirînin ji ber deriyê TRT-ê venaqetin.
Di nava kurdan da kesên wiha pir in û dibê dewlet van kesan tu carî destvala venegerîne, tim çend qurişan têke bêrîka wan.
-Gelek sipas ji bo vê hevpeyvînê. Gotina te ya dawî çi ye?
-Berî her tiştî divê dewlet nehêle kurdî bi pêş keve û bibe zimanê resmî yê perwerdeyê.
Û ya din jî divê dewlet tirkî di nava kurdan da belav bike, îmkan û alîkariyê bide dezgeh û kesên ku ji xizmeta vê armanca me dikin.

29 september 2009

Îşev jî ji xwe ra rehet bikin...

Gelî dost, bira û xwendevanên hêja, îşev li qusûra min nenêrin, ez îşev nikanin tiştekî binivîsim.
Bi hêviya ku hûnê vê mazereta min qebûl bikin.
De heta sibe êvarî bimînin di xêr û xweşiyê da.

28 september 2009

Spor, bisiklêt û bîranîneke min ya zaroktiyê

Do êvarî min bi dilşadiyeke mezin dît ku malperke sporê, bi navê Sporkurdê dest bi weşanê kiriye.
Ez bawer dikim li Kurdistana Tirkiyê ev malpera xurrî bi kurdî li ser sporê ya pêşîn e.
Bira Sporkurd li hemû keç û xort û sporciyên kurd pîroz û bimbarek be.
Ji bo vê gava hêja ez pêşeng û hemû xebatkarên vê malperê bi dil û can pîroz dikim û di kar û xebata wan da ji wan ra serkeftinê dixwazim.
Çend roj berê hevalê min î sporhez Şefîk Oncu, bi e-mailikê ji min ra gotibû, hin xortên me yên li welêt ku hemû zarokên hevalên me ne, di demeke nêz da ewê malperke sporê çêkin û dest bi weaşnê bikin.
Malper ewê xurrî bi kurdî be.
Û heger ez jî bikanibim ji wan ra binivîsim ewê gelkî kêfxweş bibin.
Min di bersîva xwe da gotibû, ez ne şarezayê sporê me, lê yekcarnan ji qahra tirkan ra xwe lê dikim bela.
Bi rastî jî erê ez ji temaşekirna futbolê hez dikim, lê zanîn û kultura min ya futbol û sporê pir kêm e.
Di zaroktiya xwe da jî min zêde futbol nelîstiye. Ez neçûme mektebê, zaroktiya xwe nejiyame û lomajî wexta min ya zaroktiyê, ya lîstikê û kêfê tu carî çênebû…
Çimkî tam di salên min yên mektebê û zaroktiyê da debara malê ketibû hustuyê min û ez mecbûr bûm ku bixebitim û ji diya xwe ra bibim alîkar.
Lê min gelkî dixwest ku zarokên min bi sporê mijûl bin û bibin sporcî. Lê ew jî nebûn.
Ji bo ku Azad bibe pîngîsçiyekî(pîngpongciyekî)baş min gelkî hewil da, lê nebû, zû dev jê berda.
Heta 12-13 saliya xwe baş dom kir, gelek nîşan û xelat girt, lê dûra weke gelek zarokan jê sar bû û dev jê berda.
Serhat û Rojan bi futbolê destpêkirin, herdu jî çûn qursên qulêbên futbolê û çend salan jî lîstin, lê wan jî dom nekir.
Rojen dûra dest bi bandiyê kir, heta par jî dilîst, lê dûra taximê wan ji hev da ket û bela bûn.
Nuha hemû bûne weke min û xanimê, kes tiştekî nake.
Azad berê her roj baz dida, du caran ket Maratona Stockholmê, lê nuha zik berdaye, êdî ew jî jê nayê.
Spor li her dera cîhanê, him kirin û him jî temaşekirina wê gelkî populer e û bi milyonan însanan mobilîze dike, wext û demên xweş bi xortan û însanan dide derbaskirin.
Însanan her dem bal û wexta xwe dane gelek cûreyên sporê û tim hin beşên nuh bi pêş xistine.
Bi taybetî jî li welatên pêşketî spor pir populer e, biçûk, mezin herkes tiştekî dike.
Ji bo ku zarok û xort bêmijûlî nemînin, nekevin riyên xerab, ji alî fizîkî da xurt bibin, tim bi antraman bin dewlet bi milyaran pera li her cûreyê sporê mesref dike, însanan ji zaroktiyê da teşwîqî sporê dike.
Mixabin li welatê me ev hîn nebûye adet, însan û malbat hîn girîngiyê nadin sporê.
Ez bawer nakim hîn hemû zarokên kurd dikanin bisikilêtê bajon û ajnê bizanibin.
Li Swêd dibistan hemû zarokan fêrî ajnêberiyê dike, hemû zarok dikanin bisikilêtê bajon.
Lê li ba me ne dewlet û ne jî malbat guh didin vê yekê. Dimîne her kes û îmkanên xwe yên malbatî.
Mesela ez ajnêberiyê li vir hinekî fêr bûm û ajotina bisikilêtê hîn jî nizanim.
Li vir, li ser fêrnebûna bisikilêtê ez dixwazim qala bîranîneke xwe ya bi êş bikim.
Ez dibêm belkî ez 12-13 salî bûm. Li Wêranşarê hema hema bisikilêta kesî tunebû.
Yekî ruhayî bi navê Mihê çend bisikilêt kirîbûn û danîbû dikanekê û bi kirê dida zarokan.
Kirê ya bi saetê ya jî hêniyeke çûyin û hatinê hebû, yanî meriv heta derekê diçû û dihat.
Rojekê ez û hevalekî xwe, em çûn, me du bisikilêt kirê kir, emê heta nexweşxanê biçûyana û bihatana.
Kiriya bisikilêtên kevn hindik û yên nuh, bi neynik, bi zengil û xişir û mişir hinekî buhatir bû.
Lê siwarbûna wan jî zewq û navekî mezin bû, meriv nedixwest li bisikilêta xerxûtî siwar be.
Welhasil me perê xwe dayê û me heryekî bikilêteke nuh kirê kir.
Em herdu jî tam ne hoste bûn, lê ku kes dernekete ser riya me, me îdare dikir, em nediketin.
Em herdu bi kêf û zewqeke mezin li bisikilêtên xwe siwar bûn û me bi serbilindî û dilşahiyeke mezin berê xwe da nexweşxaneyê.
Em bi saxî û silametî gihîştin hêniya xwe, lê em newêrîbûn jê derbas bibûna, çikmkî bibihîsta ku em ji hêniyê derbas bûne ewê li me xista û zêde pere bixwesta.
Em daketin, me berê bisiklêtên xwe da bajêr û ya Alah û ya Xwedê em bi rê ketin.
Piştî çensed mîtroyekî ji kuça rastê me jineke gundî çend kerên bibar li ber ji nişkave derket hember me.
Hevalê min li pêş min bû, feqîro “dîreksiyona” xwe virda kir, wêda kir lê keran xwe neda alî, hevalê min got terp û ket.
Min xwe xelas kir, hinekî wê da jê daketim.
Me bi tirs bisikilêt ji erdê rakir...
Çong û destmestê hevalê min terişîbû, xwîn bûbû, lê me guh nadayê, tirsa me ew e ku tiştek bi bisikilêtê hatibe.
Mixabin pê hatibû, neynika wê şikestibû.
Tiştekî me bikira tunebû, bi veşartin nedihat.
Em çûn, ba Mihêyê bêexlaq û zalim.
Got heqê neynikê hewqas e, ka perê wê.
Me got perê me tuneye, emê dûra bidin te.
Got nabe.
Em çiqasî li ber geriyan jî qebûl nekir.
Rabû çakêtê hevalê min jê stend, got te kînga pere anî ezê çakêtê te bidim te.
Ji bo me ev felaket bû...
Zora me lê nedihat, hevalê min ji mecbûrî rabû çakêtê xwe dayê.
Vê bûyerê ez qutifandim û min hew çû bisikilêt kirê kir û hew li bisikilêtê siwar bûm.
Min ji xwe ra got, ji dêlî hevalê min dikanîbû ez bûma û ewê çakêtê min ji min bistenda.
Û ku ez bê çakêt biçûma malê û bavê min ev yek bibihîsta gelo minê çi bigota û ewê çi bianiya serê min?
Ew roj û ev roj hîn nigê min bi ser bisikilêtê nebûye.
Sal û zeman buhurîn, ez mezin bûm, zewicîm, bûm xwedî kar û bavê zarokan.
Lê ev hesreta bisikilêtê wer di dilê min da ma, min ji xwe ra digot, di zaroktiya xwe da ez nebûm xwedî bisikilêt dibê zarokên min bibin.
Loma jî gava lawikê me yê pêşî Azad hinekî mezin bû, bû 4-5 salî min çû jê ra bisikilêteke zarokan kirî û rismê wî pê ra kişand.
Ew risim nuha hîn û hîn jî di albûm û dataya min da wer li ber destê min e, ez carnan lê dinêrim û wan rojên zaroktiya xwe bi hesretke kûr bibîr tînim.
Bi vê minasebeta weşana malpera Sporkurdê ez vê bîranîna xwe ya zaroktiyê diyarî malpera Sporkurdê dikim.
Bi hêviya ku hemû zarokên kurd ajnêberiyê fêr bibin û bibin xwedî bisikilêtên herî xweşik.

27 september 2009

Îşev dîsa kela dilê min rabû

Seokê CHP-ê Denîz Baykalê Çerkez, do dîsa neyartiya xwe ya li hember miletê kurd û zimanê kurdî nîşan da.
Baykal, serokwezîr Erdogan ji ber siyaseta wî ya di derbarê mesela kurd û zimanê kurdî da rexne dike û dibêje, ”bêyî zimanê tirkî ewê tu zimanekî din qebûl nekin.”
Li gor îdîeya Baykal, AKP têra xwe ne li dijî kurdan û zimanê kurdî ye, dibê hîn bi sertî li dijî resmîbûn û perwerdeya zimanê kurdî derkeve.
Baykal di axaftina xwe da li dijî perwerdeya bi zimanê kurdî derdikeve û dibêje, ”Esasê milet ziman e. Zimanê me tirkî ye. Axaftin û resmîbûna zimanê tirkî hîmê yekîtî û hevkariya me ye. Serokwezîr îro çi dike? Li dora yekîtiya zimên dijatiyê dide destpêkirin. Wezîfeya kesên dewletê îdare dikin dibê ne ew be ku li gel zimanê resmî zimanekî din jî qebûl bikin û weke raqibê zimanê resmî nîşan bidin, dibê ne wisa be. Zimanê Tirkiyê tirkî ye û ewê tirkî bimîne.”
Ez bawer nakim ku van gotinên Baykalê mahcirê Kafkasan ji bo tu kurdî surprîz be, hemû kurd dizanin ku Baykal mahcir û çerkezekî eslê xxwe înkar dike û ruhê xwe firotiye îdeolojiya nîjadperestiye tirk.
Ji ber ku ew kok û nîjada xwe înkar dike, loma jî ji kurdên ku weke wî eslê xwe înkar nakin û ruhê xwe nafroşin kamalîzma panturkîst gelkî aciz e û di her fersendê da dijminatiya wan dike.
Baykal dizane ku mesela herî girîng ziman e, dema zimanê kurdî jî weke zimanê tirkî bibe zimanê resmî ewê rê li ber rizgar bûna gelek miletên din jî vebe.
Loma jî mêrik bi hemû hêza xwe li dijî resmîbûna zimanê kurdî derdikeve û dibêje ”esasê milet ziman e, axaftin û yekzimaniya” tirkî dewleta tirk li ser nigan dihêle, roja ev ev ”yekzimanî” ji ortê rabe bêyî kurdan miletên din jî ewê bigihîjin azadî û mafên xwe yên netewî.
Lê di vir da tiştê xerîb ne şêla Baykal e, Baykal mêrik carê dev ji qewm û koka xwe berdyaye û kumê nîjadperestiya tirk daye serê xwe, loma jî meriv nikane loma ji şêl û neyariya wî bike.
Tiştê meriv matmayî dihêle şêl û israra kurdên tirkîparêz in, kurdên ku dimrin û dev ji tirkî bernadin.
Dewlet û Baykal dijmin in û helbet ewê rê nedin perwerdeya zimanê kurdî, helbet ewê nehêlin kurd bi zimanê xwe bixwînin, binivîsin û bipeyivin, helbet ewê bixwazin hemû kurd bi tirkî bipeyivin û binivîsin.
Di vê şêla Baykal û kesên weke wî da tu anormalî tuneye, anormalî di şêla siyasetmedar, romakbîr û gelek rîsipiyên me da ye, ew ji Baykal bêtir zirarê didin vî miletî, çimkî kurd li Baykal guhdarî nakin lê wan pir hindik guhdarî dikin.
Ji ber ku kurd in û di nava kurdan da ne.
Erdogan, Baykal û Başbûg pir vekirî dipeyivin, dibêjin ji bo ku em kurdan jî weke miletên bihelînin, bikin tirk dibê em wan asîmîle bikin, dibê kurd û bi taybetî jî cîlên nuh radibin kurdî fêr nebin.
Û ji bo vê jî dibê jin werin asîmîlekirin.
Çimkî li gor dewletê kesên di bin 40 û 50-î ra ne problem in, îşê wan qediyaye. Kal û pîr jî jixwe li ber mirinê ne, dimîne cîlên nuh radibin, gava ew ji diyên xwe kurdî fêr nebin mesele diqede, kurd jî dibin tirk.
Tiştê herî normal, siyasetmedar, ronakbîr, edîb, nivîskar axir kurdên ku başiyê û xerabiyê ji hev digerînin û xwedêgiravî di warê siyasî û îdeolojîk da pêşengiya vî miletî dikin li hember vê plana dewletê dibê xweliyekê li serê xwe kin, li gor hêza xwe, miletê xwe biparêzin, li dijî asîmîlasyonê şer bikin.
Li zana û rêberên me eksî vê dikin, dema meriv çavên xwe li malperên kurdan digerîne meriv bi matmayiyeke mezin dibîne ku bi sedan kurdên bîrewer, zana, ronakbîr, kurdperwer, kurdîzan, xoce, mele, alimê dînî welhasil bi sedan kurdên ku meriv qet hêviyê jê nake ku ewê di demeke wiha da hîn jî bi tirkî binivîsînin, dev ji kurdî berdane û bi tirkî dinivîsin.
Tew hinek hene vê taliyê pê ketine, berê qet bi tirkî nedinivîsandin, jixwe meriv nizanîbû ku ew bi tirkî dizanin, lê bala min lêye wan jî bi evîndariyeke pir mezin xwe li tirkî serqot kirine.
Yanî weke mîza devê em roj bi roj paşda diherin, ji dêlî ku bi zimanê xwe binivîsin, dev ji zimanê xwe berdidin, dest bi tirkî dikin.
Bi baweriya min tirk çi bînin serê me jî me heq kiriye, ji ber ku em tu carî nikanin ji tirkan û zimanê wan qut bibin.
Ew çuqasî ji kurdan nefret dikin, li wan dixin, heqaretê li wan dikin, wan dikujin, kurd bêtir dibin heyran û evîndarê tirkan, Tirkiyê û zimanê tirkî.
Yaho li hember van quretî û çavsoriyên Erdogan û Başbug bi kelbetanan goştê min jî jêkin ez dîsa jî ji kurdan ra, di malpereke kurdî bi tirkî nanivîsim.
Lê ne xema mezinên me ye...
Ji bo ku xelkê xêrnexwaz ya jî dijmin zirarê nede meriv, diziya meriv neke, meriv xwe diparêze. Mesela meriv deriyê mala xwe, deriyê dikane xwe digre.
Ya jî ji bo ku li meriv nexin, meriv hevza xwe dike, tedbîra xwe digre.
Lê yên me wisa nakin.
Dewlet dibêje hebûna zimanê kurdî tahlûkeye, ji bo ku kurd bibin tirk dibê kurdî nemîne.
Kurdên me yên tirkîparêz li gel ku vê siyaseta dewletê dizanin lê dîsa jî xwe û miletê xwe naparêzin, bira parastin li wir bimîne di ser da ew jî bi hemû hêz û îmkanên xwe li gor vê daxwaza dewletê miletê xwe asîmîle dikin.
Bi vê şêla xwe, ji siyaset, edebiyat, şiir, spor, muzîk, dîrok, bîranîn, çîrok welhasil ji ziman û çanda tirkî ra xizmetê dikin û nahêlin edebiyat û çanda kurdî bipêşkeve.
Ji roja komara tirkiyê ava bûye û virdaye siyaseta dewletê ya resmî ya li hember kurdan asîmîlasyon e. Ev 80 sal in dewlet vê siyasetê bi şiklekî dizî û vekirî dide meşandin.
Kurdên me yên evîndarên zimanê tirkî vê siyaseta dewletê pir baş dizanin, hinên wan lêkolînên dûr û dirêj li ser kirine û bi cildan kitêb nivîsîne.
Lê kurmê şîrî heta pîrî, dîsa destê wan ji tirkî nabe.
Yanî di vî warî da tu kêmasiyeke zanînê tuneye, loma jî sûcê wan ji yê kurdekî nezan gelkî girantir e.
Dewletê zimanê me yasax kirye, nahêle em bi zimanê xwe perwede bibin û weke tirkekî di her warê jiyanê da bikar bînin.
Kesê li hember vê siyaseta dewletê ya tunekirinê dernekve, bi zimanê xwe nenivîsîne, nexwîne, nepeyive maneya xwe ew e ku ew bi devikî li dij be jî lê di parktîkê li hember vê siyaseta dewletê hustuyê xwar dike û wê dipejirîne.
Lê esas tu meşrûtiyeteke van yasaxên dewletê tuneye, loma jî dibê siyasetmedar û ronakbîrên kurd bi tu hawî rîayetî van yasaxan nekirana.
Lê mixabin bi rengekî azad, bêyî ku weke di hefsa Amedê da bi darê zorê û bi îşkenceyê werin mecbûrkirin, ew bi xwe dev ji zimanê xwe berdidin û tirkî hildibijêrin.
Helbet ev tarjediyeke kurdan ya pir û pir mezin e...
Ew kurdên ku bi kurdî dizanin lê bi malî û zarokên xwe ra bi tirkî dipeyivin, bi kurdî dizanin lê nanivîsin ya jî yekcarnan ji bo “xapandin” û kêmkirina rexneyan” dinivîsin, rutbe û meqamên wan çi dibe bila bibe ew teslîmî siyaseta dewletê ya asîmîlasyonîst bûne.
Û ew, her tiştê ku ji kurdan ra bi tirkî dinivîsin, yanî mîrata li pey xwe dihêlin xizmeta ji kultur, ziman û edebiyata tirkî ra ye û îro jî tenê zirarê didin miletê kurd.
Em bi kurdî bistirên ji muzîka kurdî ra, bi tirkî bistirên ji muzîka tirkî ra, bi kurdî binivîsin ji edebiyata kurdî ra, bi tirkî binivîsin ji edebiyata tirkî ra xizmetê dikin.
Nabiyê Ruhayê(1642-1712)ji Ruhayê ye û kurd e. Lê şairekî osmanî ye, ji ber ku kurd e kes nabêje ew şairekî kurd e û helbestên wî jî malê edebiyata kurdî ne.
Ehmedê Xanî(1651-1707) jî di eynî sedsalê da jiyaye û ew jî helbestvan e.
Lê frqek di nabêna Nabî û Xanî da heye; Nabî bi tirkî û Ehmedê Xanî jî bi kurdî nivîsî ye.
Loma jî îro Nabî weke şairekî Osmanî-Tirk û berhemên wî jî weke şiirên Osamnî-Tirkî tên hesibandin û Ehmedê Xanî jî weke fîlozof û şaiekî kurd tê qebûlkirin.
Û ji ber vê yekê ye kurd ne bi berhemên Nabiyê Ruhayî, lê bi yên Ehmedê Xanî, Melayê Cizîrî, Feqiyê Teyran û Cegerxwîn; ne bi yên Hîcrî Ozgoren, Orhan Kotan û Ahmed Arîf, lê bi yên Mehmet Ûzûn û Fatma Savcî serbilind in.
Çimkî Nabî, Ahmet Arîf, Orhan Kotan û Hîxrî Ozgoren û kesên weke wan bi tirkî û yên din jî bi kurdî nivîsîne.
Bêguman heger zexeliyê nekin herkes vê rastiyê dizane, lê ji ber ku asîmîlasyonê meju û hestên wan dejenere kiriye, loma jî destê wan ji zimanê tirkî nabe.
Heyf !
Her cara ku di malperên kurdan da ez rastî van kurdên heyranê zimanê tirkî têm ez ji xwe ra diçim dinyayeke din.
Esas malperên kurdî jî bi qasî van kesan sûcdar in. Çimkî îmkana weşanê ew didin wan, kes bi tirkî neweşîne ewê jî hêdî hêdî dev ji tirkî berdin, ya jî ewê herin ba tirkan.
Li swêd firotina seksê ne sûc e, kirîn sûc e, ne bikaranîn lê firotina narkotîkayê sûc e.
Rewşa malperên kurdî yên ku bi tirkî weşanê dikin jî wisa ye, ew tirkî difroşin kurdan, ew bazarê peyda dikin.
Loma sûcê wan jî bi qasî nivîskaran heye, heta mezintir e jî...

26 september 2009

Serokê emniyeta Tirkiyê eroîncî derket

Alîkarê Mudûrê Giştî yê Emniyetê û 2 Mudûrên Emniyetê bi sûcê bincilkirina delîlan û înformekirina çeteyên ereonî hatin tewqîfkirin.

Alîkarê Mudûrê Giştî yê Emniyetê Emîn Aslan û mudûrên emniyetê Mûrat Nemûtlû û Mustafa Aral li bîneya Edliyeya Stenbolê îfade dan dozger.

Piştî girtina îfadeyên wan, dozger biyara tewqîfa wan da û hersê mudûrên pûlisan yê dewleta tirk şandin hevsê.

Çend hefte berê pûlisê Stenbolê yê şûbeya narkotîkê li hember çete û mafya narkotîkê operasyoneke mezin li dar xistin.

Di vê operasyonê da nêzî buha 2 milyar dolarî madeyên narkotîkayê hatibû bidestxistin û tuxtorek û serokê çeteyê jî jhatibûn girtin.

Piştî operasyonê û girtina hin kesan axftinên Hebîb Kanat û Emîn Aslan yên telefonê derketibû ortê.

Di van axaftian da merivê duyem yê emniyeta dewleta tirk Emîn Aslan ji Kanatê erpîncî ra dibêje, ” meraq neke, tu di bin çavdêriya me da yî. Tiştek bi te nabe.

Bêyî vê jî, dîsa derketibû ortê ku qîza Emîn Aslan û lawê Hebîb Kanat bi hev ra şîrketeke kompeturê vekirine.

Yanî bavên wan bi hev ra şirîkatiya narkotîkayê û zarokên wan jî karekî hîn bêtahlûke dikin.

Îcar dewletekê bifirkirin, ne bekçiyek ya jî pûlisek, ”Alîkarê Mudûrê Giştî yê Emniyeta Tirkiyê” yanî merivê pûlisan yê duyem û 2 mudûrên emniyeta Stenbolê bi sûcê narkotîkayê û hevalbendiya çeteyan tên girtin.

Du sal berê di operasyoneke wiha da dîsa gelek mudûr, şef û pûlisên rutbebilind hatibûn girtin û tefqîf bûbûn.

Vî Emîn Aslanî, wê demeê serokatiya wê operasyonê kiribû. Piştî ku ew ekîb ji ber xwe da xist, îcar wî dest bi tîcareta narkotîkayî kiriye.

Çawa ku wî yên berî xwe ji ber xwe da xist, bi îhtîmaleke mezin îcar jî hinekên din ew ji ber xwe da xistin û îcar jî wan dest bi karê xwe kirin.

Ji ber ku îdî dinya alem hemû dizane ku tîcareta narkotîkayê, jinfiroşiyê û qaçaxçîtiya însanan di destê dewleta tirk da ye, dezgeh û dahîreyên dibê li dijî van karên xerab bixebitin, sûcdaran bigirin ew bi xwe bi çete û mafyayê tîcareta van îşan dikin.

Sebebê girtinên wiha jî ji ber ku weke qertelên li ser beratê bihev dikevin loma tên girtin, nexwe girtinên wiah jî ewê tu carî nebin.

Pereyê ji narkotîkayê,ji jinfuroşîyê û qaçaxçîtiya însanan tê pereyekî pir mezin e, qala 200 milyar dolarî dikin.

Helbet ev pere giş nakeve bêrîka çeteyan, qismekî mezin dikeve kasa dewletê. Û dewlet jî, yanî artêş bi van pereyan li hemberî kurdan şerê xwe didomînin.

Yanî di şereê li hember kurdan da beşekî mezin yê butçeya artêşê ji van karên qirêj û tîcareta însanan û narkotîkayê tê.

Û loma jî ev dewlet tu carî topê navêje, çi dikin jî tim perê wan heye, tu carî feqîr nakevin. Çimkî bazara narkotîkaya cîhanê di destê zilam û çeteyên dewleta tirk da ye.

Qelem îcar ji şûr bihêztir derket

Dibêjin ”qelem ji şûr bi hêztir” min bawer nedikir.
Lê do danê êvarî min ev ”hêz û quderta qelemê”, (esas meriv bibêje ”hêza klavyeyê” rasttir e, çimkî êdî kes qelemê bikar nayne, klaviye ketiye dewsa qelemê)bi çavên serî xwe dît.
Do êvarî weke her roja îniyê piştî kar ji bo ku “qahwa xwe ya roja îniyê" vexwum min dîsa berê xwe da aşxaneya Yilmazê Licî.
Aşxaneya Yilmazê Licî,
ji bo min û gelek kurdên li Swêd û yên ku tên Stockholmê bûye ”Erzan Palasa” Diyarbekrê, dema meriv tê Stockholmê meriv miheqeq riya xwe bi vî mekanê kurd dixe, çay û qahweyekê weke bîranîn lê vedixwe û dûra xatir ji Stockholmê dixwaze.
Lê ez her hefte roja îniyê, piştî kar diçim vê ziyareta xwe bicî tînim û dûra jî ya riya xwe bi qahweya Heciyê Bedlîsî dixim ya jî li tirêna xwe siwar dibim û tevî derya xem û xeyalên xwe berê xwe didim malika xwe.
Welhasil ez zêde dirêj nekim û serê we neêşînim, do dema ez çûm qahwa xwe ya ”roja îniyê” vexwum, li hember îkram, îzet û serwîsa îcar ez matmayî mam û çûm dinyake din.
Bêxwediyeke telefona min ya Nokia heye, rojê carê xera dibe û min ji desthilanîn da dixe, ev du heftebûn min dabû ser tamîrê, xeber dan min, gotin temam bûye, were telefona xwe bigre.
Piştî kar ez çûm, min telefona xwe girt û dûra jî min berê da aşxaneyê ji bo ku herim qahwa xwe vexwum
Bi ketina hundur ra camêr pêşwaziyeke wisa li min kir, devê min ji hev çû, ez şaş mam, min di dilê xwe da got, kuro nebe ku viya min dişibîne yekî ji xezûranê xwe, çimkî pêşwaziyeke wisa bi kêfxweşî, bi merasim û bi hela û mela min tu carî nedîtibû.
Tenê xalîçeya sor û muzîka pêşwazîkirinê kêm bû…
Ez ji efendimê xwe ra bibêjim, camêr bi kibarî û nazikiyeke dîplomatan li dezgeya hember xwe cî nîşanî min da û bi rûgeşiyeke nedîtî got, piştî telefona te, min ji te ra qahweya teze çêkir.
Min sipas kir û got mala te ava.
Qahweya min di fîncaneke devsaxlem da(çimkî cara berê him qahwe beyat bû, him jî fîncan devşikyayî bû. Û ev yek jî xistibû hustuyê nehezkirina xwesiya min, gotibû xwesiya te îcar ji te hez nake)danî ber min, piştî qahwê, min dît îcar qedehek qonyak danî kêlekê…
Hîn min pê ra negîhandibû bibêjim xêr e, çi mesele ye, min hew dît ku seriyek çokulatayê nermê jî danî kêlekê…
Feleka min şaş bû, ji bo ku hişê min were serê min, min carê çavên xwe qurç kir, min got:
-Heger pirs ne eyb be, esbabî mucîbeya vê pêşwaziya dîplomatîk û vê serwîsa qodaman çi ye gelo?
Got keko, te em licî rezîl kirin, di nivîsa xwe ya hefta borî da te gotiye Yilmazê Licî qahwa beyat daye min. Ji tirsa, ji bo ku careke din tu vê heqaretê li min nekî, ez wiha dikim.
Ez keniyam, min got heyran piştî vî temenî ma qey ezê rabim derewan bikim, min çi dît, çi xwar û vexwar min ew nivîsî.
Di vê nabênê da qala serpêhatiyeke xwe jî kir.
Got berî salên 1980-î li Diyarbekir çayxaneyeke yekî swêregî hebû, xort û telebe diçûn lê rûdiniştin.
Rojekê kalekî licî tê jê ra dibêje, ma şeşderb bi te ra heye?
Ew jî dibêje erê heye, tu yê çi bikî?
Mêrik dibêje weleh xwediyê vê çayxanê merivekî pîs e, tim çaya beyat dide min, heger hûn bidin min ezê çend derban li hundur biteqînim, ji bo ku careke din çaya beyat nede min.
Ê yê me jî licî ye, jixwe li pelekî nexwendî digere, Xwedê ji bo macerayên wisa xuliqandiye, radibe şeşderbê ji ber xwe derdixe, mêrik yekî zeîf û bêhêz e, nikane gulê bajo devê şeşderbê. Yê me jê ra derbê dajo ber û dide destê mêrik.
Û kalê me yê licî jî qey êdî di fediyêdê dimîne, hema radibe pê halaneke mêrane di xwe hildide û dûra jî çend derban bera hewa dide.
Çayxane tijeye, milet ji tirsan xwe davêje erdê, hinek dikevin binê masan, hinek bazdidin der, haşer maşer radibe.
”macarapersetê” me û hevalên xwe ji ciyê xwe nalivin, bi reva milet ra kalê licî, xwediyê teqînê jî direve, bekçî pûlis bi rê da rastî wî tên, dibêjin çi bûye, dibêje "telebeyan" avêtin ser çayxanê-
Bi vî hawî xwe xelas dike, nayê girtin.
Pûlis tên îfade mîfade, mêrik nav nade.
Xwediyê çayxaneyê ji tirsan newêre navê mêrik bide, dibêje yek ji derve hat, li hundur teqand û çû.
Roja din eynî kes dîsa diherin wir. Lê çaya wan îcar him teze û him jî di tepsiyeke pir xweşik da tê ber wan.
Qehremanê licî dibêje, we dît îcar çi huemetê dike, ez careke din jî bikim ezê xûgiyê jê bistînim, lê ji bo min çaya teze têr dike.
Min got, yanî yê min jî bû ev mesele...
Got erê, piştî wê nivîsa te, ev bûyer hat bîra min, min got bi wê minasebetê ez wê jî ji te ra bibêjim.
Nîhayet ev qeheremaniya liciyan jî ket defteran.
Min got heyran, ez ne licî me, loma jî mêraniyên wih ji min nayê, lê heçî nivîs e weleh ezê qet texsîr nekim, dibê tu viya baş bizanibî.
Diyar e ne tenê ”şûr”, carnan ”gotin û qelem” jî pere dike, xelk dikane jê bitirse û loma jî qedrê meriv bigre, lê ber qahwê, qedehek konyak û çokolata jî bide meriv.
Ev jî ne xerab e.
Esas desthilanîn tim fereca xêrê ye û gotina rast jî tim li kara meriv e, ji mêraniyê û gotina rast meriv tu carî zirarê nabîne.
Herçiqas pêşiyên tirkan ji bo ku neviyên xwe fêrî derewan bikin gotibin ”yê rast bibêje ji heft gundan diqewirînin” jî lê ne rast e, dibê meriv guh nede vê şîreta wan ya bi zirar.
Li hember vê, pêşiyên kurdan gotine:
-Xwar rûne rast bipeyive.
-Gotina rast dibê Xwedê meriv bi qurban ke.
-Rastî bibe dezî jî naqete
-Rast bipeyive çavê min derxe
Loma jî ez tim guh didim gotinên pêşiyên xwe, gotinên pêşiyên tirkan li ba min pir ne meqbûl û muteber in.
Heger bêhemdî carê gotinek xweş û rast gotibin jî, tu hew mêze dikî deh gotinên eksê wê jî gotine.
Loma jî ez ji rastgotiyê hez dikim û heta ji min tê xwar rûdinim lê rast dipeyivim û tu carî tirsonek hereket nakim.
Ji ber ku ez dizanim mêrê tirsoneke nikane bi sîng û berê gewr û boz şa bibe...

24 september 2009

Tiştê ji qeweta min der ji min nexwazin

Ev çend car in nîvhenek nîvrastî, hin xwendevanên xêrxwazên min doza nivîsandina romanekê li min dikin.
Ev hêvî ji ku û çima bi van xwarzê û biraziyên min ra peyda bûye ez baş nizanim.
Lê texmîna min ew e ku yek, ewê ji ber sivikî, sadeyî û paqijiya zimanê min be û ya din jî li gor texmîna wan, zanîn û kultura min ya gelemperî têra nivîsîna romanekê dike.
Berî her tiştî, ji bo vê hêvî û baweriya van xortên kurdperwer ez gelkî sipasiya wan dikim ku hêviya tiştekî wiha ji min dikin.
Lê mixabin tiştê wiha bi temî û wesiyan nabe, dibê ji dilê meriv bê.
Ev yek.
Ya din, dibê tûrikê meriv yê edebî ne vala be û peyveke meriv ya girîng hebe ku meriv ji xelkê ra bibêje.
Lê bêguman ev jî têr anake, ji ber ku edebiyat bi zimên dibe, loma jî dibê meriv şareza û hakimê zimên be jî.
Ji ber ku mijar kurdî ye, loma jî dibê neriv kurdî him baş zanibe û him jî bizanibe gotinê xweş bibêje.
Yanî ji bo nivîsîna romanê, zanîn zimên tenê têr nake, hin kabîliyet û zanînên din jî ji meriv ra pêwîst e.
Bêguman gelek tiştî meriv dikane fêr bibe û xwe pêş bixe, lê ji bo min îro tiştekî wiha ne mimkûn e.
Baş e roman çi ye?
Roman, formeke edebî, çîrokeke dirêj e. Bi gelenperî ji çîrokê dirêjtir e û gelek şax û çiqlê wê hene.
Lê dema meriv kurt û kurmancî bibêje, roman li hev ragirtine, li hev anîn e. Dibê meriv bikanibe rastî, fantazî û xeyalan li hev ragire û çîrokeke xweş ya dirêj jê buxuluqîne ku gava însanan xwendin jê tam û lezetekê bigrin.
Gelek kes di jiyana xwe da xeyal dike ku bibe nivîskar û romanan binivîsîne.
Lê kêm kes dikane vê xeyala xwe bi rast bigerîne.
Ji ber ku însan di heqê vî sinetê edebî da ne xwedî zanîneke temam in. Yanî meriv çawa çîrokekê li hev radigre(dixuliqîne) û dirêj dike, bi xwendevanan ra çawa têkiliyeke hestiyar datîne û ya din jî gotinê çawa xweş dibêje, çawa xweş li hev tîne, ji bo ku ji axaftinên rojane derkeve û têkeve şiklekî edebî, bibe edebiyat.
Ez bi xwe heta nuha tu carî nefikirîme ku dest bi romanekê bikim û bibim romannivîs.
Ji ber ku yek, min ji xwe ra nekiriye kar û ya din jî tu zanîn û qabîliyeteke min ya di vî warî da tuneye.
Erê ez bi kurdî dizanim, lê ev têr nake, ger zanîna zimên têr bikira wê demê dibê hemû şair û romannivîs ji şivan û gavanan û gundiyan derketa, çimkî li gor bajariyan kurdiya wan gelkî baştir e.
Yanî başzanîna zimên tenê têr nake.
Lê bêguman hinek kurd hene bêyî ku kurdï bizanibin bûne nivîskar. Ji bo nivîskariyê hewcedariya tu zanînê nabînin, bêyî ku bi qasî zarokekî 10-12 salî kurdî bizanibin, bêyî ku ferqa ”keman” û kemençeyê” bizanibin, bêyî ku nîsk, nok, ceh û genim ji hev bigerînin xwe li nivîskariyê radikşînin û dibin nivîskarên kurd yên herî mezin.
Ji bo van "nivîskarên" kurd zanîna elementer û hakîmiyeta zimên ne pêwîst e.
Ne hewceye ku cewherek pê ra hebe.
Ne hewceye ku merivekî zana û bi kultur be.
Ne hewceye ku dîrok û edebiyata gelê xwe baş zanibe.
Ne hewceye ku şarezayê zimanê kurdî be.
Ji ber ku hemû kovar, kitêb, çîrok û romanên xelkê yên wan in, ne hewceye tiştekî bizanibin, tenê ”întîhal” yanî diziya berhemên xelkê têra wan dike û dikanin pê bibin nivîskar.
Û bûne jî.
Gelek nivîskarên kurd, bi taybetî jî kesên xwedêgiravî bûne ”romacî” mixabin bi ked û berhemên xelkê bûne nivîskar.
Heger meriv berhemên xelkê ji nava yên wan derxe ewê bibin sifir. Di rastiyê da ew bi xwe nikanin nameyekê ji keçikekê ra binivîsin, nikanin du gotinên kurdî xweş li hev bînin, lê bûne nivîskarên herî mezin.
Bi çi bûne?
Bi diziyê û bi keda xelkê…
Yek, ez naxwazim ji kesî ”întîhal” bikim, bi keda xelkê bibim nivîskar.
Dudu, ez weke hinekan ne li dû navê xwe me.
Ji ber ku hin ”nivîskar” nikanin û nikanîbûn bibin tu tişt, ji mecbûrî xwe li nivîskariyê kirin bela û bûn nivîskar.
Sisê, nivîskarî û nivîsandina romanan karekî pir û pir cidî ye, jê ra li gel zanînê, qabîliyetê wext jî divê.
Yê min ev wexta min tuneye.
Ez rojê 8 saeetan kar dikim û du saet jî li çûyin û hatina min dihere. Di van şertan da meriv nikane romeneke cidî bnivîse.
Karê wiha dibê bi seriyekî vehesiyayî were kirin.
Erê edebiyat jî weke sporê ye, heger meriv baş antraman bike, yanî meriv baş bixwîne û bi rengekî profesyonel pê ra mijûl bibe, belkî meriv nebe Şêrko Bêkes û Yaşar Kemal, lê meriv dikane helbest û romanan binivîse.
Ev mimkûn e.
Lê ji bo vê jî wek min got wext lazim e.
Yanî bi kurtî, nuha ne nêtke min ya wiha heye û ne jî wext û îmkana min heye.
Lê dema ez teqawit bûm, nêta min heye ku, heger ji destê min bê, ezê bîranînên xwe, serpêhatî û çîroka xwe binivîsim.
Ez xwendin û nivîsandinê çawa fêr bûm û min çawa û kînga dest bi nivîsandina kurdî kir?
Ev beşê jiyana min, bi taybetî jî yê zaroktiyê û hesreta neçûna mektebê gelkî balkêş û trajîk e, tesîreke gelkî mezin li min kiriye.
Bi baweriya min hêjayî qalkirinê ye.
Bes roman ne di ”rojeva” min da ye, ez nuha angajeyî vî quncikî me. Derdê min yê herî mezin ew e ku xwendevan ji nivîsên min memnûn bimînin û şiroveyên ji îsotê Ruhayê tûjtir nenivîsin.

23 september 2009

Weleh yê we jî nebû...

Wisa xuyate ku hin xwendevanên min xerab elimîne, her şev nivîseke bi hêl û mêl ji min feqîrê Xwedê dixwazin.
Bi qasî ku min ji şiroveyên wan fêm kir, kêfa wan gelkî ji nivîsên min yê do û pêr ra hatiye û dixwazin ez her şev nivîsên bi wî rengî û bi wê ”xweşikiyê” binivîsim.
Mala wan ava, lê vv ne mimkûn e, ji ber ku her şev wezna wê nayê.
Tu dibê qey nivîsên min yên berê hemû ”fasa fîso” û ne tu ”jahr û zuqûm” bûne yaho…:)
Yaho bira hinekî ûjdan û merhemeta we hebe, nîşanciyê cîhanê yê herî baş jî hertim nikane li orta hedefê xwe, heger firê neke, li qerewanê nexwe jî, miheqeq carnan li rast û çep, jêr û jora nîşanê dixe.
Yanî carinan derb dikane li fûtê biçe.
Nivîs jî wihaye, nivîsên kin û mîzahî jî wiha ne, carnan meriv bi ser dikeve, carnan bi ser nakeve.
Ya din dema meriv bi rengekî profesyonel vî karî neke, têra xwe nexwîne, nefikire şansê serketinê jî kêm dibe.
Esas tiştê ez dikim ne karê ”aqilan e” lê rast e, bi gotineke din qirik û kêr e, ji dêlî ku piştî heyşt saet kar 2-3 saetan ji xwe ra rûnim, rehet bikim, bi xanimê ra têkevim laqirdiyan, ji xortan ra qala jiyan û serpêhatiya xwe bikim, diçim weke kundan xwe didim ber datayê û bi halekî xerab ji bo dîrokê, ji bo we û vî miletê belengaz çend gotinên pelapûçî li hev radigirim.
Êdî hûn û şansê xwe, carnan ewê weke hingivê Hîzanê tahm û lezetê bide binê boçika we û carinan jî weke îsotê hemşeriyên min yên ruhayî ewê devê we bişewitînin.
Dibê hûn devê xwe bielimîn herdu tahman jî, sebir û tehamula we ji herdu tahmnan ra jî hebe.
Min ev mesele hinekî dirêj kir, ez bawer dikim me hinekî ji halê hev û du fîm kir…

Tirk tirk e, nav AKP be jî dijminê miletê kurd e
Li gor ku Netkurdê nivîsiye, hedefa tirkan ya êrîşa 21-ê sibata par ya bi navê (Guneş Harakati)yanî ”Operasyona Rojê” ne PKK, hilweşandina Kurdistana Federe bûye.
Ev rastî di belgeyên Ergenekonê da derketiye ortê.
Yanî bi wê êrîşê hedefa dewleta tirk, ji navê rakirina Kurdistana Federe û desthilata kurdên başûr bûye.
Esas wê demê min ev yek got, lê tirkan tim înkar dikir, digotin na, em naxwazin zirarê bidin kurdên başûr û desthilata wan.
Lê ev dereweke tirkan ya gurover bûye, rastî û armanc îşxalkirina Kurdistanê bûye.
Heger bê bîra xwendevanan, artêşa tirk li çend pira û gundên kurdan jî xistibûn û hilweşandinbûn.
Hedef ne Kurdên başûr bûya li pirên wan nedixistin.
Lê 200-300 gerîllayên PKK-ê şer ji kurdên başûr ra nehîştin, nehîştin bigihîje wan, li herêma Zapê bi berxwedaneke mezin artêşa tirk rezîl û riswa kirin û kor poşman paşda şandin ser xwediyên wan.
Tirkan dema ew berxwedana çend gerîlla dîtin ji tirsan qutufîn, gotin piştî ku çend gerîlla vî hunerî bike, vê berxwedanê nîşan bide, gelo pêşmergeyên qehereman ewê çi bînin serê me.
Loma jî ya herî baş ew e ku em zû vegerin malika xwe û ruhê xelas bikin, hîn ku pêşmergeyan xwe negîhandine me.
Û revîrevî reviyan, bêyî ku li paş xwe binêrin.
Lê gelkî baş bû ku ev mesele derket ortê û bi vî şiklî derew, durûtî, zindiqî û dijminatiya AKP-ê jî eşkere bû.
AKP, li rû ji kurdên başûr ra qala dostaniyê dike, lê di bin ra jî artêşê dişîne ser wan û dixwaze Kurdistanê îşxal bike.
Li gor belgeyên doza Ergenekonê, tirkan xeber nedane Emerîkayê, hukûmet û artêş wisa fikirîne ku piştî êrîşê ewê bi rengekî emirwaqî bikanibin Emerîkayê îqna bikin.
Lê Emerîka îqna nebûye û di ser da bi wan da xeyidîye.
Helbet di reve wan da tesîra vê şêla Emerîka jî heye.
Gotinek heye, dibêjin ”çû heyfa bavê qûna dê jî da ser”, ya tirkên me jî wiha bûye, xwedêgiravî çûne Kurdistanê îşxal bikin, lê çend gerîllayên kurd di nîvê rê da ew paşpê li kerên wan siwar kirine û şandine ser xwediyên wan yên nîjadperset û totikvala.

Serokwezîrê Tirkiyê Erdogan li Emerîkayê jî wuqaet derxistiye.
Li gor çapemeniya tirk dinivîse, Erdogan û parêzvanên wî ya bi zanîn ya jî bi nezanî xwesitine têkevin çadira Obama ya li ber otêlê.
Li ser vê, di nabêna parêzvanên Erdogan û Emerikiyan da şer derketiye û emerikyan ew baş nerm kirine.
Tê gotin ku Erdogan jî di şer da dest avêtiye notirvanekî emerîkî û xwestiye here hawara parêzvanên xwe.
Ji ber ku camêr qebedayiye helbet dibê dest bibe xwe û ew jî têkeve şer...
Berdevkê pûlisên emerîkî dibêje, di demeke çewt da hatin û ziman jî nizanîbûn, loma ev rewşa ne xweş peyda bû.
Qasimpaşalî dibêje belkî her der Tirkiyeye, here ku dibê hemû derî jê ra vekirî bin.
Kuro li Emerîka qebedayitî pere nake, kultur, medeniyet û ziman pere dike.
Û ew jî li ba we tuneye, parêzvanên te merivên cahil û bê kultur in û di ser da ne tu û ne jî ew du gotin îngilîzî dizanin.
Ê madem hûn bi zimanan nizanin, çi îş û karê we li Emerîka û New Yorkê heye?
Rebenno, berê du gotin îngilîzî fêr bibin dûra herin civînên xelkê.
Efendî, weke bûyera Shîmon Peres, dîsa xwe xeyidandiye û beşdarî civînê nebûye, çûye otêla xwe. Weleh bi vê xeyda Erdogan beg ewê xewa emerîkiyan neyê...
Xwedê aqilekî bide we û me jî ji tora we nezan û cahilan xelas ke…

22 september 2009

Mûsa Anter û "Zimanê dê"

Ronakbîr û kurdperwerê hêja û bi nav û deng apê Apê Mûsa Anter 17 sal berê di 20-ê îlona 1992-an da li Amedê ji alî qatilekî dewleta tirk ve, bi emir û fermana dewletê bi qeleşî û bi bêbextiyeke mezin hate kuştin.
Ji zûda ye min nivîseke wî ya li ser giringîya zimên ku gelkî kêfa min jê ra tê rakiribû, ji bo ku di roja şehîdbûna wî da biweşînim.
Lê nizanim çawa bû do û pêr min ji bîr kir neweşand, ji bo vê xemsariya xwe ez ji we xwendevanan û ji Apê Mûsa lêborîna xwe dixwazim.
Tişt nabe, ez dizanim bîna Apê Mûsa fire ye, ewê li qusûra min nenêre, loma jî ji bo yadkirina vî şehîdê kurd û Kurdistanê, ez vê nivîsa wî ya giranbuha îşev ji diweşînim.
Wek tê zanîn Apê Mûsa merivekî hazircewab, henekçî, xweşsohbet, bi kultur, zana û di eynî wextê da jî him bi tirkî û him jî bi kurdî nuktedan û nivîsakerekî pir hêja û bêemsal bû.
Di vî warî da lêkolîneke min tuneye, ez tenê çavdêriya xwe dibêjim, bi baweriya min Apê Mûsa Anter di nava ronakbîrên kurdan da kolumnîstê(nivîsên pêkenînî, mîzahî)bi kurdî yê herî pêşîn û herî baş bû.
Di warê nivîsên kin û mîzahî da Apê Mûsa hosteyekî gelkî mezin e, hakimê qelema xwe ye, ew tim li orta nîşan dixe, tu carî li fûtê naçe…
Ne mimkûn e ku meriv nivîsên wî yên bi kurdî bi zewqeke mezin nexwîne.
Çi bi kurdî û çi jî bi tirkî, hemû nivîsên wî weke nukte û pêkenînên Xoce Nesredîn lezîz û manîdar in.
Meriv ji xwendina nivîsên Apê Mûsa têr nabe, ji ber ku di her nivîsa wî da meriv tiştekî nuh fêr dibe.
Nivîsên wî weke sohbeta şexsî ye, meriv aciz nake, meriv naxwaze biqede, dema diqede jî meriv dixwaze zû zûka dest bi ya din bike.
Bi taybetî jî meqaleyên wî yên bi kurdî pir û pir hêja ne, hemû jî di derece û qalîteya ku di dibistan û zanîngehan da ji rojnamevan û xwendevanên edebiyatê ra bibin kitêbên dersê û nimûneyên xweş nivîsînê.
Ne tenê berê, di nava kurdan da nuha jî hîn kesê ku bikanibe di qalîte û mistewa nivîsên Apê Mûsa da binivîse tuneye.
Li jêr ez meqeleya Apê Mûsa ya bi sernivîsa ”Zimanê dê” îşev pêşkêşî we dikim.
Ez bawer dikim ku ji xwendina wê, hûnê bi qasî helbesteke Feqiyê Teyran û Melayê Cizîrê tam û zewqê jê bigrin û bixwazin hemû nivîsên Apê Mûsa yên bi kurdî bixwînin.
Bixwînin û bibînin ku Apê Mûsa li ser giringîya zimanê dê çiqasî xweş gotiye. Meriv dibêje xwezî min jî kanîbûya hewqas xweş binivîsiya.

”Zimanê dê
Niha neviyekî min heye, Bahoz. Bahozko ji niha ve bi kurdî zane lê bi turkî hîn nabe. Carna, radyokek min a biçûk heye, ez dikim dawa wî, ku bi tirkî xeber dide lawik dibê lew lew lew. Yani dişibîne dengê heywanan.
Lê ku ez dibêm lawo ka tilîka xwe bide min ez bixwim. Mal û malika wî tilîya wî ye, ew jî wê dike devê min.
Gelek caran ez jê ra bi kurdi distirêm, ma sitrana min çi sitran e. Ez ne İbrahim Tatlises im, heşayî min.
Ez Amedê jê ra dibêjim. Hema ku ez dibêm ‘lê Amedê Amedê, tu bayraqa Kurdan e, Ala Rengîn hildaye" ew lawikê yazde mehî hundirê çavên wî dikene û ji min re bi dest û lingan dilîze.
Bi rastî jî min qîmeta zimanê zikmakî zanîbû lê vî lawikî ji prefesorekî bêhtir ders da min. Qenc ez hîn bûm ku tiştek di ser zimanê diya me re tine ye.
Îsal 63 sal e, ez bûme hêsîrê zimane tirkî.
Bê çawa hêsîrekî bi namûs hesîrtiyê bi rast û rihanî qebûl nake, ez jî hînî zimanê tirkî nebûme. Erê tirk dibên zimanê kurdî tineye, lê ez bi ilmî dibêm zimanê tirkî tuneye.
Hema di van 60 salan de ez hînî pênc zimanên tirkî bûm.
Di mekteba pêşî de yek, di ya navîn de yek, di lîseyê de yek, di unîversîtê de yek û yek ji yên di derve.
Ne kesî emir daye tirkan, wan zimanê xwe ewha kir.
Ji ber vê yekê ez nebûm nivîskarekî qenc, kurdî ewan qedexe kir û tirkiya wan jî ne tu GÛ bû, evqas taba min a îsal 60 sal e bertelef çû.
Ez ne xwe dipesinînim lê ez yeqîn dikim ku ez 60 sal bi frensewî, îngilîzî, almanî bi vê tabê daketima bi kêmanî eze bibûma wek Victor Hugo, Goethe, Jean Jacques Rousseau û Shakepeare.
Lê çi fêde ji qewlê Nabî ve bi tirkî dibê, ‘‘Öyle bir nehir muazzam gibi çus etmiyem fakat heyhat kurak sahralarda akıp gecmişim.’’
Yanî ez wek çemekî mezin im, mesela wek Dîcle û Ferat im lê çi fêde ez di çolan re derbas dibim kes ji min fêde nabîne.
Tirkiyê jî ez kirim wek Dicle û Ferêt. Ji Kurdistanê derketim û ez ketim çolên ereban ên xerab cih û bêfêde.
Ji ber vê yekê îşê min zor e.
Fikra min û mêjîyê min kurd e.
Lê ez mecbûr dibim bi tirkî binivîsim.
Ji ber vê yekê ez dibêm işê min zor e.
Nivîsên min giş tercûme ne.
Tercûme tu carî nabin wek eslê xwe.
Ji ber vê yekê Fileh û Misilman dibên Quran û Încil nayên tercûmekirin. Ku bê tercûmekirin wê cewherê wan winda bibe.
Nivîsandinên min ên bi tirkî rij in, bê tewas in ji ber vê yekê ye ; bi kurdî difikirim û bi tirkî dinîvîsim.
Çiqas ecêb û zilm e.
Ma kesi dîtiye ku nivîskarekî Alman bi Fransewî şaheseran bi nivîse, yan jî yekî îtalyan bi yewnanî?
Kî bêje nebêje wek min 60 salî di nav vî agirî de nemaye.
Ez zanim bê ev çi agire û zilm e....!!
14-20 hezîran 1992
Mûsa Anter"

Dîlok
Lo kuro xwarzî
Tu pirî rindî belengazî
Te goştê canê min xwariye
Lo zalimo tu ji hestiyê min çi dixwazî

Vî zinarî gale gal e
Li taxa jêrîn mî dikale
Zeriyê bajêr civiyan
Ez qesem dikim bi navê Xwedê,
Yek jê li vî canî helal e

21 september 2009

Fortên vala û hesreta rojên berê

Mêrikê swêdî bi zewqeke mezin di telewizyonö da ji xwe ra li programa sporê temaşe dikir.

Taximê wî dilîst, maçeke pir bi heyecan bû.
Tam di orta maçê da jinikê hat xwe li kêlekê pit kir û bû pite-pita wê, tim pirs ji mêrik kir û xwest pê ra bipeyive.

Mêrik tim got:

-Xanim, nuha dev ji min berde, divê ez bi hawakî bêdeng û bi seriyekî vehesiyayî li vê maçê temaşe bikim. Ev maç ji bo min gelkî girîng e. Piştî maçê emê bipeyivin.

Lê jnikê guh neda rica mêrik û her carê mijarek dît û tiştek jê pirsî.

Dawiya dawî, di dereke maçê ya herî bi heyecan da sebra mêrik nema, bi hêrs û bi dengekî tehdîtwarî ji jinikê ra got:

-Tu îcar jî dengê xwe bikî ezê rabim te bibim têxim oda jor û derî li ser te kilît bikim. Te fêm kir?

Piştî vê tehdîdê, jinikê hêdîka ji ba mêrik findirand û çû bi dizîka telefonî pûlis kir.

Mêrik hew carê mêze kir ku du pûlisên tu dibê zebelih ketin hundur. Jê ra gotin:

-Haydê qereqolê!

Feqîro bi rengekî matmayî got:

-Xêr e, çi mesele ye, sûcê min çi ye?

Pûlisan got, zêde nepeyive, sebebê girtina xwe tu yê li qereqolê fêr bibî.

Bêyî ku bihêlin rebenê me heta dawiyê li macê temaşe bike, bi çepilên wî girtin û bi xwe ra birin qereqolê.

Jinikê di telefonê da ji pûlisan ra gotibû ez tehdît kirime.

Dozger tavilê biryar da ku ew ê wê şevê di nezaretê da bibe “mîvanê” wan.

Rebeno her çiqas got:

-Jinikê ez pir qeherandim, bêhemdî ji devê min derket, tu cidîyet di gotinên min da tunebû, lê pere ne kir.

Ew wê şevê di nezaretê da bû mîvanê pûlisan.

Çimkî li gor qanûnê, gotinên jinikê mutebertir e û loma jî têr dikir ku ew bê girtin û wê şevê bibe “mîvanê” wan.

Dema min ev xeber di rojnameyeke swêdî da xwend, min ji erd heta bi asîman şikir kir ku ev camêr ne ez bûme.

Ji ber ku berê min jî wek vî xêvoyê swêdî, yekcarnan bêhemdî ba ji ber guhê xwe ber dida û hema bi derewan, fort dida xwe û li jinikê qurretiyên wiha dikir. Min jî wek yê swêdî yekcarnan digot:

-Ez rabim ezê zimanê te jêkim! Ez rabim ezê te bidim bin nigê xwe! Ez rabim nizanim ezê te çi bikim. Û nizanim çi û çi….

Helbet hemû fortên vala bûn. Loma jî jinikê tim bi tinaz digot:

-Maşala, maşala, ket serê min jî! Ji kerema xwe ji xwe ra qala tiştekî din bike bira têkeve serê min jî.

Lê fort mort, axir dema êşa bindestiyê dide dilê meriv, fortên vala bin jî meriv hinekî rehet dike. Qe nebe, bi derewan be jî, hema meriv xwe tiştekî dihesibîne lo!

Lê dema meriv dibîne ku ”otorîte û xofa” meriv bi qasî gurekî pîr yê bêdiran jî nemaye, meriv hesreta dem û dewrana berê dikşîne…

Meriv ji xwe ra dibêje, ax welato axxx, sal bi sal xwezî bi par…

Û kerem bikin ji Baxê Îremê Kurdistanê vê gula nazik û nazenîn ya Feqiyê Teyran bîhn bikin heta ku hûn serxweş û mest dibin.

Ey Dîlbera gerden zerî
Way nazika dêm qemerî
Qamet ji mûma fenerî
Wêran ezim, malim xirab.
Ey Dîlbera gerden letîf
Way nazika qamet elîf
Qamet ji reyhana xefîf
Wêran ezim, malim xirab.
Ey Dîlbera gerden zuzac
Way nazika mislî zuzac
Qamet ji reyhana qirac
Wêran ezim, malim xirab.
Ey Dîlbera qamet misal
Way nazika dilî hejar
Te ji xandinê kirim betal
Wêran ezim, malim xirab.
Ey Dîlberê, way Dîlberê
Firyad ji destê keserê
Avik ji ava Kewserê
Wêran ezim, malim xirab.
Ey dîlbera gerden zirav
Dêm şûşeye, tijî gulav
Ey duxtera bejna zirav
Wêran ezim, malim xirab.
Çavan ku hiltînî bi meste
Ew çend ya misrî bi deste
Li kuştina min te bi qeste
Wêran ezim, malim xirab.
Tu bi qesta min dikujî
Tu bi k'ifra di nosojî
Gelek sotim kirim rijî
Wêran ezim, malim xirab.
Gelek sotim, kirim kşibab
Kirye bi min, sed reng xirab
Ya leytenî kunrû turab
Wêran ezim, malim xirab.
Ya leytenî kunrû ve xar
Wey nazika min te ji dûr
Bêhiş kirim zilfê di hûr
Wêran ezim, malim xirab.
Bêhiş kirim zulfê du reş
Biskê siyah, bîhnê di xweş
Ey duxterê, çapik bi meş
Wêran ezim, malim xirab.
Bêk'êf kirim zilfê du reş
Biskê siyah, zilfêd qemer
Eşq û muhbeta min li ser
Wêran ezim, malim xirab.
Sotim, biraştim bê hesab
Lê pirsî bo kirme k'ebab
Kirye bi min sed reng ezab
Wêran ezim, malim xirab.
Sibhan ji şahê bi tenê
Xalik li xala gerdenê
Ez dîn kirim berdam dinê
Wêran ezim, malim xirab.
Eşqa mezac peyda bûye
Îro li min dijwar bûye
Hîvî dikim heqîqiye
Wêran ezim, malim xirab.
Feqiyê Teyran

20 september 2009

Dibê kurd doza miletekî hewqasî jî erzan nekin

Xwendevanên hêja, malpera Hawar Net.com-ê, li ser çareseriya mesela kurd 2 pirs ji min ra şandine, xwestina ez bersîva wan bidim.
Min a nuha bersîva pirsên wan şand. Dibe ku gelek xwendevan haya wan ji malpera Hawar Net-ê tunebe û loma jî ewê nikanibe vê hevpeyvînê di wir da bixwîne.
Ji bo ku hûn jî îmkana xwendina bersîvên min bibînin, li jêr ez pirsên Hawar Net-ê û bersîvên xwe diweşînim.
Bi hêviya ku ewê bi dilê we be jî.

-Gelo li gorî we ji bo çareseriya pirsgirêka Kurd a li bakûrê Kurdistanê di dema nêzik û navîn de dewleta Tirk divê kîjan gavan bavêje? (Herî kêm 5 made)

Ji bo çareseriya mesela kurd berî her tiştî dibê li Tirkiyê qanûna esasî(ana yasayê)were guhertin û qanûneke nuh ku hebûna kurdan weke milet qebûl dike were qebûlkirin.
Dibê di vê qanûna esasî û qanûnên din da hebûna kurdan, navê Kurdistanê, ala kurdî, perwerdeya bi kurdî, merşa kurdî yanî miletê tirk xwedî kîjan maf û heqî ye, dibê miletê kurd jî bibe xwediyê wan mafan.
Mesela kurd bi soz û ehdên devkî, bi hin gavên taktîkî, weke TRT6, di hin zanîngehan da vekirina beşê zimanê kurdî, paşdedana navên gundan yên kurdî nayê çareserkirin.
Heta ku hemû mafên hatine dayin û yên ku ewê werin dayin nekevin binê garantiya qanûnan, dibê kurd ji samîmiyeta dewletê bawer nekin û doza garantiyên zagonî û qanûnî bikin.
Heger dewlet bi rastî, bêyî hîle û xapandin dixwaze mesela kurd çareser bike, wê demê mafê dide dibê bigre bin garantiya qanûnan.
Kî dikane garantiya wê yekê bide ku dewlet van ”gavên demokratîk” û ”pakêta kurd”, ”hewildana mesela kurd” weke perçeyekî şerê çekdarî yê şikandin û têkbirina tevgera kurd ya netewî nabîne û ji bo vê armancê van ”gavên” taktîkî navêje.
Ji ber ku him serokwezîr û him jî serokerkan gelek caran gotine ”teror” tenê bi çekan ji ortê ranabe, li gel çekan dibê aliyên meselê yên kulturî, aborî û zimnan û nasnameyî jî were dîtin.
Esas bi danîna navê kanala ”pirzimanî”(TRt6), ji dêlî kanala kurdî û beşê ”zimanên zindî”, ji dêlî beşê zimanê kurdî, dewletê sinyala nesamîmiyetê û xapandinê nîşan daye.
Dibê siyasetmedarên kurd û kurdên ku di nava AKP-ê da ne û baweriya xwe bi ”pakêtên” AKP-ê tînin sebebê guherandina van herdu navan ji dewletê bikin.
Dibe ku dewlet weke taktîk van ”tawîzan” dide, ji bo ku kurdan bîne hember hev û dûra jî piştî guherîna hukûmetê her tiştî dîsa bibe wezna berê.
Ji bo em bawer bikin ku armanca dewletê ne ev e, dibê dewlet tiştê dide bigre bin garantiya qanûnan.


-Gelo ji bo bi dest xistina mafên xwe yên netweyî û ji bo pêşerojeke bihêz di dema nêzik û navîn de divê Kurd çi bikin? (Herî kêm 5 made)

Bersîva vê pirsa we, min di pirsa pêşî da daye, yanî tiştên ku dibê dewlet bike, dibê kurd jî bixwazin û ji wan daxwazan bi qasî misqalekî jî danekevin.
Ji bo ku kurd bikanibin bi tirkan ra bijîn, dibê ew jî weke wan xwediyê eynî mafan bin û ev jî teqabulî federasyonê dike.
Heta ku dewleta tirk mirinê nebîne bi tayê razî nabe, loma jî dibê kurd ji nîşandana ”mirinê” danekevin.
Helbet ev nayê wê maneyê ku dema dewlet hin gavên biçûk bavêje dibê em li dij derkevin û nexwazin.
Na, dewlet bi xwe çi gavan davêje bira bavêje, ya girîng dibê hêzên kurd, ronakbîr û nûmerên miletê kurd bi îdîea û argumenta dewletê netirsînin, xwedêgiravî ev daxwaz îro ”ne realîst in” dev ji daxwaza serxwebûnê û herî kêm jî federasyonê bernedin, doza miletê kurd li ciyê rehetiyê hewqasî danexin û erzan nefroşin.
Çimkî tirk hîn me weke mixatab jî qebîl nakin, hîn bi me ra li ser amsê rûneniştine û dest bi bazarê jî nekirine, loma jî tu sebeb tuneye ku em xwe bi xwe bibin bûk û zava û dev ji daxwaza xwe ya dewletbûnê berdin.

Ferqa me û tirkan û gazineke beradayî...

Tirkekî ji Kuluyê cîranê min e, deriyên me di hev da ne. Min îro bala xwe dayê meriv, dost û hevalên wî qefle bi qefle diçûn cejna wî û dihatin.
Li gel ku min şîranî û çerez danî ser masê, fasûliyê teze û pelê pêçayî çêkir û li mam li bende mîvanan, lê yek evdê Xwedê jî nehat...:)
Min got de ji xwe yek merivê min li vî welatî tuneye û cîranekî min î lurd hebû wî jî ji şnasê min ra bar kir, loma jî normal e ku kes neyê.
Ji dêlî wê va, nuha kurd û xwendevanên min ewê bi e-mail û şiroveyên xwe cejna me pîroz kin.
Lî çi heyf ku ez di vî warî da xeyalşikestî bûm.
Min nuha li e-mail û li nivîsa xwe nêrî, mixabin yek kurdî, yek xwendevanî silevek nedaye me û cejna me pîroz nekiriye.
Min ev freqa me û tirkan îro di telefonê da ji çend hevalan ra got.
Hûn nebêjin jî ez careke din dibêjim, Cejna Remezanê li we hemû xwendevanên vî quncikî û li miletê kurd pîroz be...

19 september 2009

Cejneke mişt êş û xemgînî

Sibe Cejna Remezanê ye.
Bêyî Kurdistana Federe, li hersê perçên Kurdistanê yên din gelê me di bin zulm û zoreke hovanede ye.
Li van hersê perçên Kurdistanê kurd hîn jî ji hemû mafên xwe yên însanî û netewî bêpar in, hîn jî bindest in.
Li Kurdistana Tirkiyê di van demên dawî da dewleta tirk bi hovîtiyeke pir mezin dajo ser gelê me û her roj xwîna çend keç û lawên kurd diherikîne.
Dewleta tirk bi van operasyon û êrîşên xwe yên leşkerî û terora li hember endam û birêvebirên DTP-ê, ev Cejina mubarek jî li gelê me kiriye roja şînê û xemgîniyê.
Ji dêlî ku dê û bavên kurd sibe weke her kesî kêf û şahiyê bikin ewê cenazeyên zarokên xwe rakin û hêsiran bibarînin ser gorrên wan.
Weke her kurdî bi van hestên xemgîn, ez Cejna Remezanê li gelê kurd û li hemû kesên bawermend pîroz dikim.
Ez hêvî dikim ku ev Cejna Remezanê ewê bibe wesîleya gelek serkeftinên netewî, yekitiya Kurdan û serxwebûna Kurdistanê...
Li gor xebera Netkurdê, di Sîteya Serekerkaniyê da tê gotin ku ji îro û pêva li Diyarbekrê, Xarpêtê, Colemêrgê, Şirnexê û Sêrtê “Herêma Ewlehî ya Miweqet” yanî îdareya urfî ya leşkerî(rewşa awarte) hatiye îlankirin.
Li gor vê beyana Serekerkaniya Tirk, di navbera 19-ê îlonê û 19-ê çileya pêşîn ya 2009-an da hatin û çûyina hin herêm, dever, dol, hêl, çiya û zozanan jî hatiye qedexekirin.
Maneya xwe ew e ku hukûmeta AKP-ê li van herêmên Kurdistanê urfî îdareya leşkerî îlan kiriye.
Ji xwe ji hilbijartinên adarê û virdaye hukûmeta AKP-ê di praktîkî da li seranserê Kurdistanê îdareyeke leşkerî dide meşandin.
Dewlet nahêle kurd çavên xwe vekin, rojekê bi kêfxweşî û şadî derbas bikin, her roj girtin, azar, îşkence, operasyon û bombebaran e.
Heger ev xeber rast û bi rastî jî li van herêmên Kurdistanê ”rewşa awarta” were meşandin, wê demê dibê kurd tavilê ji hemû mebûsên kurd yên di nava AKP-ê da îstîfaya wan bixwazin.
Hukûmet li aliyekî dibêje wan ”pakêta kurd” amade kiriye, bi vê pakêtê ewê mesela kurd çareser bikin, lê li aliyekî din jî li pênc bajarên Kurdistanê ”urfî îdareya leşkerî” îlan dike.
Ev herdu tişt li hev nakin, hukûmeta ku bixwaze mesela kurd çareser bike, her roj bombeyên jahrî li serê çiyan bi ser serê keç û xortên kurd da nabarîne, tenê zindan û gorrê layiqî miletê kurd nabîne.
Loma jî dibê DTP û gel bi girsiyî û bi dengekî bilind hesabê vê siyaseta hukûmetê ji mebûsên kurd yên di nava AKP-yî bikin.
Bibêjin ma kurdan rayên xwe da we ji bo ku hûn herin rejîma Kenan Ewren paş da bînin?
Dewleta tirk bi rica û li bergerê nayê rê û dev ji terora xwe bernade, ji bo ku berde dibê zext, nerazîbûn û serîhildaneke meizn bibîne.
Ew jî bi girseyî îstîfa mebûsên kurd yên di nava AKP-ê da ye.
Ez dizanim hemûyên van kesan hewqasî ne bi xîret û kurdperwer in, kursî û menfeeta wan ya şexsî di ser qewmiyeta wan ra ye.
Lê li gel vê jî dibê kurd vê daxwazê bikin, bi kêmasî ji kesên ku xwedêgiravî xwe kurdperwer dibînin, dibêjin em ji bo çareseriya doza gelê xwe di nava vê partiyê da ne vê daxwazê bikin.
Heger 60-70 mebûsên kurd yên di nava AKP-ê da beyanekê bidin, bibêjin em vê zulmê li gelê xwe qebûl nakin, wê demê ji bavê Erdogan û Başbûg zêdeye ku vê çavsoriyê li miletê kurd bikin.
Lê ji ber ku yên me xwe dikin qurbana wan loma jî mêrikan natirsin, loma jî bêtirs zarokên me dikujin, me terorîze dikin û tenê kuştin û hefsê layiqî me dibînin.
Van zalimên tirkan, vê şeva mubarek dîsa kul û derdên min tev rakirin û nehîştin ez du gotinên dilxweşkir bibêjim.
Ez hêvî dikim ku di demeke nêz da zalimên tirk jî weke Saddam ewê rastî bela xwe werin.
Lê ji bo vê jî dibê destikên wan kêm bibin û hinekî jî namûs di mebûsên AKP-yî hilê…

18 september 2009

Li ser gotina "heval" û "xalo"

Berî her tiştî gelek sipas ji bo we hemû şiroveyên we xwarziyan û biraziyan, mala we ava û Xwedê bide we hemûyan bûk û zava.
Kurd dibêjin Xwedê kesî bê pişt neke, bi rastî jî rast e.
Ez we hemûyan weke şûrê şamê li pişta xwe dizanim.
Bi saya van şirove û lêpirsînên we serêşî merêşî tiştek nema, ez bûm weke "pîvazeke Çêrmûgê" û rehet bûm.
Serêşî û nexweşiya min heta danê nîvro dom, kir, çavên min bûbûn weke gola xwînê û min dixwest hema rakevim.
Lê piştî danê nîvro ez baş bûm.
Ez îro hinekî zû ji kar derketim, çûm ba lawikê licî û qehwa xwe ya roja îniyê vexwar.
Lê qey "xwesiya" min îro ji min hez nedikir, çimkî qahwa min îro beyat bû. Bes min neda der, çimkî xwesiya meriv her roj ji meriv hez nake.
Ez nuha hatim mal, min hemû şirove xwendin.
Gelkî kêfa min hat.
Çimkî min dît ku gelek xwendevan guhê wan li ser min e, bi nexweşiyeke min ya herî biçûk ra ew jî xemgîn dibin.
Ji bo vê sersuyê û miqateyiya her kesî ez ji dil û can sipas dikim.
Di nava şiroveyan da şiroveya xwarziyê min Beranê Meletiyê dîsa bala min kişand,
zimanê min nagera ez ji xwarziyê xwe Beranê Meletiyê ra bibêjim "fesadiyê" dike lê axir tiştê dike "fesadî" ye...!:)
Piştî vî umrî dixwaze min û Zinar Ala bera hev de û malikê li min biviritîne....
Beranê xalê xwe, ez hevza xwe ji şer û teşxelê dikim.
Xwarziyê min Beranê Meletiyê, ji Zinar Ala ra gotiye, te çima ji "xalo" ra gotiye "heval Zinar? Ma qey ew hevalê te yê zaroktiyê ye?"
Helbet gava meriv xwar rûne û rast bipeyive, Zinar Ala ne hevalê min ê zaroktiyê ye, ez bawer dikim ez 20-30 salekî jê mestir im.
Lê ev nayê wê manê ku ezê xelkê mecbûrî navê xîtabê bikim.
Ji bo min ya muhîm kes ji min ra nede xebaran, bêyî wê ji dilê kê çawa tê û kî dixwaze bi çi hawî xîtabî min bike serbest e.
Loma jî gotina "heval" pir ne bi dilê min be jî min qebûl e, ez nikanim kesî mecbûrî gotina "xalo" ya jî "apo" bikim.
Herkes bi qîma xwe ye, çi dibêje serbest e.
Lê piştî ku wezna wê hatiye dibê ez qala bîranîneke xwe bikim.
Çend sal berê di şeveke şahiyê ya jî Newrozekê da bû, ez çûm ser dezgeha Apociyan, min xwest xwarinekê bikirim.
Zarokekî 12-13 salî jî li bi çend kesên din ra li ber dezgeha xwarinê bû. Dema xwarina min da min, got, "fermo heval!"
Ez matmayî mam, çimkî xort di temenê neviyê min da bû. Min got, lawo ez ji ku hevalê te me?
Lê camêr bersîva min neda, bi yekî din ra mijûl bû.
Henek li aliyekî , helbet her milet li gor kultura xwe bi hev ra dide û distîne û xîtabî hev dike.
Li gor kultura kurdî meriv ji yekî ji xwe gelkî mestir ra nebêje "heval", ya dibêje "apo, xalo, keko" ya jî bira...
Lê Apociyan ev kultura kurdî dejenere kirine, xortekî 18 salî ji kalekî 70 salî ra dibêje "heval!"
Bêguman ev ne ras te û ne xweş e.
Ev xîtab kopyeya ji tirkî ye.
Di tevgera tirk ya çep û elewîtiyê da ji hev ra dibêjin "arkadaş", "yoldaş" û hwd.
Lê di vir da sebebekî din jî heye, bi baweriya min ew jî navê "Apo" ye.
Ji ber ku ji Abdullah Ocalan ra hevalên wî dibêjin "Apo", loma jî Apo ev nav li kesên din qedexe kiriye, nahêle ji kesên din ra jî were gotin, dixwaze tenê xelk ji wî ra bibêjin "Apo".
Ji ber vê yekê gotina "xalo" jî yasax kirye.
Li gor Quranê û dînê Îslamê Hz. Muhemed Pêxemberê dawî ye, piştî wî êdî tu pêxember nayê dinyayê.
Li gor Ocalan jî "Serok" û "Apo" yê herî dawî ye, bêyî wî dibê ji kesekî din ra "Serok" û "Apo" neyê gotin.
Bala xwe bidinê di nava tevgera PKK-ê da xortekî 18 salî jî ji kalekî 60-70 salî ra dibêje heval!!!
Ev tiştekî pir ecêb e, hêjayî lêkolîneke kûr e.
Ez bawer nakim Zinar Ala ji ber vê kulturê wisa xîtabî min dike, lê axir pir hindik vê kulturê tesîra xwe li der û dorên ne ji xwe jî kiriye.
Her çiqas rastiyê neguherîne, lê ji ber ku xortê hêja Zinar Ala ji min ra gotiye ez hîn "xort im" mala wî ava.
Ez çuqasî fortan bidim xwe û bibêjim ez xort im jî ne rast, hasil çûye mûsil, dev kox bûye, çav derekê nabîne, pişt bûye nêka teşiyê, meriv li ber li hurobiyê jî xwe guh nabihîze...
Û hîn jî mêrê malê "xort" e...
Ez bawer dikim min hinekî dirêj kir.
Ez hêvî dikim ku min ne "xwarzê" û ne jî "heval" ji xwe xeydandibe...
De hûn hemû bimînin di xêr û xweşiyê da.

17 september 2009

Îşev jî serêşê bela xwe di min da

Xwendevanên hêja, îşev ez hinekî nerehet im, serê min zêde diêşe. Ez nuha bala xwe didimê taqeta min ya xwendin û nivîsê îşev tuneye.
Ez hêvî dikim ku hûnê li qusûra min nenêrin. Min nedixwest rutîna xwe xera bikim, lê carnan ne di destê meriv da ye, serêşeke malkambax jî dikane zora meriv bibe û mriv ji karê meriv bihêle.
Ezê nuha herim têkevim nava nivînan û rakevim. Dermanê min xeweke bêbinî ye.
Ez bawer dikim heta sibê ezê bibim pîvaz, ewê tiştekî min nemîne.
De hûn jî duaciyê min bin...!:)
Û bi vê minasebeta serêşiya min hûn jî ji xwe ra westa xwe bigrin û rehet bikin. Çimkî pir hindik hûn jî bi min ra diwestin...
Yaho ev serêşî tiştekî çiqasî ne xweş e, tunebûya baştir bû.

16 september 2009

Kurd ji tirkan qut dibin

Serokê DTP-ya Diyarbekrê Firat Anli, çend roj berê di sohbetekê da ji rojnamevanê tirk Cengîz Çandar ra gotiye, ”Em cîlê/nifşê dawî ne, yên li pey me werin di nava qutbûneke hisî da ne. Ji alî rûhî ve qut bûne.”
Van Gotinên Firat Anli, xofeke mezin xistiye dilê Taha Akyolê tirkçî, ew gelkî tirsandiye.
Loma jî Akyol, di nivîsa xwe ya îro da qala van gotinên Anli dike û dibêje, ”heger em îro çareseriyekê nebînin, cîlên sibe(pêşerojê)ewê radîkaltir bin, çareserî ewê dijwartir be.”
Bêguman Akyol tespîteke rast dike, her ku dem dirêj bibe, kurd û tirk hevûdu biêşînin, zarokên hev bikujin çareserî jî ewê zahmettir bibe, kurdên ku îro serxwebûn û heta federasyonê jî naxwazin ji mecbûrî ewê jî berên xwe bidin xeta serxwebûnê.
Loma jî ji bo tirkan riya herî baş dibê vê meselê îro hel bikin, nehêlin sibê û zêde serî li xwe û li kurdan negerînin.
Akyol rastiyê dibîne lê naxwaze li gor vê rastiyê maf û heqê kurdan were dayin, weke aqilmendekî dewletê meselê şêlû dike.
Ew jî weke gelek nîjadperestên tirk demagojiya zewaca bi milyonan kurd û tirkan û koçberiya çend milyon kurdên ku koçî Tirkiyê kirine dike û dibêje sînorên di nabêna kurd û tirkan da weke yên Kanada, Îspanya û Îraqê ne diyar e.
Û ji ber vê yekê jî nabe ku kurd federasyon û serxwebûnê bixwazin, ji ber ku tiştekî wiha ne mimkûn e.
Tiştê ez dizanim sînorên di nabêna me û Tirkiyê da xuya ye, heger ji bo tirkan ne diyar e, xerîteya Kurdistanê heye li gor wê emê sînoran deynin.
Di vî warî da Akyol wiha gotiye:
”Li tirkiyê, weke Quebeca Kanadayê, Katalanya û Baska Îspanyayê û Bakurê Îraqê ku hemû kurd li ser hev in, cografiyeke sînor diyar tuneye.”
Vana gotinên vala û ne cidî ne, sînorên Kurdistana bakur bi qasî Quebekê, Katalanya, Bask û Başûrê Kurdistanê diyar e.
Hela bira ew roj were ya emê çend mîtroyan bi ser we da berdin, ya jî hûnê çend mîtroyan di ber sûcên xwe dadiyarî me bikin.
Yanî mesela tespîtkirina sînor ne gelşeke mezin e.
Çaxa dewleta Akyol sînor di nava gundên kurdan ra kişandin, malbatek li vî aliyê sînor û malbata din jî li wî aliyê sînor hîştin ne problem bû, danîna sînoran qet ne zahmet bû, lê dema dor tê me kurdan danîna sînoran zahmet dibe.
Bira Akyol qet nekeve heyra sînoran û meraq neke, danîna sînoran qet ne problem e, emê pir rehet hel bikin.
Ya din jî tu dibêjî belkî bêyî kurd û tirkan kes bi hev ra nazewice, heyran baskî, katalanî jî bi qasî kurd û tirkan bi hev ra zewicî ne.
Li Yugoslawyaya kevn xirwat û sirb, sirb û bosnî, bosnî û xirwat û montenegroyî ji kurd û tirkan bêtir bi hev ra zewicî bûn û tevlîhev bûbûn.
Û ne ev tenê, di ser da zimanê wan jî yek e, lê dîsa jî her miletek bû xwedî dewletek serbixwe û ji hev veqitiyan.
Li Sovyetê jî bi milyonan rûs ferdên ji miletên din bi hev ra zewicîbûn, heta li hin komaran nufûsa rûsan ji ya wan miletan zêde bû. Lê li gel vê jî miletên Baltik û miletên din serxwebûna xwe îlan kirin.
Qet xeman nexwe, kurdên bi tirkan ra zewicî ne ya ewê vegirin welatê xwe ya jî bira li wir bimînin, ji we ra bin. Ma dema meriv bibe xal û xwrziyên hev dibê dev ji dewletbûnê berde?
Heger wisa be dibê tirk jî dewleta xwe xera bikin, çimkî tirk ji me kurdan bêtir bi xelkê ra tevlihev bûne, piraniya nufûsa ne tirk in.
Ma bi milyonan tirk li Ewrûpayê najîn?
Ji ber ku bi milyonan tirk li Almanyayê dijîn û ew û alman bi hev ra zewicîne Almanya xera nebûû nabe jî.
Lê tiştê herî girîng kurd bere bere, roj bi roj ji hestên ”biratiyê” û jiyaneke bi hev ra dûr dikevin.
Ji bo serkeftina kurdan ev yek gelkî girîng e.
Û tiştê dewlet jê ditirse jî diyar e ev fenomen e, ev pêşketine.
Diyar e tirsa dewletê ya esasî ji vê ”qutbûnê” ye û loma jî dixwazin rê li ber vê ”qutbûna hisî” bigrin.
Belkî bi xêra vê ”qutbûna hisî” dewlet hin gavan bavêje.
Loma jî di warê hisîyatê da kurd çiqasî ji tirkan dûr bikevin û vê yekê jî fena min bidin der li kara wan e, dewletê pê bitirse.

Biryarake pir baş
Nuha min di malpera Belediya Wêranşarê da xwend, meclîsa belediyê bi yekdengî biryara guhertina navê Taxa Demîrel girtiye, kiriye Taxa Şirnexê.
Weke yekî ji Wêranşarê, hercara ku min navê ”Demîrel Mahallesî” yanî Taxa Demîrel dibihîst, ez gelkî aciz dibûm.
Min ji xwe ra digot, ronakbîr û reîsê belediya bajarekî Kurdistanê çawa dikane navê nîjadperest û qatilekî weke Suleyman Demîrel bide taxa bajarê xwe?
Haydê em bibêjin dema ev nav lê kirin, dewran derwrana wan bû, lê piştî wê çima neguherandin min fêm nikir.
Netîce meclîsa belediya Wêranşarê biryareke pir baş girtiye, ez wan pîroz dikim.
Ez hêvî dikim ku belediyên DTP-ê yên din jî gavên wiha bavêjin û hemû navên bi vî rengî, navên tirkî û tirkan biguherînin û bikin kurdî.
Kurdistan dibê bi navê gund, bajar, kuçe, kolan û însanên xwe bi kurdî be, çawa ku yên tirkan bi tirkî ne, dibê yên kurdan jî bi kurdî bin.
Dibê bi her hawî xuya bike ku em miletekî din in.
Eynî weke ereban, weke farisan ...

15 september 2009

Xwezî her kesî wek te eslê xwe înkar nekira

Tucar û patronê rojnameya Starê Ethem Sancak, di hevpeyvîna xwe ya di rojnameya Sabahê da gotiye:
”Berê digotin kurd tunene. Dûra gotin realîteya kurd heye lê dibê bibêjin, xwezî bi dilê wî kesî ku ji xwe ra dibêje ez tirk im. Yaho çima ewê bibêjin? Ez ne tirk im, ez ereb im. Ez hemwelatiyê tirkiyê me û pê îftîxar dikim, lê bi eslê xwe ez ereb im. Ezê bi tirkbûna xwe bextewar nebim, xemgîn bibim. Çima ezê eslê xwe înkar bikim ku? Yê eslê xwe înkar bike heramzadeye.”
Camêr weke mêran peyivîye û wêrîbûye gotina rast têxe çavê tirkan, ez ne tirk im, ez ereb im. Çima ezê eslê xwe înkar bikim?
Gotina rast rast e, meriv ne rezîl be meriv eslê xwe înkar nake...
Heta nuha min navê Ethem Sancak nebihîstibû, ev cara pêşîye ez dibihîzim.
Ez jî gelkî paş da mame yahooo.
Min meraq kir, min got gelo ev camêr ji ku ye?
Li gor agahiyên di netê da min bi dest xistin, Ethem Sancak Erebê ji Tilloyê ye. Yanî Kurdistanî û hemwelatiyê me ye.
Kurdek ya jî yekî ji Kurdistanê, ji kîjan miletî dibe bila bibe,dema li hember tirkan û dewleta wan ya ceberût zimanê wî li hev nagobile, nake int û zirt, bi şiklekî bêtirs û bêperwa weke zilaman dipeyive kêfa min tê.
Loma jî kêfa min gelkî ji vê bersîva Ethemê Tlloyî ra hat.
Ethem ne tenê gotiye ”ez ereb im”, gotiye kesê ne tirk dibê nebêje ez tirk im, dibê eslê xwe înkar neke, yê eslê xwe înkar bike heramzadeye.
Kesên însan, xwedî şexsiyet, xwedî kok û esil dibê eslê xwe înkar neke û li gor demê û şertan rojê nekeve kerasekî
Lê li Tirkiyê bêyî kurdan herkes eslê xwe înkar dike û xwe dike tirk. Ji ber ku piraniya nufûsa Tirkiyê mahcir in, ji kok û eslê xwe direvin.
Loma jî ji bo wan ”heramzadetî” tiştekî pir maqûl e, jê fedî nakin.
Di nava vê derya ”heramzadeyan” da dema yekî ne kurd radibe û dibêje ez ne tirk im bêguman pêşketineke pir baş e.
Kêfa min jê ra hat.
Helbet hin kurdên me jî hene ew jî hîn jî newêrin weke camêran bibêjin, em kurd in. Ez hêvî dikim ku van gotinên Ethem Sancak ji bo wan jî bibe ibret û qamçiyê namûsê, ew jî êdî dev ji ”heramzadetiya” xwe berdin.

Gurên devbixwîn dev ji kurdan bernadin
Malpera rizgari.com-ê do bi şev ji aliyê çete û faşîstên dewleta tirk ve hate hackkirin.
Nîjadperestên tirk, malper hakkirine û ”ala tirk û dengê gur, kûçik, çeqelan xistine malperê.”
Tiştekî pir xerîb e, mileteke çawa dikane gur bike remza/sembola xwe ya netewî, xwe bişibîne gur û weke guran bizûre?
Wek tê zanîn di nava lawiran da gur heywanê herî çavnebar, herî dirinde û herî devbixwîn e, dema bi kerîyekî dikeve pezekê tenê naxwe, hemû kerî birîndar dike û dikuje.
Ji ber ku gur e...
Piştî ku min xebera hakkirinê xwend, min ev meyla jêr ji berpirsiyarê rizgarî.com-ê Mistefa Sarica ra şand:
”Merheba!Birayê Mistefa, nuha min bi xemgînî xend ku malpera we ji alî çete û gurûn dewletê yên devbixwîn va hatiye hakkirin. Erê mêş ne tişteke lê madê meriv li hev dixe...Bîna xwe teng nekin, karê kûçik ewtîn e, dibê meriv zêde xwe bi ber teqalê nexe.Lê heger hûn hewce dibînin nivîseke giran li ser wan û xwediyên wan binivîsin.Gelek silavên biratiyê”

Hela hûn bala xwe bidin vê durûtiya Ak-Partiyê
Rêxistina AKP-ê ya Diyarbekrê îsal Şeva Qedirê ya gel bi kurmancî, zazakî û tirkî pîroz kiriye.
Li gor xebera malpera Netkurdê, li Diyarbekrê serokê rixîstina AKP-ê yê herêma Baxlaran Cevdet Kara, qertên pîrozkirinê bi tirkî, ”Kadir gecenizi tebrik ederim”, bi kurmancî, ”Şewa we ya Leyletul Qedrê pîroz dikim” û bi zazakî jî ”Şewa şima ya Leyletul Qedrî pîroz kena” nivîsîye û bi qerenfîlan li gel û li esnafên Diyarbekirê belav kiriye.
Wek tê zanîn serokê belediya Diyarbekrê Osman Baydemîr û şarederên DTP-ê yên din jî ji ber ku qertên pîrozbahiyê bi kurdî nivîsîbûn û ji gel û ji nûnerên meclîsê ra şandibûn di heqê wan da ”ji ber mixalefeta li dijî qanûna herfan” doz hatibû vekirin û hemû jî ketibûn mahkimeyan.
Lê piştî wê bi salekê du salan îcar nûnerekî partiya li ser hukum eynî tiştî dike, bêyî ku di vî warî da tu guherandineke qanûnî hatibe kirin.
Ez nuha meraq dikim, ew dozgerên ku di heqê Osman Baydemîr û hevalên wî da doz vekiribû, gelo ji ber eynî ”sûcî” ewê dozê di heqê Cevdet Karayê AKP-yî da jî veke ya na?
Bi qasî ku ez vê dewletê û tirkan nas dikim ewê tu lêpirsînê nedin destpêkirin û tu dozê venekin.
Ji ber ku dewleteke bêqanûn e, edalet û huqûq lê tuneye û piranî ji alî kesên bêxlaq û çete ve tê îdarekirin.
Ev terefgiriya nêqanûnî ne xema wan e, ji ber vê durûtî û sextekariya li ber çavan ne fedî dikin û ne jî ruyê wan sor dibe.
Ji bo xapandina kurdan tu sextekarî û durûtiya ku nekin tuneye, ji bo ku bigihîjin armanca xwe, yanî tevgera kurd ya netewî têk bibin, her tişt û her rê ji bo wan mubah e.

14 september 2009

Payiz...

Havînê zû xatir ji me xwest û payiza xembar destpêkir.
Dar hêdî hêdî hişinayî û xemlên xwe wenda dikin û bi rengekî hustuxwar teslîmî bê dibin û pelên xwe diweşînin.
Gul û kulîlkên hewşa me êdî venakin û bînê nafûrînin.
Ew jî gelkî xemgîn xwanê dikin.
Me dara xwe ya giryzê ji zûdaye rûçikand û reçela xwe xist qawanosan, para xwe rakir û para zarokan lê belav kir.
Dara me ya sêvê îsal cara pêşî çend sêv pêşkêşî me kir, me ew jî ji zûda xwarin.
Nuha herdu dar jî bê xemil û xêz in, pelên wan hatine ber zerbûn û weşandinê, weke însanan ew jî li bende rojên xwe ne.
Li Stockholmê ji berêvkê da zerayî ketiye pelê daran, ba, pelên zerbûyî û yên rengo rengo ji daran dirûçikîne û li vir û wir belav dike.
Heta dawiya meha bê ewê piraniya daran şût tazî bike
Li Swêd gelek kes ji payizê hez nakin, li gor wan payiz demsaleke xembar e.
Sar û serma ye, tim ba û bahoz e, dar xemlên xwe datînin, gul venakin, bi şevan bajar xalî dibe.
Havîna xweş û germ qediyaye û şevên zivistanê yên dirêj jî li ber derî ne.
Ji nuha û pêva êdî swêdiyên tik û tenê, weke hefsiyan têkevin hunduran û vexwin û xemgîn û merezarî bibin.
Ne xêra kûçik û pisikan be gelekên wan ewê zivistanê neqedînin û xwe negihînin buharê. Kûçik tenêtiya wan kêm dikin.
Loma jî naxwazin payiza rengîn were û dar pelên xwe biweşînin…
Bi hatina payizê û nêzîkbûna zivistanê ra dîlberên porzer û çavhişin weke havînê nikanin xwe tazî bikin, bi ber û pêsîrên tiştîrî kezebê li kal û xortan biperitinîn.
Zivistana sar, berf û pûk û şevên dirêj û tarî weke kabûsê swêdiyan e.
Loma jî gelek kes naxwazin navê sar û sermê û zivistanê bibihîze.
Lê ez bi xwe ji payizê hez dikim, herçiqas kalîtiyê, dawiya jiyanê û mirinê tîne bîra min jî lê dîsa xweş e…
Ji ber ku herdera Stockholmê dar, bexçe û park in, loma jî payizê, bi taybetî jî di meha cotmehê da herdera bajêr dibe keskesora rengên.
Ji zûda ye me kursî û maseyên hewşê top kirine, êdî em li der rûnanin, lê hewş hîn tevlihev e.
Min îsal dara ku ew jî weke min kal bûbû birî û li hewşê daye ser hev.
Em li bende roja paqijyê ne, wê rojê emê him hewşê paqij bikin û him jî gulî, qirş û qalên kom bûne bavêjin.
Li Stockholmê rojên payizan kes li der tuneye, saet piştî şeş heftan(18.00-19.00)hemû kolan û kuçe vala dibin, li hewş û bexçeyan ne ins û ne jî cins heye, li hewşan dengê cîranan nayê bihîstin. Herkes dikeve hundur û derî li ser xwe mezbût digre.
Heger ne mecbûrî be kes dernakeve der, di hunduran da xwe didin ber telewîzyonan.
Jiyana şevê ji bin da dimre.
Loma jî şevên înî û şemiyan hinekî ruh bi bajêr da tê û însan lek bi lek berên xwe didin sînema, tiyatro û aşxaneyan.
Bi şev ji bo cixarekişandinê dema ez derdikevim der, dibîninm ku kuçe û kolan, herder xir û xalîye, li hawidor bêdengiyeke bêdengiyeke mezin heye.
Tenê vizîna bê, xişe xişa pelên bi ber bê dikevin, ya jî dengê reşêşkên baraneke hûr tê.
Şevên payizê, şevên mişt xemgînî û kovana in, di tenêtiya şevê da gelek bîranîn, rojên tal û şîrîn tîne bîra meriv, loma jî ez ji şevên payizê hez dikim.
Çimkî min dadixe binê derya xem û xeyalan…
Nizanim çima lê îşev jî koevaneke giran xwe bera ser dilê min da, min jî hemû dolab û dexîlên hafiza dilê xwe tev da, tevlihev kir û hema rastî çi hatim, min ”xwend” û rojên borî weke şirîta sînemayê anî ber çavê xwe.
Axir payiz demsaleke bi kovan e, hesresta salan kûrtir dike û weselam e…

13 september 2009

Şevval Sam: ew dikanin ji vî welatî jî herin

Dewleta tirk û hukûmeta AKP-ê û di serî da jî serokwezîr Erdogan çi dibêjin bira bibêjin, çi demagojiyê dikin bira bikin, bi kirinên xwe nîşan didin ku nêta wan pir xerab e û bi lez û bez gorra kurdan dikolin.
Serokwezîr û wezîrê hundur, bi şahşahayeke mezin heroj qala gavên ”demokratîk” û ”hewildanên” çareserkirina mesela kurd dikin, lê bi operasyon, tewqîfat û terora ku li hember kurdan û endamê DTP-ê didin meşandin, bi bêtehamuliya li hember straneke kurdî nîşan didin, diyar dibe ku tu nêteke wan ya baş û dayina mafên kurdan tuneye.
Heger bi rastî jî nêt çareserkirina meseleya kurd be, meriv keçikeke 10 salî ji ber ku dersa kurdî daye hevalên xwe nade mahkimeyê, meriv navê ”Beşa Ziman û Edebiyata Kurdî” nake ”beşa zimanên zindî” û herî dawî jî meriv ji bo ku di şeveke dezgeheke dewletê da straneke kurdî gotiye stranbêjê protesto nake, şevê naterikîne.
Ev bûyera dawî, yanî di ”şeva Mîllî Piyangoyê”da terkkirina şevê, tiştekî pir balkêş e û dibê hemû kurd hesabê vê şêla mamûrên dewletê ji hukûmetê bipirsin.
Ji bo ku nêta AKP-ê ya xerab baş deşîfre bibe, dibê ser vê bûyerê neyê girtin, şêla hukûmetê were pirsîn.
Çar roj berê li Ixdirê di şeva bilêta Millî Piyangoyê da ji ber ku Şevval Samê bi kurdî jî stranek got, hemû birêvebirên dewletê xwe gelkî aciz kirin û weke protesto şev terikandin.
Li ser daxwaz û israra temaşevanan Şevval Sam, straneke bi kurdî pêşkêşî temaşevanan dike.
Li ser vê, cîgira walî, qeymeqam, dekanê Fakulteya Zîraetê û çend merivên bi wan ra şevê diterikînin.
Li hember vê protestoya giregirên dewletê Şevval Sam matmayî dimîne, lê tiştekî ku bike tuneye.
Şevval Samê, di derbarê bûyerê da do wiha gotiye:
”Jixwe ez stranên hin kulturên etnîk yên cuda ku li ser vê axê jiyane distirêm. Di konsera Ixdirê da jî li ser daxwazeke zêde ya temaşevanan min straneke kurdî jî got. Siyasetmedar dikanin nerehet bibin. Lê belê gel, stran bi min ra got. Dûra jî ji bo ku em bi hev ra govendê bigrin min gel dawetî ber sahneyê kir.”
Li ser pirsa ku wê ji kesên şev terikandine ra gelo gotiye, ”ji we ra oxir be” ya na, Şevval Samê bersîveke pir xweş daye, gotiye:
”Kesên ji stranên ku ji bo dostiyê, aştiyê û biratiyê tên gotin nerehet dibin, ev tê wê maneyê ku ew aştiyê naxwazin. Ew dikanin ji vî welatî jî herin. Emê memnûn bibin.”
Bi rastî jî Samê bersîveke pir baş daye.
Kurd li welatê xwe, li bajarê xwe tehamul dikin bi saetan li stranên tirkî guhdarî bikin, lê 5-6 mamûrên dewletê tehamulî guhdarîkirina yek strana kurdî jî nakin, dema yek staran jî tê gotin bi rengekî pir bêhurmet û bêedeb radibin şevê terk dikin.
Dema yek tehamulî straneke kurdî neke, maneya xwe ew e ku naxwaze bi kurdan ra jî bijî.
Ji kesên wiha ra dibê kurd biwêribin bibêjin, bi kultur û zimanê xwe em ev in, madem hûn naxwazin bi me ra bijîn, wê demê kerem bikin herin welatekî din.
Loma jî bersîva Şeval Samê tam di cî da ye.
Berî nuha bi demekê serokwezîr Erdogan jî di axaftina xwe ya Colemêrgê da ji me kurdan ra gotibû, ”me got yek al, yek welat, yek dewlet, yek milet, yê neecibîne bira kerem bike here dereke din.”
Lê esas yên bêtehamuliyê nîşan didin ne em in tirk in, tirk li hember hertiştê me, heta li hember hebûna me jî bêtehamul in, nikanin li straneke me jî guhdarî bikin.
Ev aliyekî meselê ye. Aliyê din yê meselê jî bêdengiya hukûmetê ye, dibê parlamenterên DTP-ê vê şêla mamûrên dewletê ji hukûmetê bipirsin, gelo ew vê reaksiyona mamûrên xwe qebûl dikin ya na?
Dibê kurd ji kurdên ku di nava AKP-ê da ne, parlamenter û wezîr in AKP-ê ne vê şêla mamûrên wan bipirsin, gelo ew jî weke walî û qeymaqamên dewletê difikrin?
Heger weke wan nafikirin ji bo çi heta nuha bêdeng in, tiştekî nabêjin?
Ma li hember strana tirkî jî eynî bêtehamulî nîşan bidana gelo hukûmetê dîsa jî wiha bêdeng bima?

12 september 2009

Îro min jî rojek ji felekê dizî

Îro min jî ji xwe ra rojek ji felekê dizî û hinekî kêf kir.
Vê sibehê piştî xurîniyê xanimê bi dengekî manîdar ji min ra got, ”ma berê me îro bi ku da ye?”
Min weke aliman tavilê mexseda gotina wê fêm kir û got, xanim dilê te ku derê bixwaze em dikanin berê xwe wir da kin.
Li gor gazinên xanimê em du hundur da genî bûne, tu dibêjî qey em qurp ketine û nikanin ji ser hêkan rabin.
Berî nuha jî çend caran gazinên wiha hêdîka bi ber guhê min ketibûn, di ber xwe da digot, ”tu dibêjî qey mara vî mêrikî li vê datayê hatiye birîn.”
Îcar ji ber ku min rewş zanîbû, min zêde dirêj nekir, min zanîbû tije bûye ku ez bibêjim na, hela bise ez vê nivîsê bixwînin ya vê nivîsê jî binivîsim ewê biteqe û dîsa bipirnixe.
Loma jî min got, xanim, tu ji sînemayê ra dibêjî çi ?
Min bala xwe dayê tavilê bişirî, got baş e.
Ji xwe ji zû da ve bû du bilêtên min hebûn, li ciyê kar şîrketa ku em jê tiştmiştên kirtasiyê dikirin dabû min.
Yanî sîneme belaş bû.
Wele Rojenê me weke şêran camêr tavilê ji mer ra bi înternetê li sînemaya "Sergelê" cî veqetand û piştî nîvro em ketin rê.
Fîlmê me saet di 19.00-an da dest pê dikir, wexta me pir bû.
Loma jî em berê çûn ji xwe ra bîstekê li bajêr geriyan. Û piştra jî em çûn aşxaneyeka kurd, me zikê xwe jî tê kir.
Kurd miletekî ecêb e, aşxaneya em çûnê ya kurdan bû, lê muzîka lêdiket bi tirkî bû. Ez aciz bûm.
Ez çûm ba hostê, min got heyran vê kaseta tirkî ji ser rake, em kurd in em dixwazin li muzîka kurdî guhdarî bikin.
Hostê got, ”piştî vê stranê kurdî tê."
Ez nizanim guherand ya na, lê heta em li wir bûn tenê kurdî lêket.
Tiştê min jê fêm kir camêr li lara xwe difikire, bi muzîka tevlihev herdu seriyan yanî kurdan jî tirkan jî îdare dike.
Yanî oportînîstiyê dike.
Rojekê xelkê bersîveke ters bide min min, lê ez bi zimanê xwe nikanim, di rewşên wiha da ez xwe tevê dikim.
Çend sal berê em çûbûn Almanyayê ba birayê xwe.
Mala birayê min li Gîssinê ye.
Havîn bû. Me got em herin ji xwe ra hinek fêkî û zebeşekî bikirin.
Em çûn ser beqalekî nêzî mala birayê min.
Birayê min ji min ra gotibû kurdên ji alî Mêrdî nê ne,
Min bala xwe dayê buhayê hin tiştan bi almanî û bi tirkî nivîsî ne, lê bi kurdî nenivîsî ne.
Dema em çûn kasê, min got, heyran bala min lêye we buhayê hin tiştan him bi almanî û him jî bi tirkî nivîsîye, lê bi kurdî nenivîsî ye, gelo çima?
Ew qedrê hûn didin tirkan hûn çima nadin kurdan?
Ma qey yê me ne pere ye?
Û di ser da tu jî kurd î.
Ya dibê ji bo her kesî tenê bi almanî be, ya jî dema te bi tirkî nivîsî dibê tu bi kurdî jî binivîsî.
Ji ber ku bi qasî tirkan, mişteriyên te yên kurd jî hene.
Lal bû, devê wî ket hev, got tu rast dibêjî nizanim me bîr nebiriye û nizanim çi û çi...
Min dev jê berneda, min got, ji sedî 99-ê mişteriyên dikandarekî tirk kurd bin jî yê tirk dîsa jî ewê buhayê tiştan bi kurdî nenivîse, tiştekî wisa ancax yekî kurd kani bike.
Welhasil, min gelek sîr û pîvaz di pozê wî da hûr kir, şewitî neşewitî ez nizamim, lê li gor soza da min, got birayê min yê mezin were ezê vê meselê jê ra bijêmim û emê bi kurdî jî binivîsin.
Min îro hewqasî dirêj nekir, lê axirê min dîsa jî çû got.
Piştî xwarinê em bîssteke din jî lo kolanên Stockholmê geriyan û dûra jî çûn pastexayeneke nêzî sînemayê.
Me li wir jî pasta xwe xwar û qahwa xwe vexwar û piştra jî me çû li fîlmê xwe temaşe kir.
Meriv ax bavêta li erdê nediket, milet pê li serê hev dikir.
Li Swêd qey adet e, di himêza her kesî da kartonek kartoneke patatên qelandî û kartoneke mezin tişte popcorn(misirê, lazûtê qelandî) û şûşeyek jî qola hebû.
Û li hundur jî weke pezên kayikê bikin, wer xirtrxirt, xirmexirm milet bû.
Ez bi xwe ji vê kulturê qet hez ankim, ez tu carî tiştekî xwarinê bi xwe ra nabim hundur, dengê kirmekirma xwarinê bala min belav dike.
Me li fîlmekî swêdî yê komedî(Buhara bi Goran ra) temaşe kir. Swêdî pir dikeniyan lê yê min bêyî du-sê caran tu kenî min nehat.
Axir weke hertiştî henekên swêdiyan jî ne weke yên me ne, ji ber ku gelş û derdên me ji hev gelkî cuda ne.
Henekên swêdiyan bi piranî li ser vexwarinê û seksê ne, yên me li ser kêmaqilî û ehmeqiyên me û dijmin in.
Lê axir em carê ji hundur derketin û bîstekî bîna me fireh bû.
Heta çend mehên din jî xanim nikane doza tiştekî li min bike...
Temiya min li we, heger ji we tê hûn jî weke min bi xanimên xwe ra herin sînemayê û tiyatroyê, ev yek ewê rewşa we baştir bike...

Darbeya leşkerî ya 12-ê Îlonê û kêmaqiliya dîktatoran

Bîstûheyşt(29)sal berî nuha di 12-ê Îlona 1980-î da li Tirkiyê artêşê bi darê zorê cara sêyem dest danî ser hukum.
Generalan hukûmeta Suleyman Demîrel û parlamento girtin, qanûna esasî îptal kirin, xebatên hemû komel û sendîkayên ne di bin emrê wan da rawestandin û li seranserêTirkiyê û Kurdistanê urfî îdare îlan kirin.
Bi vê darbeya leşkerî ra Artêşa Tirk ev cara sêyem bû ku(cara pêşî 27-ê Gulana 1960, cara duyem 12-ê Adara 1970-î)dest dida ser hukum û zulmeke nedîtî li hêzên mixalif lê bi taybetî jî li tevgera kurd ya azadîxwaz dikir.
Armanc û hedefa darbeya 12-ê Îlonê di esasê xwe da tevgera kurd ya çep û azadîxwaz bû.
Loma jî piştî darbeyê leşkeran rasterast berê xwe dan tevgera kurd ya netewî û bi hezaran şoreşger, çep û kurdên walatparêz girtin, xistin zîndanan û îşkenceyên nedîtî li wan kirin.
Bi îşkenceyê bi sedan kurd kuştin û seqet hîştin.
Zindana Amedê kirin weke kampeke Naziyan û bi hezaran keç û xortên kurd tê da kom kirin û ji îşkenceyên dûrî aqilan derbas kirin.
Herçiqas hin sebebên din nîşan bidin jî lê sebeb û armanca generalên faşîst a esasî ew bû ku bi vê darbeya leşkerî tevgera kurd ya netewî hîn baş xurt nebûye, di serî da bifetisînin.
Lê hesabê generalan yê mal û bajêr li hev derneket, darbeya 12-ê Îlonê bû destpêka şerê çekdarî û serîhildana kurdan ya netewî.
Gelo darbeya 12-ê Îlonê çênebûya, leşkeran dest bi girtin, kuştin û terora li kurdan nekira, şerê çekdarî ewê dîsa destpêbikira?
Serîhilda û liberxwedana gel ewê gelo îro ewê bihata vê nuxteyê, kes nikane sedîsed bibêje erê?
Bêguman bi darbeya leşkerî ya 12-ê Îlonê tevgera kurd ya netewî û miletê kurd zirar û ziyaneke pir mezin dîtin.
Ev rast e.
Lê li alî din, ev midaxele û terora artêşa tirk, bû sebebê ku kurd ji mecbûrî dest bavêjin sîlehê û baweriya xwe bi şerekî çekdarî bînin, piştî serîhildana Seyid Riza, cara pêşî biwêribin bi dewletê da biteqînin, guleya pêşî bera dewleta tirk bidin.
Darbeya 12-ê Adara 1971-ê jî bi eynî armancê berê xwe da tevgera kurd ya netewî, xwest hemû kadirên wê demê hîn di serî da çavtirsiyayî bike.
Di vê darbeyê da jî dewlet li zirarê derket.
Bi girtin, zîndankirin û terorê ra kurd bêtir şiyar bûn. Li Diyarbekrê di mahkimeya leşkerî da kurdan bi mêranî doza kurd û Kurdistanê parastin û ev parastin jî bû destpêka heyvanê serîhildan miletê kurd ya îro.
Helbet hîn berî wê, di sala 1959-an da “Doza 49-an jî heye”. Vê bûyerê jî tesîreke pir mezin li tevgera kurd ya netewî kir û bû sebebê xurtbûna hest û fikrên netewî, avakirina partiyên kurd û destpêka xebata Dr. Şivan ya ji bo şerekî çekdarî.
Erê destpêkirina şerê çekdarî nebû nesîbê Dr. Şivanê(Saît Kirmizitoprak)gorbehişt, lê vê fikra wî di meju û dilê kurdan cî girt, piştî wî, hemû kurdan ev rê parastin û kirin programên xwe.
Yanî bi kurtî, hercara ku vê dewleta nîjadperest xwestiye tevgera kurd ya netewî biqetîne û ji bo vê yekê jî dest danîye ser hukum, di netîceyê da tim li zirarê derketiye.
Li welatên din, mesela li Arjantînê, Yewnanîstanê û li Şîliyê xelkê generalên darbecî girtin, hesab j iwan pirsîn û hîn jî dipirsin, lê tirk hîn berê xwe bidin Kenan Ewren û hesabê sûc û cînayetên darbeya 12-ê Îlonê jê bipirsin.
Zalim û dîktator carnan gorrên xwe bi destên xwe dikolin, bi kirinên xwe dibin sebebê têkçûna xwe û destpêkirina tevgerên xurt.
Di vî warî da Sedam nimûneyeke balkêş e. Heger Seddam di tebaxa 1990-î da Kuweyt îşxal nekira bi îhtîmaleke mezin ewê îro hîn jî li ser hukum bûye û kurd jî ewê li başûr îro ne xwediyê vê desthilatdariyê bûna.
Ev jî îroniyeke dîrokê ya bi dîktatoran e, lê li gel vê jî tu dersê jê nagrin.
Artêş û nîjadperestên tirk jî bi darbeyên leşkerî, bi teror û kuştinê tim xwstine û bawer kirine ku ewê tevgera kurd ya netewî biqedînin, lê di demeke dirêj da kurd li karê û ew li zirarê derketine.
Mesela, ji bo ku tevgera kurd ya netewî ji hevda bixin, bi serok û kadir bihêlin, di darbeyên 1971 û 1980-î da bi hezaran kurd mecbûrî koçberiyê kirin.
Lê ev kurd û zarokên wan li Ewrûpayê li hemnber dewleta tirk hêz û lobiyeke pir xurt e, li Ewrûpayê jî cî li dewleta tirk teng kirine.
Dewleta tirk, hîn jî dev ji siyaseta asîmîlasyonê û qedandina tevgera kurd ya netewî bernedaye.
Hêviya artêşê û AKP-ê hîn jî ew e ku ewê bi şer û bi hin dek û dolab, pakêt û hewildanên xapandinê li berxwedana kurdan bişkînin û dîsa her tiştî bibin qeysa berê.
Lê ev xeyaleke vala ye, hersê darbeyên leşkerî û şerê terora wan ya van 30 salên dawî nîşan da ku hemû keftelefta wan beyhûdeye, zû dereng miletê kurd jî ewê bigihîje serxwebûn û azadiya xwe.
Ne ji hedê wan e ku bikanibin rê li ber vê netîceyê bigrin, tenê dikanin vê netîceyê hinekî derng bixin.

Du dîlok

Çiyayê bilind rê di ber ra
Gul vebûne sosin di ser ra
ez tu dilan nahebînim
Lê zalimê di ser dilê xwe û te ra.

Çavê min li bejna gedeye
Şara serê min dor bi surmeye
Lawko tu çima min narevînî
Îro şert û qewlê dilê min û te ye.